"Dụ" chim hoang dã gì vào ở kho lúa cải tạo, anh nông dân Long An, nay là tỉnh Tây Ninh thu 100kg tổ/năm, bán đắt tiền?

Nuôi yến (nuôi chim yến) đang mang về hiệu quả kinh tế cao, song để ngành yến phát triển bền vững, cần có giải pháp chiến lược, mang tính liên kết, trong đó có việc thành lập Hiệp hội Yến sào tỉnh Tây Ninh (gồm địa phận Long An trước đây).

Nuôi chim yến-ngành chăn nuôi mang lại giá trị kinh tế cao

So với nhiều địa phương trên cả nước, nghề nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh Tây Ninh (gồm địa phận tỉnh Long An trước đây) xuất hiện khá trễ.

Tuy nhiên, số lượng nhà yến (nhà nuôi chim yến) phát triển rất nhanh qua các năm gần đây, trở thành một trong những lĩnh vực chăn nuôi mang lại giá trị kinh tế cao, thu hút nhiều hộ dân và doanh nghiệp đầu tư.

Nhà yến tập trung chủ yếu tại các khu vực ven sông Vàm Cỏ Đông và khu vực phía Nam của tỉnh Tây Ninh (chủ yếu địa phận tỉnh Long An trước đây), nơi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi và quần thể chim yến tự nhiên phong phú.

Đến nay, toàn tỉnh Tây Ninh mới (gồm địa phận tỉnh Long An trước đây) có 2.071 nhà nuôi chim yến, sản lượng tổ yến (yến sào) thu hoạch năm 2025 ước tính đạt khoảng trên 14 tấn, tăng 40% so với năm 2024 (khoảng 10 tấn).

Hiện nay, nghề nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đã hình thành chuỗi gồm: nuôi - khai thác - sơ chế - đóng gói khoảng hơn 14 tấn/năm, trong một số doanh nghiệp địa phương đã phát triển mô hình chế biến và có sản phẩm OCOP.

Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tân Ân, xã Cần Đước, tỉnh Tây Ninh (địa phận huyện Cần Đước, tỉnh Long An trước đây) Lâm Sơn Hải cho biết: “Năm 2006, HTX Nông nghiệp Tân Ân được thành lập, chuyên nuôi và cung cấp các loại yến. Để xây dựng thương hiệu yến Tân Ân, HTX chú trọng xây dựng thành công 3 sản phẩm yến sào đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Đến nay, HTX có 5 nhà nuôi yến, góp phần giải quyết việc làm cho hàng chục lao động nông thôn. Thị trường tiêu thụ chủ yếu trong nước hoặc các phiên xúc tiến thương mại ở nước ngoài”.

Tương tự HTX Nông nghiệp Tân Ân, năm 2008, anh Huỳnh Văn Hóa, ngụ xã Nhơn Ninh, tỉnh Tây Ninh (địa phận huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An trước đây) có dịp đi du lịch Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang) thấy được tiềm năng của việc nuôi yến.

Sau khi tìm hiểu về kỹ thuật dẫn dụ chim yến, đầu ra sản phẩm, năm 2018, anh tận dụng kho lúa và nhà ở để xây dựng nhà nuôi chim yến.

Anh Hóa phấn khởi nói: “Trung bình từ xây nhà nuôi yến đến thu hoạch khoảng 2 năm. Vùng Tân Thạnh có nhiều thức ăn cho chim yến, không cần phải tốn tiền mua thức ăn cho chim. Tôi thu hoạch gần 100kg tổ yến/năm. Nhờ nuôi chim yến, chất lượng cuộc sống gia đình ngày càng nâng lên”.

Cần thành lập hiệp hội yến sào tỉnh Tây Ninh mới

Bên cạnh kết quả đạt được, nghề nuôi yến của tỉnh Tây Ninh gặp nhiều khó khăn.

Theo thống kê, số lượng nhà nuôi yến bắt đầu giảm do giá thành sản phẩm yến ở mức thấp từ 11-12 triệu đồng/kg tổ yến thô. Đồng thời một số nhà yến không dẫn dụ được chim yến trong thời gian dài nên chuyển công năng hoặc ngưng hoạt động.

Sản phẩm yến sào chưa được xuất khẩu nhiều, chủ yếu bán trong nước, nhất là chưa xây dựng được thương hiệu yến sào Tây Ninh.

Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam Lê Thành Đạt khẳng định: “Tây Ninh cần xác định vai trò, vị trí của ngành yến trong cơ cấu phát triển kinh tế ở địa phương. Và muốn xây dựng được thương hiệu yến Tây Ninh, tỉnh cần thành lập hiệp hội nuôi yến.

Khi hiệp hội đi vào hoạt động chắc chắn sẽ có quy trình sản xuất rõ ràng, liên kết các hộ nuôi lại với nhau để tạo ra vùng nguyên liệu lớn và kiểm soát được dịch bệnh”.

Vùng nuôi chim yến của Tây Ninh được quy định tại Quyết định số 54/2020/QĐ-UBND, ngày 21/12/2020 của UBND tỉnh Long An trước đây về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 12/2020/NQ-HĐND, ngày 09/7/2020 của HĐND tỉnh Long An về quy định khu vực thuộc nội thành của thành phố, thị xã, thị trấn, khu vực không được phép nuôi, vùng nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh Long An (trước đây) và Nghị quyết số 17/2021/NQ-HĐND, ngày 09/12/2021 của HĐND tỉnh Tây Ninh (trước đây) về quy định khu vực không được phép chăn nuôi và vùng nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh.

Đây là cơ sở pháp lý cao nhất để thực hiện chức năng quản lý nhà nước và để các nhà đầu tư, người nuôi yên tâm phát triển ngành yến.

Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng xây dựng nhà chim yến mới không thuộc vùng nuôi chim yến sau ngày văn bản quy định vùng nuôi chim yến có hiệu lực, đồng thời một số người dân được cấp phép xây dựng nhà ở, sau đó tự ý cải tạo, cơi nới, thay đổi công năng thành nhà nuôi chim yến.

Bên cạnh đó, một số cá nhân còn thiếu ý thức, săn bắt chim yến, đây là hành động vi phạm pháp luật gây ảnh hưởng đến sự an toàn của quần thể chim yến và làm suy giảm nguồn tài nguyên yến sào của địa phương.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh- Đinh Thị Phương Khanh cho biết: “Năm 2026, ngành yến được xác định là ngành mũi nhọn trong chăn nuôi. Thời gian tới, Sở NNMT Tây Ninh tiếp tục tham mưu UBND tỉnh Tây Ninh thành lập Hiệp hội Yến sào tỉnh.

Hiệp hội này sẽ có quy chế hoạt động rõ ràng, là đầu mối liên kết các hộ, doanh nghiệp nuôi yến lại với nhau, đồng thời đứng ra thực hiện mã số vùng nuôi yến, ký kết với các đối tác, góp phần cho các sản phẩm yến được xuất đi chính ngạch”.

×