Fed rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan": Dự báo "nóng" về kết quả lãi suất tại cuộc họp tháng 3

Những biến động địa chính trị dồn dập trong tháng 3 đã minh chứng rõ nét cho sự mong manh của chuỗi cung ứng toàn cầu. Tâm điểm của sự bất ổn bắt đầu từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran, làm khuấy đảo thị trường năng lượng. Tuy nhiên, đây chỉ là mắt xích đầu tiên trong một hiệu ứng domino đầy phức tạp.

Ngành vận tải hàng không và đường biển đã sớm đưa ra những cảnh báo về áp lực chi phí, trong khi an ninh nông nghiệp bị đe dọa trực tiếp bởi sự đứt gãy nguồn cung phân bón từ Trung Đông, đẩy giá urê tăng vọt ngay từ đầu tháng.

Không dừng lại ở đó, thị trường kim loại cũng chao đảo với việc giá nhôm chạm ngưỡng 3.500 USD/tấn – mức cao kỷ lục trong vòng 4 năm qua. Đáng lo ngại hơn, các quốc gia công nghệ cao như Hàn Quốc đã bắt đầu lên tiếng báo động về sự phụ thuộc vào nguồn cung helium từ Trung Đông, một biến số có thể làm tê liệt ngành sản xuất chất bán dẫn toàn cầu.

Fed nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp sắp tới

Theo kế hoạch, Fed sẽ bắt đầu phiên họp kéo dài hai ngày vào ngày 17/3 và sẽ công bố quyết định lãi suất một ngày sau đó (18/3). Trước đó, Fed đã có ba lần cắt giảm lãi suất liên tiếp trong năm ngoái, sau đó giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng Một vừa qua.

Giới phân tích nhận định rằng giữa lúc xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt – yếu tố có khả năng đẩy lạm phát tổng thể lên cao và kìm hãm tăng trưởng, các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng khó đưa ra bất kỳ động thái thay đổi nào vào lúc này.

Chia sẻ với AFP, ông Gregory Daco, chuyên gia kinh tế trưởng tại EY-Parthenon nhận định đây chắc chắn là một tình thế khó khăn đối với Fed, vì các cú sốc về nguồn cung cực kỳ khó giải quyết khi chúng vừa đẩy lạm phát lên cao, vừa làm giảm sản lượng đầu ra.

Mặc dù lạm phát tiêu dùng của Mỹ đã giảm đáng kể so với mức đỉnh 9,1% trong thời kỳ đại dịch COVID-19, con số này vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed.

Trong khi đó, bà Diane Swonk, chuyên gia kinh tế trưởng tại KPMG cho rằng khác với các quốc gia khác vốn đã đạt được sự ổn định giá cả ở mức độ nhất định, nước Mỹ đã trải qua 5 năm mà chưa có được sự ổn định này.

Bà cảnh báo tùy thuộc vào thời gian kéo dài của chiến sự tại Iran, lạm phát có thể một lần nữa vượt ngưỡng 4%. Cùng quan điểm, ông Daco cũng cho rằng lạm phát đang có xu hướng rời xa mục tiêu 2% của Fed và điều này sẽ khiến nhiều quan chức Fed áp dụng lập trường cứng rắn hơn nữa.

Tuy nhiên, việc tăng lãi suất để hạ nhiệt lạm phát có thể khiến Fed đi ngược lại mục tiêu còn lại là giám sát tỷ lệ thất nghiệp. Những số liệu mới nhất từ Chính phủ Mỹ vẽ nên một bức tranh xám xịt: riêng trong tháng 2/2026, nền kinh tế đã mất đi 92.000 việc làm, đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên mức 4,4%.

Dưới bề mặt của một thị trường lao động tưởng chừng ổn định là những "sóng ngầm" biến động. Các chuyên gia cho rằng tỷ lệ thất nghiệp chưa bùng nổ thực chất là do nguồn cung lao động bị thu hẹp sau các chính dịch siết chặt nhập cư của ông Trump, thay vì do sức mạnh nội tại của nền kinh tế.

Sự suy yếu này càng lộ rõ qua quan ngại của ông Daco về các chỉ số nhu cầu lao động đang chạm mức thấp kỷ lục trong một thập kỷ, đi kèm với đà tăng trưởng tiền lương chậm lại và xu hướng các doanh nghiệp ráo riết thay thế nhân lực bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong khi đó, bà Swonk cảnh báo rằng bóng ma xung đột tại Iran cùng những hệ lụy dây chuyền sẽ tiếp tục bóp nghẹt nhu cầu tuyển dụng. Đáng ngại hơn, tăng trưởng GDP của Mỹ vào cuối năm 2025 đã bị điều chỉnh giảm mạnh ngay trước thềm cuộc họp quan trọng của Fed, cho thấy những rạn nứt trong cỗ máy kinh tế.

Bà Swonk nhấn mạnh rằng sự đứt gãy nguồn cung lần này không chỉ gói gọn trong giá dầu mà còn lan tỏa rộng khắp, tạo ra sự trì trệ rất khó đảo ngược trong ngắn hạn. Đứng trước áp lực kép từ lạm phát và suy thoái, giới phân tích dự báo Fed sẽ buộc phải giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài, thậm chí không loại trừ khả năng tiếp tục tăng lãi suất để đối phó với những biến số bất định.

Xung đột Trung Đông đẩy Fed vào "thế khó"

Những bất ổn tại Trung Đông đang làm thay đổi kỳ vọng về lộ trình lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Fed. Thay vì nới lỏng chính sách như dự kiến - vốn được dự báo có thể kéo dài trong nhiều tháng, Fed hiện được dự báo sẽ thận trọng hơn và trì hoãn việc cắt giảm lãi suất để đối phó với rủi ro lạm phát tiềm tàng do chi phí năng lượng và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Mặt khác, mối đe dọa kép giữa lạm phát cao hơn và thị trường lao động suy yếu đang đẩy các quan chức Fed vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”, đúng vào lúc ông Kevin Warsh - người được Tổng thống Donald Trump đề cử lãnh đạo ngân hàng trung ương, đang chờ Thượng viện phê chuẩn - một thời điểm đặc biệt bất lợi cho bất kỳ quan chức nào muốn lập luận rằng nên hạ lãi suất.

Điều đáng nói, Fed chưa phải đối mặt với cú sốc dầu mỏ nghiêm trọng như vậy kể từ Arab-Israeli War 1973, sự kiện đã châm ngòi cho giai đoạn stagflation (lạm phát cao đi kèm tăng trưởng trì trệ) khét tiếng của thập niên đó. Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ ngày nay đã rất khác và ngân hàng trung ương khó có khả năng phản ứng theo cách của nửa thế kỷ trước, khi việc tăng lãi suất mạnh tay đã đẩy nền kinh tế vào suy thoái.

Tuy nhiên, dù áp lực lạm phát tăng cao, song vẫn có tới 63 trong số 96 nhà kinh tế dự báo (65,6%), Fed hạ lãi suất xuống mức 3,25%-3,50% trong quý tới, nhiều khả năng là vào tháng 6, tức ngay sau khi nhiệm kỳ của Chủ tịch Jerome Powell kết thúc vào tháng 5.

Ở diễn biến khác, sự chuyển giao quyền lực tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đang trở thành tâm điểm của giới tài chính khi Tổng thống Donald Trump đề cử cựu Thống đốc Kevin Warsh vào ghế Chủ tịch nhiệm kỳ tới.

Quyết định này được xem là một bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa chính sách tiền tệ với nhãn quan kinh tế của Nhà Trắng, bởi ông Warsh vốn nổi tiếng với quan điểm duy trì lãi suất thấp – một lập trường tương đồng với những chỉ trích gay gắt mà ông Trump dành cho Chủ tịch Jerome Powell.

Đỉnh điểm là vào thứ Năm tuần trước, trong bối cảnh xung đột với Iran đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100/thùng, ông Trump đã công khai yêu cầu trên Truth Social rằng Fed phải cắt giảm lãi suất "ngay lập tức".

Trước những áp lực chính trị và sự thay đổi nhân sự cấp cao này, giới chuyên gia nhận định khả năng ông Kevin Warsh sẽ thực hiện nới lỏng tiền tệ ngay khi nhậm chức là rất cao. Tuy nhiên, giới phân tích cũng đặt ra dấu hỏi lớn về tính độc lập và thực tế của lộ trình này?.

Theo chuyên gia Jeremy Schwartz, nhà kinh tế cấp cao tại Nomura, dù ông Warsh có thể đã thuyết phục được Tổng thống về một kịch bản cắt giảm lãi suất, nhưng rào cản thực sự vẫn nằm ở sự đồng thuận của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) và các dữ liệu kinh tế vĩ mô. Liệu những biến số thực tế có cho phép tân Chủ tịch thực hiện cam kết đó hay không vẫn là một ẩn số lớn đối với thị trường trong thời gian tới.

Trong bối cảnh phức tạp này, chuyên gia Schwartz cho rằng việc cắt giảm lãi suất một hoặc hai lần trong năm nay là kịch bản có thể xảy ra, dù ông thừa nhận xung đột tại Iran đang tạo ra một "gọng kìm" khó chịu: đẩy lạm phát tổng thể lên cao do giá năng lượng nhưng đồng thời lại làm suy yếu các thành phần lạm phát cốt lõi. Trong khi đó, thị trường lao động dù không thực sự khởi sắc nhưng cũng chưa đến mức buộc Fed phải có những phản ứng mang tính cực đoan.

Bên cạnh đó, sự chia rẽ trong giới quan sát về mức lãi suất mục tiêu vào cuối năm đang trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Mặc dù kết quả thăm dò trung bình kỳ vọng vào hai đợt cắt giảm trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, nhưng có tới 40% các nhà kinh tế dự báo sẽ chỉ có một lần giảm hoặc thậm chí là giữ nguyên. Nguyên nhân cốt lõi là do lạm phát tại Mỹ vẫn đang neo ở mức cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%, ngay cả trước khi ngọn lửa chiến sự tại Trung Đông bùng phát. Chỉ số PCE dự kiến sẽ duy trì ở mức trung bình 2,8% trong nửa đầu năm nay và khó có thể hạ nhiệt sâu vào năm 2026.

Chuyên gia Gus Faucher từ PNC nhận định trực diện: "Rủi ro lạm phát hiện nay đang lấn át rủi ro thị trường lao động". Quan điểm này nhận được sự đồng thuận của gần 80% các nhà kinh tế tham gia khảo sát, khi họ tin rằng Fed sẽ chọn phương án giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn dự kiến thay vì mạo hiểm cắt giảm nhanh.

Theo Philip Marey từ Rabobank, nền kinh tế Mỹ đang phải hứng chịu "cú sốc kép" từ thuế quan và chiến sự, buộc các nhà điều hành dưới thời Jerome Powell phải chọn vị thế quan sát thận trọng. Tuy nhiên, một biến số chính trị quan trọng không thể bỏ qua là áp lực từ Tổng thống Trump, người đang ráo riết mong muốn một đợt cắt giảm lãi suất diễn ra trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ để tạo đà cho nền kinh tế.

×