Giá dừa giảm từ 200.000 xuống dưới 60.000 đồng/chục, người trồng dừa Vĩnh Long đứng trước thách thức chưa từng có

Giá dừa giảm từ 200.000 đồng xuống còn dưới 60.000 đồng/chục

Cách nay vài tháng, giá dừa khô hơn 200.000 đồng/chục. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, giá dừa khô đã giảm sâu, có lúc có nơi còn dưới 60.000 đồng/chục.

Trong bối cảnh thị trường nông sản biến động mạnh và các tiêu chuẩn xanh toàn cầu ngày càng siết chặt, ngành hàng dừa Việt Nam, đặc biệt tại Vĩnh Long với khoảng 120.000 ha, chiếm hơn 50% diện tích dừa cả nước đang đứng trước cơ hội lớn lẫn thách thức chưa từng có.

PGS.TS Diệp Thanh Tùng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Trà Vinh nhận định như trên tại tọa đàm “Trái dừa phát thải thấp - Giải pháp canh tác, thị trường và thu nhập bền vững” do Trường Đại học Trà Vinh vừa phối hợp với các đơn vị tổ chức.

Thực trạng cho thấy, những chuyển biến của thị trường rất nhanh và giá bán dừa rất phụ thuộc vào thị trường nước ngoài.

Theo các chuyên gia, thị trường hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng trái dừa, mà còn đặt ra hàng loạt câu hỏi về cách thức sản xuất: dừa được trồng ở đâu, theo quy trình nào, có ghi chép và truy xuất được quá trình canh tác hay không, mức độ phát thải ra sao và có phù hợp với các tiêu chí ESG, Net Zero hay không,...

Trung Quốc là thị trường tiêu thụ với khoảng 4 tỷ quả dừa mỗi năm cũng đang chuyển từ nhập khẩu số lượng lớn sang nhập khẩu có kiểm soát, ưu tiên truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và sản xuất an toàn, bền vững.

Các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Đông đều có xu hướng tương tự.

“Các cam kết tại COP26, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay quy định chống phá rừng của EU không còn là khái niệm xa vời. Đây là thực tế mà mỗi trái dừa của bà con nông dân phải đối mặt nếu muốn xuất khẩu bền vững” - ông Tùng nhấn mạnh.

Còn Thạc sĩ Biện Thị Hằng Nga - Giám đốc Đào tạo Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings thì cho rằng, thực trạng sản xuất dừa ở các địa phương vẫn còn manh mún, phân tán, dựa nhiều vào kinh nghiệm, thiếu dữ liệu.

Trong khi thị trường hiện nay lại yêu cầu minh bạch đầu vào và đầu ra, truy xuất theo lô và đo lường phát thải.

Trồng dừa phát thải thấp là hướng đi bền vững

Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 200.000 ha dừa, sản lượng 2,1-2,3 triệu tấn mỗi năm, thuộc nhóm ba quốc gia xuất khẩu dừa hàng đầu thế giới.

Cây dừa cũng là một trong số ít cây trồng hội tụ ba yếu tố quan trọng, gồm tạo sinh kế cho hàng trăm nghìn hộ dân, thích ứng tốt với hạn mặn và có chuỗi giá trị xuất khẩu đa dạng từ dừa tươi đến chế biến sâu.

Do thế giới đang vận hành theo những luật chơi mới. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với ngành dừa Việt Nam nói chung và tỉnh Vĩnh Long nói riêng không chỉ dừng lại ở việc gia tăng diện tích hay năng suất mà phải sản xuất xanh, phát thải thấp.

Theo TS. Đoàn Văn Công - Trung tâm Nghiên cứu Thích ứng Biến đổi Khí hậu và Hỗ trợ Phát triển Cộng đồng (Đại học Trà Vinh), phát thải trong canh tác dừa chủ yếu đến từ việc sử dụng phân bón và vật tư đầu vào chưa hợp lý, quản lý nước tưới chưa tối ưu và chưa tận dụng hiệu quả phụ phẩm.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, quản lý dinh dưỡng hợp lý có thể giảm 20-30% lượng phân bón mà không làm giảm năng suất, đồng thời giảm phát thải. Bên cạnh đó, dừa là cây lâu năm, sinh khối lớn. Việc trồng xen, phủ đất, tăng hàm lượng hữu cơ không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tăng khả năng hấp thụ carbon, mở ra tiềm năng tham gia các chương trình carbon trong tương lai.

TS. Lê Hoàng Thế - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings khẳng định, khi dữ liệu Carbon Footprint (CFP) và hệ thống đo lường – báo cáo – thẩm tra (MRV) được làm đúng, hiểu đúng và sử dụng hiệu quả, trái dừa không chỉ là nông sản thô mà sẽ trở thành sản phẩm có giá trị bền vững, phù hợp xu thế thị trường và mở ra cơ hội tiếp cận tài chính xanh trong tương lai.

Ông Thế giải thích, dữ liệu CFP giúp người trồng nhận diện rõ các nguồn phát thải chính trong quá trình trồng, chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ, qua đó xác định những khâu có thể giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giá trị sản phẩm.

Còn hệ thống MRV giúp hợp tác xã và nhà vườn quản lý sản xuất chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào đánh giá cảm tính. Cùng với đó, truy xuất nguồn gốc được xem là cầu nối giữa vùng trồng và thị trường, đảm bảo mỗi lô dừa gắn với quy trình sản xuất rõ ràng, nâng cao uy tín tập thể và tạo điều kiện ký kết hợp đồng tiêu thụ ổn định.

Ông Lê Văn Đông - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, cùng với việc các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc siết chặt tiêu chuẩn môi trường và phát thải, ngành hàng dừa Vĩnh Long đang triển khai chiến lược phát triển thích ứng toàn diện trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu mở rộng diện tích lên khoảng 132.000 ha vào năm 2030.

Chiến lược phát triển ngành hàng dừa của tỉnh tập trung vào ba vấn đề chính gồm: phát triển vùng nguyên liệu dừa bền vững thích ứng biến đổi khí hậu; đẩy mạnh chế biến sâu; tăng cường quản lý và liên kết theo chuỗi giá trị.

Tỉnh Vĩnh Long cũng đã định hướng mở rộng diện tích dừa hữu cơ đạt chuẩn quốc tế, tăng cường quản lý mã số vùng trồng, ứng dụng quy trình canh tác giảm phát thải, tưới tiết kiệm nước, bón phân hữu cơ, kiểm soát sâu bệnh theo hướng sinh học và bảo vệ hệ sinh thái vườn dừa.

×