Đường lớn cho cá cảnh TP.HCM: Muốn chạm mốc xuất khẩu 100 triệu USD, phải đổi "lượng" lấy "chất"

Từ giấc mơ gấp 5 lần doanh thu đến bài toán nâng tầm giá trị

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, năm 2025, sản lượng cá cảnh của TPHCM đạt hơn 250 triệu con; xuất khẩu 13,9 triệu con, đạt kim ngạch 15,39 triệu USD.

Mục tiêu của TP đạt 100 triệu USD xuất khẩu cá cảnh vào năm 2030 là một cột mốc lớn. Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Phụng - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh TP.HCM thẳng thắn thừa nhận: “Hiện nay kim ngạch xuất khẩu của TP chỉ quanh quẩn mức 10-20 triệu USD. Để lên được mức đó là gấp tới 5 lần, trong khi thời gian từ đây đến mốc 2030 chỉ còn khoảng 4 năm nữa là rất khó khăn”.

Khảo sát thực tế từ những người nuôi và chuyên gia trong ngành cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất của cá cảnh TP.HCM lâu nay là chúng ta vẫn đang đi theo lối mòn xuất khẩu số lượng lớn nhưng giá trị kinh tế thấp.

Ông Phụng cũng cho rằng muốn chạm tay vào con số 100 triệu USD, ngành cá cảnh TP buộc phải thay đổi chiến lược cốt lõi: Ngừng chạy theo số lượng, tập trung nâng cao giá trị con cá. Thay vì xuất khẩu ồ ạt các dòng cá phân khúc thấp, các nhà vườn và nghệ nhân cần đầu tư lai tạo, sản xuất các dòng cá cảnh cao cấp, độc lạ và có giá trị thương mại cao. Chỉ có việc nâng cao giá trị trên từng cá thể mới là chìa khóa vàng mở ra cánh cửa tăng trưởng đột phá gấp 5 lần.

Như vậy, để nâng giá trị xuất khẩu cá cảnh, TP.HCM không nên chỉ chạy theo số lượng mà cần tập trung vào các dòng cá có giá trị cao, cá độc lạ và cá có thương hiệu riêng. Một số đối tượng tiềm năng gồm: Cá dĩa - "vua cá cảnh" xuất khẩu; cá koi cao cấp; cá bảy màu dòng cao cấp; cá neon vua và nhóm cá thủy sinh; cá betta; tép cảnh và cá mini.

Cá dĩa - "vua cá cảnh" xuất khẩu hiện là một trong những dòng cá cảnh chủ lực của TP.HCM. Giá bán từ vài chục USD đến hàng trăm USD/con đối với cá đẹp, loại cá này có nhu cầu lớn tại châu Âu, Mỹ, Nhật Bản. Việt Nam có lợi thế về kỹ thuật sinh sản và nuôi thương phẩm.

Cá koi cao cấp có giá trị rất cao, cá đẹp có thể bán từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng/con. Thị trường trong nước và xuất khẩu đều tăng trưởng. TP.HCM có thể phát triển các trại giống koi chất lượng cao thay vì nhập hoàn toàn từ Nhật. Cá bảy màu dòng cao cấp có chi phí nuôi thấp, vòng đời ngắn. Các dòng Full Red, Blue Topaz, Moscow, Albino... có giá trị xuất khẩu tốt, phù hợp với hộ nuôi quy mô nhỏ.

Cá neon vua và nhóm cá thủy sinh có nhu cầu lớn tại thị trường châu Âu, dễ vận chuyển, tỷ lệ hao hụt thấp, có thể kết hợp xuất khẩu với cây thủy sinh.

Cá betta là một trong những dòng cá cảnh xuất khẩu có giá trị cao nhất thế giới. Thái Lan đã xây dựng thương hiệu rất mạnh. Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển các dòng betta fancy, halfmoon, koi betta, galaxy betta để cạnh tranh.

Tép cảnh và cá mini có giá trị tính trên đơn vị thể tích rất cao, nhu cầu ngày càng tăng trong cộng đồng chơi thủy sinh quốc tế, phù hợp với mô hình nông nghiệp đô thị tại TP.HCM.

Liên kết vùng và những giải pháp mang tính "xương sống"

Bên cạnh việc thay đổi tư duy sản xuất, một giải pháp mang tính chiến lược khác là mở rộng không gian phát triển thông qua liên kết vùng, cụ thể là phối hợp chặt chẽ giữa TP.HCM với hai tỉnh vừa hợp nhất là Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Theo ông Phụng, hiện tại, trong khi TP.HCM mới chỉ dừng lại ở mô hình "Chi hội cá cảnh" (trực thuộc Hội Sinh vật cảnh), Bình Dương đã hình thành được "Hội cá cảnh" với tiềm năng và dư địa phát triển vô cùng lớn. Việc bắt tay liên kết sẽ giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, tận dụng quỹ đất rộng lớn của các tỉnh lân cận để làm vệ tinh sản xuất, còn TP.HCM sẽ đóng vai trò là hạt nhân công nghệ, đầu mối giao thương và xuất khẩu.

Tuy nhiên, mọi mục tiêu sẽ chỉ nằm trên giấy nếu thiếu đi các chính sách hỗ trợ trực tiếp. Ông Nguyễn Văn Phụng nhấn mạnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần sớm tham mưu cho UBND Thành phố để đưa ra một cơ chế, giải pháp cụ thể và đồng bộ. Thành phố cần có các gói chính sách hỗ trợ người nuôi về vốn, tiếp cận công nghệ sinh học, con giống chất lượng cao và đặc biệt là tháo gỡ các thủ tục hành chính trong xuất khẩu.

Ông Phụng cho biết, tuần tới, Hội Sinh vật cảnh TP.HCM sẽ có buổi làm việc chuyên sâu với Chi hội cá cảnh để đánh giá toàn diện lại tiềm năng, từ đó hiến kế các giải pháp "xương sống" trình lên UBND Thành phố. Chỉ khi có sự đồng hành, trợ lực kịp thời từ chính quyền, người nuôi cá cảnh mới có đủ bệ phóng để đưa những chú cá mang thương hiệu Việt độc chiếm các thị trường khó tính trên thế giới.

×