Dương Lệ Bình: “Ngay cả khi thân xác của tôi không còn thì linh hồn vẫn tiếp tục nhảy múa”

Trong buổi gặp gỡ báo chí Việt Nam tại Hà Nội để thông tin về vở diễn “Khổng tước” sắp biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm vào các ngày 6, 7 và 8/3, nghệ sĩ Dương Lệ Bình đã dành cho PV Dân Việt một buổi trò chuyện ngắn.

Dù là một nghệ sĩ lớn nhưng ngoài đời Dương Lệ Bình rất gần gũi, chân tình và vui vẻ. Bà luôn tự hào vì mình là người dân tộc Bạch được sinh ra và lớn lên ở vùng Vân Nam – Trung Quốc. Và chính nơi bà sinh ra là nơi đã chắp cánh cho tình yêu nghệ thuật và những khát vọng lớn trong bà.

Nghệ sĩ Dương Lệ Bình sinh năm 1958 tại Vân Nam (Trung Quốc), là một trong những vũ sư hàng đầu châu Á. Bà được mệnh danh là “chim công làng múa” – danh xưng gắn liền với điệu múa đã làm nên tên tuổi, phản ánh tinh thần nghệ thuật thanh cao, mềm mại nhưng nội lực phi thường.

Với hơn nửa thế kỷ cống hiến cho nghệ thuật, Dương Lệ Bình trở thành biểu tượng của vũ đạo phương Đông, góp phần đưa múa Trung Hoa vươn tầm thế giới qua hàng nghìn buổi biểu diễn tại hơn 50 quốc gia.

Bà có thể chia sẻ cơ duyên nào đưa bà đến với nghiệp múa?

- Như mọi người đều biết, tôi thuộc dân tộc Bạch – một dân tộc thiểu số ở vùng Vân Nam, Trung Quốc. Người Bạch của chúng tôi rất nổi tiếng với truyền thống văn hóa và nghệ thuật phong phú. Từ khi còn ở trong bụng mẹ, những đứa trẻ đã được tiếp xúc với các điệu múa và văn hóa dân gian của dân tộc mình. Vì thế, từ bé, tôi đã được học các điệu nhảy dân gian của dân tộc mình. Tôi chưa hề được đào tạo qua các trường lớp chuyên nghiệp về múa.

Tôi biết Việt Nam cũng có nhiều dân tộc thiểu số giống Trung Quốc. Các dân tộc thiểu số đều có những điệu nhảy, điệu múa rất độc đáo, đặc sắc. Chẳng hạn điệu múa chào đón mùa màng mới hoặc đón ánh mặt trời lên. Đặc biệt như, khi ánh mặt trời lên chiếu soi khắp vạn vật, chúng ta cảm thấy có hân hoan nên dùng lời ca và điệu múa để chào đón, thể hiện niềm vui với thiên nhiên.

Âm nhạc và vũ đạo vì thế đã đi vào đời sống của người Bạch chúng tôi, trở thành những tập tục, văn hóa rất tốt đẹp, được người dân ra sức gìn giữ.

Như tôi đã nói, tôi chưa hề được đào tạo về biên đạo chuyên nghiệp nào qua các trường lớp. Tôi tự học qua thế giới thiên nhiên rộng lớn. Ví dụ, thông qua các động tác của con ngựa khi chạy trên đồng cỏ hoặc qua các động tác của những chú bướm bên bông hoa. Tất cả đều là cảm hứng để tôi biến chúng thành vũ đạo.

Lúc nhỏ, tôi đã học được các vũ điệu khổng tước từ những người tiền bối trong làng. Lũ trẻ chúng tôi cũng thường hay nấp sau các cây lớn để xem các con chim khổng tước nhảy múa, bắt mồi… Đối với người dân tộc thiểu số chúng tôi, những ai nhảy được điệu khổng tước đẹp thì người đó sẽ có một đời sống may mắn và tốt đẹp.

Năm 1971, khi đó tôi mới 11 tuổi, tôi đã được gia nhập vũ đoàn Tây Song Bản Hạc. Ngày đầu tiên gia nhập vũ đoàn tôi đã được lên sân khấu biểu diễn luôn. Tôi theo họ đi biểu diễn ở nhiều ngôi làng xung quanh.

Tôi từng dành khoảng thời gian 10 năm để học hết tất cả vũ đạo của các dân tộc thiểu số. Đến năm 1980, tôi được chọn vào vũ đoàn của dân tộc thiểu số Trung Quốc – một vũ đoàn chính thống với quy mô lớn.

Đến năm tôi 26 tuổi, tôi lần đầu được thể hiện vũ đạo “Linh hồn Khổng tước”. Tôi tự chuẩn bị từ trang phục đến biên đạo, vũ đạo. Tôi cảm thấy vũ điệu khổng tước là một vũ điệu rất tươi đẹp nhưng cũng đầy huyền bí của người phương Đông.

Trong 20 năm làm biên đạo, tôi từng được đến với nhiều sân khấu có quy mô lớn. Và có thể nói, vũ kịch “Khổng tước” chỉ là một trong những tác phẩm tôi đã biên đạo thôi.

Bà gửi gắm thông điệp gì của bản thân thông qua vở vũ kịch “Khổng tước”?

- Múa chính là một môn nghệ thuật có thể kết nối mọi người bằng mối quan hệ phi ngôn ngữ. Tôi hy vọng, có thể thông qua nghệ thuật múa gửi thông điệp đến người xem và kết nối mọi người xích lại gần với nhau hơn.

Vở vũ kịch “Khổng tước” với 4 chương: Xuân – Hạ - Thu – Đông sẽ tái hiện lại hai chủ đề vĩnh hằng đó là sức sống và tình yêu. Tôi đã biên đạo và biểu diễn rất nhiều vở vũ kịch nhưng “Khổng tước” vẫn là hình ảnh xuyên suốt trong sự nghiệp của tôi. Tôi hướng tới hình tượng khổng tước để học tập về tâm hồn thanh khiết và vẻ đẹp bên trong.

Tôi sẽ tham gia biểu diễn ở chương mùa Đông. Trong sự tuần hoàn của 4 mùa thì mùa Đông là thời điểm vạn vạt đã tàn úa, không gian đã chìm vào trong tĩnh lặng và chim Khổng tước sẽ múa trong đêm tuyết để tái hiện vẻ đẹp của sự thức tỉnh, tái sinh trong cõi diệt sinh của sự sống.

Trong vở kịch này của chúng tôi có rất nhiều vai diễn đặc biệt, ví như vai thể hiện vòng quay của thời gian. Vì mỗi một giờ, một ngày trôi qua thì chúng ta đều phải đối diện với vòng quay bất tận của thời gian. Trong vở vũ kịch “Khổng tước” sẽ có một nhân vật không được ngừng nghỉ mà biểu diễn xuyên suốt đó là nhân vật Thời gian. Điều đó thể hiện là thời gian không ngừng nghỉ. Vai diễn thời gian này đã được khán giả rất yêu thích và ủng hộ.

Có một hình tượng về cái cây đó là mùa Xuân thì sẽ đâm chồi nảy lộc, mùa Hạ sẽ đơm hoa kết quả, mùa Thu sẽ rụng lá và mùa Đông sẽ khô. Giống như quá trình sinh mệnh của một con người, có sinh – lão – bệnh – tử. Khi đẹp nhất là khi ở mùa Thu, trước khi chúng ta đến giai đoạn của mùa Đông – giai đoạn diệt.

Vai Khổng tước nam trong vở vũ kịch là hình tượng của chim khổng tước cống hiến. Nhân vật nam khổng tước đến với thế giới rất nguyên sơ. Cuối cùng, vì tình yêu dành cho nữ khổng tước mà nam khổng tước đã hy sinh bộ lông sáng đẹp của mình. Điều này thể hiện cho thông điệp về tình yêu bất diệt của muôn loài.

Vì tôi là biên đạo múa của vở nên tham gia vào tất cả các khâu của quá trình dựng vở. Từ năm 2012 cho đến nay, tất cả những yếu tố liên quan đến vở vũ kịch “Khổng tước”, từ phục trang đến âm nhạc đều đã được cải thiện theo hướng hiện đại hơn.

Điều gì khiến bà bền bỉ được với múa đến bây giờ? Ngoài tham gia biên đạo, bà còn tham gia biểu diễn hơn 1000 suất diễn vở vũ kịch “Khổng tước”?

- Chắc mọi người đều biết, năm nay tôi đã 67 tuổi và đã theo đuổi nghiệp múa được hơn 50 năm. Vở vũ kịch "Khổng tước" cũng đã biểu diễn gần 1000 suất ở nhiều nơi trên Trung Quốc và thế giới. Có thể nói, đối với những người dân tộc thiểu số như chúng tôi thì việc nhảy múa đi theo con người đến suốt cuộc đời. Chẳng hạn như bà nội tôi, đến 80 tuổi mà vẫn có thể nhảy múa được.

Với tôi, sân khấu chỉ là một không gian biểu diễn nhỏ hẹp vì từ nhỏ tôi đã biểu diễn trong thiên nhiên rồi. Một gốc cây cũng có thể trở thành nơi tôi có thể biểu diễn, nhảy múa được.

Tôi cảm thấy khi mình ở trên sân khấu sẽ có được mối kết nối chặt chẽ với khán giả. Và thường những điều tốt đẹp sẽ mang đến cho mình những trường năng lượng tích cực và cũng mang đến cho tôi những kỷ luật rất nghiêm khắc. Ví dụ như là làm sao để giữ cho mình một thân hình gọn gàng, phù hợp với hình ảnh của một nghệ sĩ múa.

Có thể nói, việc tham gia diễn ở chương mùa Đông của vở vũ kịch “Khổng tước” là tôi đã chạm đến một cái kết rất đẹp rồi. Nhưng đây sẽ không phải là sân khấu cuối cùng của tôi. Tôi nghĩ rằng, ngay cả khi thân xác của tôi không còn hiện hữu thì linh hồn của tôi vẫn tiếp tục nhảy múa.

Nghĩa là vở vũ kịch “Khổng tước” sẽ không phải là vở cuối cùng bà tham gia biểu diễn?

Như tôi có chia sẻ, sân khấu chỉ là nơi biểu diễn nhỏ hẹp của tôi. Đối với tôi, tất cả mọi không gian thiên nhiên đều có thể trở thành nơi biểu diễn của mình. Thời gian biểu diễn trên sân khấu cũng có những giới hạn riêng của nó. Vì thế, tôi còn có nhiều không gian khác để biểu diễn. Và tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ dừng múa.

Chúng tôi từng mang vở “Khổng tước” đi lưu diễn ở rất nhiều quốc gia nhưng lần này chúng tôi nhận được lời mời từ phía Việt Nam. Tôi hy vọng, lần đầu tiên mang vở “Khổng tước” đến Việt Nam nhưng sẽ mang đến cho khán giả những trải nghiệm tốt nhất.

Cảm ơn nghệ sĩ Dương Lệ Bình đã chia sẻ thông tin!

×