Gia đình giàu có, danh giá của giáo sư ngành Y và quan niệm đặc biệt: Không bao giờ chúc câu “Vạn sự như ý”

GS.TS Phạm Huy Dũng là ai?

Khi dòng người ngoài phố Hàng Bạc (Hà Nội) vẫn tấp nập qua lại, trong căn nhà cổ hơn 100 năm tuổi, có một giáo sư ngành Y vẫn lặng lẽ, chăm chỉ gõ từng trang bản thảo viết dở về y học và giáo dục trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo. Đó là GS.TS Phạm Huy Dũng.

Ở tuổi 90, gương mặt phúc hậu, nụ cười tươi và từng bước chân nhanh nhẹn, giáo sư đón chúng tôi và bắt đầu chia sẻ về cuộc đời mình gắn y học, giáo dục cùng những kỷ niệm tự hào về gia đình và những cái Tết ý nghĩa.

Trước đó, GS.TS Phạm Huy Dũng có bằng Tiến sĩ và được công nhận chức danh Giáo sư ở Mỹ, từng có thời gian dài làm việc cùng GS Đặng Văn Ngữ ở Viện Sốt rét và ký sinh trùng, dạy Siêu tâm lý học ở Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) và sau này là Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị Đại học Thăng Long.

Nhiều năm qua, GS.TS Phạm Huy Dũng vẫn thường xuyên trả lời báo chí, chia sẻ thẳng thắn các quan điểm về giáo dục, y tế trong nước. Dù đã nghỉ hưu, ông vẫn miệt mài làm hướng dẫn cho các nghiên cứu sinh tiến sĩ, tiếp tục hành trình gieo tri thức bằng sự bền bỉ hiếm có.

Mới đây, khi đang ngồi chờ sửa xe máy ở một tiệm sửa xe gần nhà, một thanh niên Trung Quốc đi qua đã trò chuyện với ông. Người này không khỏi bất ngờ khi thấy ông sử dụng tiếng Anh thành thạo, liền quay lại đoạn clip ngắn và đăng tải lên mạng xã hội để bày tỏ sự ngưỡng mộ.

Đoạn clip nhanh chóng gây “sốt”, thu hút nhiều lượt xem cùng hàng loạt lời khen ngợi từ cư dân mạng. Tuy nhiên, trao đổi với chúng tôi, “người trong cuộc” hoàn toàn không hay biết về sự tồn tại của clip cũng như những phản hồi tích cực mà cộng đồng mạng dành cho mình.

Gia đình danh giá của GS.TS Phạm Huy Dũng

Mở đầu câu chuyện của mình, GS.TS Phạm Huy Dũng chia sẻ về gia đình với niềm hạnh phúc, tự hào.

Theo GS.TS Phạm Huy Dũng, quê của ông ở Hưng Yên. Cụ tổ của gia đình ông là Phạm Quang Chiếu từng đỗ Đại khoa thời Lê (Hoàng giáp tiến sĩ, năm 1676), được khắc tên trong bia đá ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Theo gốc gác được ghi trong gia phả, ông là hậu duệ đời thứ 24 của Phạm Ngũ Lão - một danh tướng thời Trần.

Bố của ông là cụ Phạm Chân Hưng, chủ hiệu vàng Chân Hưng danh tiếng ở phố Hàng Bạc cũng là một trong những gia đình tư sản giàu có nhất Hà Nội thời đó. Giàu có, nhưng ông sớm giác ngộ tư tưởng yêu nước và độc lập. Từ những năm 1920, thương gia Chân Hưng đã tham gia “Lớp học yêu nước” Đông Kinh Nghĩa Thục của chí sĩ Lương Văn Can, rồi sớm tiếp xúc với Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh để củng cố tư tưởng ái quốc.

Cuối những năm 1920 đầu 1930, ông lên đường sang Pháp, rồi sang Mỹ để nhận thức rõ hơn về thời cuộc. Về nước, cuối những năm 1930, cụ Phạm Chân Hưng mở tờ báo Nông - Công - Thương, đặt trụ sở tại nhà mình. Những năm 1940, ông được bầu làm chủ tịch khu Đông Kinh Nghĩa Thục (bao gồm phố Hàng Bạc và nhiều khu phố lân cận).

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám, đất nước còn nhiều khó khăn, vào đầu tháng 9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động Tuần lễ vàng nhằm kêu gọi đồng bào đóng góp tài sản cho ngân khố quốc gia. Nhà tư sản Phạm Chân Hưng được giao giữ chức chủ tịch Tuần lễ vàng. Gia đình ông đã cống hiến nhiều tài sản có giá trị, đồng thời vận động các hộ giàu có ở khu phố cổ Hà Nội đóng góp cho cách mạng.

GS Dũng cho biết, bố mẹ ông sinh được 8 người con lần lượt là anh Phạm Huy Thông (Nhà thơ, học ở Pháp, có tên tuổi trong giới văn học), anh Phạm Huy Thái (sang Nhật Bản học từ rất sớm và rất thành đạt tại đây), chị Phạm Thị Tâm Nghiêm (Nữ trí thức hiếm hoi thời bấy giờ, đỗ các bậc học rất cao), anh Phạm Huy Nhung (học Mỹ thuật), anh Phạm Huy Hùng (Học nghệ thuật tại Pháp, hoạt động nghệ thuật tự do), anh Phạm Huy Cường (Giảng viên đầu tiên của Trường Trung cấp nghề Giao thông Công chính), chị Phạm Thị Y Chỉnh (Có con và cháu giữ các vị trí cao trong ngành giáo dục – quản lý). Người con út là GS Dũng, xuất thân là ngành y khoa, sau đó gắn bó sâu sắc với giáo dục và nghiên cứu.

Quan điểm dạy con và truyền thống Tết Việt

"Làm giàu nhờ kinh doanh nhưng bố mẹ luôn giáo dục chúng tôi phải lấy học hành làm gốc. Bố tôi quan niệm, có học mới mở mang, mới làm được việc lớn", GS Dũng kể lại.

Trong 6 anh em trai, mỗi người đi theo một lĩnh vực: người làm thơ, người học y, người học mỹ thuật, người dạy học, người sống và làm việc ở Nhật, ở Pháp. Nhưng điểm chung là tất cả đều được bố dạy rằng: học trước hết là để làm người tử tế rồi mới nghĩ đến nghề nghiệp.

Chị gái GS Dũng là một trong những phụ nữ hiếm hoi thời đó học hết bậc cao, mỗi lần thi đỗ đều được cả khu phố ăn mừng. Quan điểm của bố mẹ của ông, con gái hay con trai đều phải được học đến nơi đến chốn, trong khả năng của gia đình.

Với GS Dũng, khi được khoảng 3-4 tuổi, ông đã được bố cho học chữ Hán Nôm trước khi học chữ Quốc ngữ và chữ Pháp. "Bố tôi bảo Hán Nôm không chỉ là chữ viết mà là “chữ của đạo đức, chữ dạy làm người”.

Khi được hỏi cơ duyên nào đến với ngành Y, GS Dũng kể: "Bố tôi khi đó đồng tình với quan điểm, nếu chỉ có văn chương thì không tạo được nhiều giá trị. Vì vậy, tôi lựa chọn theo học ngành Y tại Pháp.

GS Dũng ngoài biết chữ Hán Nôm từ năm 3-4 tuổi, ông còn thành thạo tiếng Anh, tiếng Pháp từ khi học lớp 1 và tiếng Nga khi học đại học cần nghiên cứu tài liệu. Với tiếng Anh, tiếng Pháp, ông từng được mời làm phiên dịch cabin, trong các hội thảo.

Với Tết Âm lịch, GS Dũng kể lại: "Ký ức đầu tiên của tôi là theo bố đi chợ hoa Hàng Lược mua cành đào. Đêm giao thừa là tiếng pháo, tiếng chuông và lễ cúng trang nghiêm. Sáng Mùng 1, cả gia đình đi chúc Tết họ hàng. Mùng 2 là ngày khai bút cũng là một nghi lễ được gia đình giữ gìn suốt nhiều năm.

Trước khi khai bút, bố tôi luôn đưa con ra Đền Ngọc Sơn. Dừng lại ở Tháp Bút, chắp tay trước ban thờ Văn Xương – thần văn chương và khoa cử, rồi vào lễ Đức Thánh Trần. Với bố tôi, đó không chỉ là tín ngưỡng mà là cách nhắc con cháu nhớ rằng học vấn phải gắn với trách nhiệm với đất nước".

Sau đó, cả gia đình về nhà và bắt đầu khai bút. Khai bút không nhất thiết là bài văn hay bài thơ mà chỉ là điều mình muốn làm gì trong năm mới. Có năm chỉ là vài chữ đầu đời, có năm là một bài toán, bài thơ. Sau này thì tôi khai bút bằng việc tiếp tục viết một cuốn sách còn dang dở".

Cũng theo GS Dũng: "Khi Tết đến mọi người hay chúc nhau câu "vạn sự như ý". Tuy nhiên, bố tôi bảo không bao giờ vạn sự như ý được. Vì vậy gia đình tôi không chúc "vạn sự như ý" mà chúc nhau đạt được những điều mình mong muốn trong năm tới.

Được biết, con cháu của GS Dũng cũng tiếp nối theo ngành Y và hiện làm việc tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

×