Dự án giao thông trọng điểm trở thành điểm tối giải ngân vốn đầu tư công, trách nhiệm "gọi tên" Bộ Xây dựng

Giải ngân đầu tư công mới được 4,2% kế hoạch

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là trên 1 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, cao hơn năm 2025 (30,6%).

Hết quý I/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng so với cùng kỳ năm 2025 (9,7%). Đến hết ngày 15/4, giải ngân gần 127,4 nghìn tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao (trong đó, vốn ngân sách Trung ương trên 34,8 nghìn tỷ đồng, đạt 9,6%; vốn ngân sách địa phương trên 92,5 nghìn tỷ đồng, đạt 14,2%).

Có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung. Tuy nhiên, vẫn còn 16 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1%. Một số đơn vị được giao vốn lớn nhưng giải ngân thấp, ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Trong kế hoạch đầu tư công năm 2026, vốn NSNN đã ưu tiên dành nguồn lực lớn cho các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là nguồn vốn NSTW. Việc đẩy mạnh giải ngân kế hoạch vốn của các dự án này sẽ góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu giải ngân chung cả nước đạt 100%, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Tuy nhiên, thống kê của Bộ Tài chính cho thấy tốc độ giải ngân còn rất chậm.

Cụ thể, tại công văn về tình hình giải ngân cho dự án giao thông trọng điểm, Bộ Tài chính cho biết tổng kế hoạch vốn NSNN năm 2026 đã được Bộ Xây dựng và các địa phương phân bổ chi tiết cho các dự án giao thông trọng điểm là 188,8 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn NSTW là 156,9 nghìn tỷ đồng và vốn NSĐP là 31,9 nghìn tỷ đồng. Số vốn NSTW còn lại chưa phân bổ chi tiết là 10,9 nghìn tỷ đồng do chưa hoàn thiện thủ tục theo quy định.

Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 31/3/2026 là 7,9 nghìn tỷ đồng, đạt 4,2% kế hoạch đã phân bổ. Như vậy, tỷ lệ giải ngân các dự án giao thông trọng điểm thấp hơn nhiều so với tỷ lệ giải ngân bình quân của các nước (đến 31/3/2026, cả nước đạt 11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).

Đáng chú ý, có 14 dự án/dự án thành phần chưa giải ngân kế hoạch vốn, ví dụ như Dự án Bùng - Vạn Ninh; Dự án thành phần 2.2 thuộc Vành đai 4 Thủ đô; Dự án thành phần 4, Dự án thành phần 6 thuộc Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh; tuyến Metro số 2 Thành phố Hồ Chí Minh…

8 dự án/dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 1% kế hoạch, ví dụ như Cần Thơ - Hậu Giang; TP.HCM - Mộc Bài (PPP); Metro Hà Nội số 5 Văn Cao - Hòa Lạc; Metro TP. Hồ Chí Minh tuyến Bến Thành - Tham Lương..

Theo Bộ Tài chính, việc theo dõi, đánh giá, thực hiện kế hoạch vốn NSNN năm 2026 bố trí cho các dự án giao thông trọng điểm thuộc trách nhiệm của Bộ Xây dựng, VEC, các địa phương là cơ quan chủ quản, cơ quan có thẩm quyền của dự án.

Do vậy, các cơ quan này chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc không hoàn thành giải ngân kế hoạch NSNN năm 2026 được giao.

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công các dự án giao thông trọng điểm, đảm bảo thực hiện mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng, các địa phương và VEC triển khai quyết liệt, nghiêm túc các mục tiêu, nhiệm vụ theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao tại các Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 8/1/2026, số 89/NQ-CP ngày 5/4/2026, số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026. Các Công điện số 12/CĐ-TTg ngày 8/2/2026, số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ; và tại các thông báo số 129/TB-VPCP ngày 17/3/2026, số 98/TB-VPCP ngày 5/3/2026 của Văn phòng Chính phủ.

Đến cuối tháng 5 phải có phương án xử lý

Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã nêu loạt kiến nghị để thúc đẩy tiến độ giải ngân nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.

Theo đó, về kế hoạch vốn, Thứ trưởng Trần Quốc Phương đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần khẩn trương phân bổ và giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 theo đúng quy định, đặc biệt với những đơn vị được giao quy mô vốn lớn. Đồng thời, cần chủ động điều chuyển vốn nội bộ từ các dự án giải ngân chậm sang các dự án có tiến độ tốt và nhu cầu bổ sung vốn.

Đối với phần vốn ngân sách trung ương đến ngày 15/5/2026 chưa được phân bổ chi tiết, các đơn vị phải báo cáo phương án xử lý, gửi Bộ Tài chính trước ngày 20/5/2026.

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư trên cơ sở hạch toán kinh tế - xã hội được nhấn mạnh phải thực hiện xuyên suốt, từ khâu xác định nhu cầu, phân bổ vốn đến triển khai và vận hành dự án. Các cơ quan cũng cần chủ động xây dựng kế hoạch giải ngân, tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, đồng thời phòng chống tham nhũng, lãng phí trong đầu tư công.

Đối với nguồn vốn dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương tổng hợp đề xuất phân bổ từ nguồn dự kiến hơn 20.683 tỷ đồng, gửi Bộ Tài chính để báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về quản lý và sử dụng vốn gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội.

Sau khi Chỉ thị được ban hành, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm việc lựa chọn danh mục dự án trên cơ sở hiệu quả, gửi phương án về Bộ Tài chính trước ngày 6/5/2026 để tổng hợp, trình Chính phủ.

Cùng đó, thực hiện song song các khâu khâu giải phóng mặt bằng, cải thiện nguồn cung vật liệu cả về năng lực đáp ứng và giá; các bộ liên quan phải rà soát toàn diện hệ thống pháp luật, từ đó đề xuất giải pháp đồng bộ, bảo đảm tính thống nhất và khả thi; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm cắt giảm khâu trung gian, loại bỏ thủ tục chồng chéo.. góp phần rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Đối với các công trình, dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải, Bộ Xây dựng và các địa phương được đề nghị chỉ đạo các đơn vị, nhà thầu tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công. Đồng thời, cần tăng tốc chuẩn bị đầu tư các dự án chiến lược như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam và các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc.

Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng biểu dương, ghi nhận, đánh giá cao 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước.

Ngược lại, Thủ tướng phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước. Thủ tướng cho biết, kết quả giải ngân đầu tư công đã được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và sẽ được tiếp tục công khai hằng tháng.

Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành, lãnh đạo các địa phương phải nghiêm túc nhìn nhận, rà soát, chỉ đạo rất quyết liệt, cụ thể cả về tiến độ, chất lượng để có chuyển biến ngay lập tức.

×