Dù đã có vaccine phòng bệnh, vì sao vẫn có nhiều người tử vong vì bệnh Dại?

Việt Nam có 75 người chết do bệnh Dại

Trao đổi tại hội nghị "Tăng cường vai trò các bên liên quan trong thực hiện các giải pháp của Chương trình Quốc gia phòng chống bệnh Dại giai đoạn 2022-2030" do Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ NNMT) phối hợp với Cục Phòng bệnh thuộc (Bộ Y tế) tổ chức ở Hà Nội ngày 12/11, ông Phạm Thành Long, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y cho hay: Bệnh Dại là bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người do virus dại (Rhabdovirus). Bệnh lưu hành ở nhiều quốc gia, 99% số người mắc do chó dại cắn.

Hằng năm, thế giới có khoảng 59.000 người chết và hơn 10 triệu người phải tiêm vaccine phòng dại tại hơn 150 quốc gia, trong đó 95% số các trường hợp thuộc châu Phi và châu Á.

Khu vực Đông Nam Á luôn là điểm nóng của bệnh Dại do lượng chó thả rông lớn, tỷ lệ tiêm phòng ở vật nuôi thấp, buôn bán thịt chó, mèo vẫn diễn ra. Theo Tổ chức Thú y thế giới, hơn 80% số ca bệnh Dại xảy ra ở nông thôn và cứ 10 ca tử vong thì có 4 ca ở trẻ em... Bệnh dại nguy hiểm đối với sức khỏe con người bởi khi triệu chứng xuất hiện thì tỷ lệ tỷ vong gần 100%.

Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có 75 người chết do bệnh dại, khoảng 400.000 người phải điều trị dự phòng bằng vaccine và huyết thanh kháng dại. Chi phí vaccine ước tính hơn 300 tỷ đồng, chưa kể tổn thất về sức khỏe, tinh thần. Theo Bộ Y tế, năm 2024, cả nước có 89 người chết do bệnh Dại (tăng 7 người so với năm 2023; tăng 17 người so với năm 2022).

Tất cả người chết do bệnh Dại năm 2024 đều không tiêm vaccine phòng dại hoặc huyết thanh kháng dại. Nguồn chính gây bệnh Dại là do chó và mèo, chiếm 98% tổng số người tiêm chủng và chiếm 100% đối với các trường hợp chết do bệnh dại. Riêng 9 tháng năm 2025, cả nước ghi nhận 58 người tỷ vong tại 18 tỉnh, thành phố.

Nguyên nhân chính là người dân chủ quan không tiêm vaccine phòng dại vì cho rằng chó nhà cắn khi chó còn khỏe mạnh, vì vậy không đi tiêm phòng (chiếm 63% số lý do). Người dân ít hiểu biết về bệnh Dại, khi bị chó, mèo cắn, cào không đến cơ sở y tế, chỉ dùng thuốc đông y; trẻ nhỏ không nói cho bố mẹ...

Nếu không áp dụng biện pháp phòng ngừa như rửa vết thương và tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại, triệu chứng bệnh dại sẽ xuất hiện sau thời gian ủ bệnh.

Ông Long cho biết, hiện tổng đàn chó cả nước giao động trên 7 triệu con, được nuôi tại trên 3 triệu hộ gia đình. Cục Chăn nuôi và Thú y đã xây dựng được phần mềm quản lý thông tin về đàn chó và phòng, chống bệnh dại, đã được tích hợp vào Hệ thống báo cáo dịch bệnh trực tuyến (VAHIS: https://vahis.vn/home/login.aspx). Đồng thời, xây dựng được bản đồ phân bố đàn chó trên phạm vi cả nước và bản đồ dịch tễ bệnh Dại.

Trong thời gian vừa qua, một số địa phương (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Nghệ An,…) đã tổ chức triển khai tốt việc thành lập, duy trì đội bắt chó thả rông và lập đường dây nóng để tiếp nhận thông tin về bệnh dại trên động vật và các vấn đề phát sinh liên quan.

Đối với công tác tiêm phòng, tnăm 2024 đến 2025, tỷ lệ đàn chó, mèo được tiêm phòng vaccine dại trên phạm vi cả nước đạt hơn 56% (cao hơn gần 17% so với trung bình của giai đoạn 2022 - 2023).

Phấn đấu đến năm 2030 không còn ca tỷ vong vì bệnh Dại

Ông Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khẳng định: Từ năm 2021, Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2022-2030 với mục tiêu kiểm soát hiệu quả bệnh Dại ở đàn chó mèo và phấn đấu không còn người tử vong do bệnh này vào năm 2030.

Để đạt được mục tiêu trên, Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh triển khai các giải pháp, trong đó có Chỉ thị số 11/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp cấp bách phòng, chống bệnh dại.

Bộ Y tế đồng thời khuyến cáo người dân cần nhận thức rõ mức độ nguy hiểm của bệnh Dại, đây là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nghiêm trọng, khi đã lên cơn thì 100% tử vong. Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tránh bị động vật cắn, đặc biệt là chó mèo không rõ nguồn gốc.

"Nếu không may bị cắn, phải xử lý vết thương ngay lập tức, đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng đầy đủ, tuyệt đối không được chủ quan. Theo đó, việc tiêm vaccine phòng dại càng sớm càng giúp ngăn chặn virus xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, giảm nguy cơ tử vong", ông Sơn nhấn mạnh.

Đại diện Bộ Y tế cũng lưu ý người dân không nên sử dụng các biện pháp chữa trị chưa được kiểm chứng như thuốc nam, thuốc gia truyền, phương pháp mê tín dị đoan… để điều trị bệnh dại hoặc vết cắn. Đây là hành vi nguy hiểm và có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Đặc biệt, việc tiêm phòng cho chó, mèo nuôi cần được thực hiện đầy đủ theo đúng khuyến cáo của ngành thú y. Khi nuôi chó, mèo, người dân có trách nhiệm tiêm phòng dại định kỳ, không thả rông vật nuôi, chó ra đường phải được rọ mõm và có người dắt, nhằm đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

"Đối với người thuộc nhóm nguy cơ cao như nhân viên thú y, người làm việc tại cơ sở nuôi giữ động vật, người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo cũng nên chủ động tiêm phòng dự phòng trước khi có phơi nhiễm", ông Sơn khuyến cáo thêm.

Bà Jennifer Horton, đại diện Tổ chức WHO cho hay: Khi triệu chứng bệnh Dại xuất hiện, tỷ lệ làm chết người lên tới 100%, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu điều trị dự phòng kịp thời bằng vaccine phòng dại sau phơi nhiễm.

Do vậy, Tổ chức Y tế thế giới đã trao tặng 9.000 liều vaccine phòng dại cho 2 tỉnh có nguy cơ cao là Phú Thọ và Tuyên Quang nhằm bảo vệ nhóm người dễ bị tổn thương, nhất là nhóm đồng bào dân tộc thiểu số và trẻ em.

Tại hội nghị, đại diện WHO kêu gọi các cơ quan liên quan, các địa phương của Việt Nam và các quốc gia trên thế giới cùng vào cuộc mạnh mẽ hơn để ngăn chặn bệnh dại lây lan trên người nhằm phấn đấu không còn người tử vong do bệnh này vào năm 2030.

"Chúng tôi, WHO cam kết sẽ chung tay cùng với các quốc gia để thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp đến ngăn chặn bệnh dại trên thế giới. Trong đó bao gồm giải pháp giảm giá vaccine, đảm bảo nguồn cung sản phẩm này giúp mọi quốc gia đểu có thể tiếp cận được để tiêm phòng đầy đủ", bà Jennifer Horton khẳng định.

Là một trong số các địa phương có số ca tỷ vong cao vì bệnh dại, BS. Hoàng Hải Phúc - Giám đốc CDC Đắk Lắk cho biết, hiện nay tổng đàn chó mèo trên địa bàn tỉnh và cả nước rất lớn và có xu hướng gia tăng do người dân nuôi canh giữ tài sản và làm thực phẩm nhiều.

Để kiểm soát được bệnh dại trên người, Giám đốc CDC Đắk Lắk kiến nghị Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ NNMT cần có biện pháp kiểm soát chặt chẽ đàn chó mèo và thống kê chính xác số lượng vật nuôi để có giải pháp tiêm phòng và không chế dịch bệnh đạt hiệu quả cao hơn.

×