Gần 50% số ca mắc viêm não mô cầu ở trẻ em dưới 15 tuổi: Chuyên gia chỉ dấu hiệu, "thời gian vàng" quyết định sống còn

Viêm não mô cầu: Nếu không phát hiện sớm có thể tử vong rất nhanh

Ngày 13/4, Bộ Y tế cho biết, theo báo cáo giám sát từ tuần 1 đến tuần 14/2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc viêm não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp đã tử vong; nhóm tuổi mắc tập trung ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc.

Theo Bộ Y tế, các trường hợp mắc được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tuy nhiên số trường hợp mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Tình hình trên cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em.

Trao đổi với PV Dân Việt, bác sĩ Trương Hữu Khanh – Phó chủ tịch Liên chi hội Bệnh Truyền nhiễm TP.HCM cho hay, viêm não mô cầu không phải bệnh mới hay xuất hiện bất thường. Bệnh vẫn xảy ra dưới dạng các ca lẻ tẻ. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm thì có thể tử vong rất nhanh.

Thực tế cho thấy, chính đặc điểm “âm thầm nhưng nguy hiểm” này khiến nhiều trường hợp không được nhận diện kịp thời, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Một trong những khó khăn lớn nhất trong kiểm soát viêm não mô cầu là triệu chứng ban đầu rất giống các bệnh thông thường như cảm cúm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh – đặc biệt là trẻ nhỏ thường chỉ có biểu hiện sốt cao, mệt mỏi, đau nhức, lừ đừ. Chính vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt theo dõi các ban xuất huyết (hay còn gọi là tử ban) trên da trên da của trẻ.

“Nếu trẻ sốt ngày đầu mà lừ đừ, sốt cao thì phải kiểm tra da xem có nổi chấm sốt huyết hay không, dấu hiệu này cực kỳ quan trọng và đặc biệt ban xuất huyết nổi nhanh, lan ra nhanh. Tất cả yếu tố đó cho thấy đây là dạng nhiễm trùng do vi khuẩn, đặc biệt viêm não mô cầu. Còn tất cả virus khác như sốt xuất huyết hai ngày sau mới nổi ban. Một, hai tiếng phải kiểm tra lại vì ban có thể lan rất nhanh, đặc biệt ở vùng lòng trắng ở mắt, vùng đùi, chân, tay”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.

"24 giờ đầu" - thời gian vàng quyết định sống còn khi nhiễm viêm não mô cầu

Bác sĩ Khanh đặc biệt cảnh báo, khi đã xuất hiện ban xuất huyết mà không được đưa đi viện kịp thời, bệnh có thể chuyển sang sốc nhiễm trùng nặng và đe dọa tính mạng. Điều này đồng nghĩa với việc “24 giờ đầu” chính là thời gian vàng quyết định sống còn.

Về lo ngại xuất hiện ca bệnh trong môi trường lớp học, nguy cơ lây lan diện rộng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, viêm não mô cầu không phải là bệnh dễ bùng phát thành dịch lớn như một số bệnh truyền nhiễm khác. Nhưng những người có tiếp xúc gần với ca bệnh cần được xử lý kịp thời.

Theo đó, các trường hợp như học sinh ngồi gần, ngủ cùng phòng hoặc người thân trong gia đình cần nhanh chóng được thông báo cho cơ sở y tế và sử dụng ngay một liều kháng sinh dự phòng. Việc dùng kháng sinh sớm được đánh giá có thể tiêu diệt vi khuẩn đang tồn tại ở vùng họng, từ đó ngăn chặn nguy cơ xâm nhập vào máu và gây nhiễm trùng nặng.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh khuyến cáo, phòng ngừa viêm não mô cầu không thể chỉ trông chờ vào một biện pháp đơn lẻ mà cần sự kết hợp đồng bộ. Trước hết là việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, đặc biệt không được chủ quan khi trẻ sốt cao, lừ đừ và cần thường xuyên kiểm tra các dấu hiệu ban xuất huyết trên da.

Song song với đó, những người có tiếp xúc gần với ca bệnh cần được xử lý kịp thời bằng kháng sinh dự phòng, kể cả trong trường hợp đã tiêm vaccine. Bên cạnh đó, tiêm chủng vẫn là biện pháp quan trọng, nhất là đối với nhóm trẻ vị thành niên và những người sống trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá hay quân đội.

“Những nhóm tuổi hay tụ tập, sinh hoạt tập thể nên tiêm phòng nếu có điều kiện”, bác sĩ Khanh nói thêm.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Trong đó, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. Súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng. Mang khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng. Hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.

Vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc. Lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.

Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.

×