Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất: Rủi ro tiến độ khi quá trình lựa chọn nhà thầu EPC kéo dài

Gói thầu EPC có dự toán được duyệt khoảng 1,2 tỷ USD, thời gian thực hiện 37 tháng, được mở thầu ngày 03/02/2026 với 03 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi quốc tế.

Theo kế hoạch, chủ đầu tư - Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), nay là Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam, hoàn thành lựa chọn nhà thầu trong quý I/2026, để bảo đảm đưa dự án vào vận hành quý I/2028 như yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tại Quyết định số 482/QĐ-TTg ngày 05/05/2023.

Còn theo chỉ đạo tại thông báo số 34/TB-VPCP ngày 17/02/2023, Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chủ đầu tư phấn đấu đưa dự án vào vận hành năm 2026.

Nguy cơ kéo dài tiến độ so với phê duyệt

Trên thực tế, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, ngay cả khi việc lựa chọn nhà thầu, đàm phán và ký kết hợp đồng hoàn thành trong quý I/2026, mục tiêu đưa dự án vào vận hành vào quý I/2028 là khó khả thi.

Tính từ quý I/2026, với thời gian triển khai EPC 37 tháng, thời điểm hoàn thành phải rơi vào đầu quý II/2029 (chậm 12 tháng so với phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ), chưa kể các rủi ro về gia hạn tiến độ EPC và các thủ tục phức tạp khi thu xếp vốn Tín dụng xuất khẩu (ECA) từ quốc gia có yêu cầu nhiều điều kiện ràng buộc (tied loan).

Trong trường hợp hợp đồng EPC được ký kết vào quý III/2026, dự án chỉ có thể hoàn thành vào quý IV/2029, kéo dài thời gian chậm trễ lên đến 15 - 18 tháng.

Đối với một dự án nâng cấp, mở rộng (revamp), có kết nối (Tie-in) với nhà máy hiện hữu, việc lập và quản lý tiến độ là cực kỳ quan trọng, khi việc chậm trễ hoàn thành phần công việc nâng cấp, mở rộng có thể làm "phá sản" toàn bộ kế hoạch dừng máy để kết nối, phương án sản xuất kinh doanh, cung ứng nhiên liệu cho thị trường (BSR hiện đang đảm nhận cung ứng tới 30% nhu cầu nội địa).

Ngoài ra, theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực quản lý dự án lọc dầu, tiến độ 37 tháng được đánh giá là rất thách thức. Mốc thời gian này chỉ có thể đạt được khi nhà thầu EPC có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hiện thành công các dự án tương tự, có kinh nghiệm thực tế tại địa phương, am hiểu điều kiện công trường và sẵn sàng nguồn lực tự có, thay vì chỉ dựa vào nguồn thanh toán hợp đồng từ chủ đầu tư bằng cách chia nhỏ các mốc thanh toán và thanh toán trước tiến độ công việc thực tế, đẩy rủi ro về phía chủ đầu tư.

Tại thời điểm trung tuần tháng 6/2026, sau quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu một cách "thần tốc", trong vòng khoảng 20 ngày kể từ ngày mở thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu (kèm theo báo cáo đánh giá các hồ sơ dự thầu) vẫn chưa được công bố công khai trên mạng đấu thầu quốc gia, để các nhà thầu tham gia, các tổ chức liên quan và công luận biết và có ý kiến chính thức (nếu có) theo quy định.

Để so sánh, cùng thời điểm tổ chức đấu thầu gói thầu EPC này, gói thầu EPC số 08 (EPC – QT II) về “Thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (EPC) dự án thành phần 1 (nhà máy điện) thuộc dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II”, chủ đầu tư là Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN), giá gói thầu khoảng 26.000 tỷ đồng, đã kết thúc lựa chọn nhà thầu trên cơ sở áp dụng Luật Đấu thầu, công khai Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu ngày 26/12/2025 trên mạng đấu thầu quốc gia và tiến hành ký kết hợp đồng EPC vào ngày 09/02/2026.

Trong một diễn biến đáng chú ý có liên quan đến dự án, ngày 09/5/2026, Hội đồng quản trị BSR ban hành Quyết định số 2271/QĐ-BSR, đăng tải lên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày 14/5/2026, về việc hủy gói thầu "Tư vấn kiểm toán độc lập" thuộc dự án.

Lý do hủy gói thầu là "thay đổi về mục tiêu, phạm vi đầu tư trong quyết định đầu tư đã được phê duyệt làm thay đổi khối lượng công việc, tiêu chuẩn đánh giá".

Từ lý do hủy thầu nêu trên, một câu hỏi được đặt ra: Nếu mục tiêu, phạm vi đầu tư đã thay đổi đến mức phải hủy một gói thầu của dự án, liệu các gói thầu khác, bao gồm gói thầu EPC trọng yếu, có bị ảnh hưởng tương tự hay không, khi cùng thuộc một dự án, có cùng mục tiêu, phạm vi đầu tư theo cùng quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư?

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn đánh giá gồm các tiêu chí tiên quyết về năng lực, kinh nghiệm trong hồ sơ mời thầu, có được xây dựng đúng, đủ và rõ ràng, bao gồm cả tiêu chí định tính và định lượng, theo mẫu hồ sơ hướng dẫn của Luật Đấu thầu cùng các nghị định, thông tư liên quan hay không? Đây là vấn đề cần được làm rõ nhằm ngăn ngừa các tình huống suy diễn, áp dụng không nhất quán trong quá trình đánh giá, đặc biệt trong bối cảnh chủ đầu tư lựa chọn không áp dụng Luật Đấu thầu cho gói thầu.

Dự án khó và “không được phép sai”

Trao đổi với phóng viên, nhiều chuyên gia dầu khí nhấn mạnh rằng, Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất thuộc nhóm dự án khó về kỹ thuật, quản lý giao diện, kết nối và "không được phép sai".

Với vai trò cung cấp hơn 30% tổng nhu cầu xăng dầu nội địa, bất kỳ sự cố kỹ thuật nào trong quá trình chạy thử, kết nối đều có thể gây hậu quả dây chuyền đến an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện tại, khi nguồn cung xăng dầu nhập khẩu không còn là lựa chọn đảm bảo.

Rủi ro không chỉ nằm ở khả năng chậm tiến độ hay tăng chi phí. Với một dự án lọc dầu “brownfield”, rủi ro còn liên quan đến an toàn công nghệ, độ tin cậy của thiết kế, chất lượng thiết bị, chỉ tiêu sản phẩm đầu ra, khả năng vận hành, hiệu suất vận hành, tính an toàn trong suốt vòng đời của nhà máy, cũng như sự sẵn có của phụ tùng thay thế và dịch vụ kỹ thuật sau bán hàng của các nhà sản xuất, chế tạo uy tín trên thị trường quốc tế.

Nếu sự cố xảy ra, thời gian khắc phục không tính bằng ngày mà có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng, hàng năm.

Trong khi đó, mỗi ngày dừng máy thiệt hại kinh tế lên đến hàng triệu đô la Mỹ, mỗi tháng tổn thất doanh thu ước tính hàng chục nghìn tỷ đồng đối với chủ đầu tư.

Trong bối cảnh đó, yếu tố năng lực kinh nghiệm đã được chứng minh thành công qua các dự án lọc dầu tương tự về mức độ phức tạp công nghệ và quy mô, cùng với năng lực tài chính vững chắc, nên được đặt lên hàng đầu trong quá trình đánh giá, lựa chọn nhà thầu, thay vì chỉ quan tâm duy nhất yếu tố giá chào mà bỏ qua toàn bộ các yếu tố kỹ thuật, thương mại và pháp lý.

Việc áp dụng đúng và nhất quán các tiêu chí đã quy định rõ trong hồ sơ mời thầu chính là cách bảo vệ tốt nhất cho thành công của dự án, tránh các khiếu nại, kiện tụng quốc tế phức tạp.

Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất không chỉ là bài toán kỹ thuật hay tài chính, mà còn là cam kết của ngành lọc dầu Việt Nam với tương lai tự chủ năng lượng của quốc gia.

Lịch sử các dự án hạ tầng năng lượng lớn trên thế giới cho thấy, chi phí phải trả của quyết định lựa chọn nhà thầu không phù hợp thường được đo không phải bằng khoản tiết kiệm "lý thuyết" hấp dẫn ban đầu, mà bằng chi phí khắc phục sự cố, chậm tiến độ và rủi ro vận hành kéo dài hàng chục năm của cả vòng đời dự án.

Việc hủy gói thầu kiểm toán độc lập của dự án khi chưa có kết quả đấu thầu chính thức, thời điểm và tính cần thiết của việc kết hợp tổ chức "học tập kinh nghiệm", cùng với hàng loạt kiến nghị, câu hỏi chưa được giải đáp thỏa đáng nêu trên, đều là những nội dung chủ đầu tư dự án nên xem xét cẩn trọng, với trách nhiệm giải trình cao nhất trước cổ đông công ty, cơ quan có thẩm quyền, công ty mẹ, cộng đồng dầu khí trong và ngoài nước và đông đảo dư luận quan tâm.

Theo biên bản mở thầu, có 3 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu, trong đó có Liên danh China Chengda Engineering Co., Ltd. và Beijing Petrochemical Engineering Co., Ltd.
Theo thông tin công bố rộng rãi, nhà thầu đứng đầu liên danh - China Chengda Engineering (Chengda) là công ty con thuộc sở hữu 100% của Tổng công ty Hóa chất Trung Quốc (CNCEC), có trụ sở tại Thành Đô, tiền thân là Viện Thiết kế số 8 thuộc Bộ Công nghiệp Hóa chất Trung Quốc.
Vốn đăng ký của Chengda là khoảng 637 triệu NDT (tương đương khoảng 87 triệu USD) sau đợt tăng vốn năm 2018.
Nhà thầu thành viên liên danh - Beijing Petrochemical Engineering (BPE) là công ty con thuộc tập đoàn dầu khí Yanchang (Yanchang Petroleum), tiền thân là Viện Thiết kế Hóa dầu Bắc Kinh. BPE giới thiệu có năng lực thiết kế trong các lĩnh vực hóa dầu, than hóa dầu và khí hóa dầu.
BPE không công bố báo cáo tài chính riêng và có danh mục dự án chủ yếu tập trung vào lĩnh vực than hóa dầu và hóa chất thuộc nội bộ hệ sinh thái Yanchang Petroleum ở nội địa Trung Quốc, ít khi thực hiện bên ngoài tập đoàn và chưa tìm thấy có dự án nào ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

×