Giá sầu riêng giảm ở miền Tây: Ngoài quy luật cung-cầu còn có điểm nghẽn lớn nào khác?

Nguyên nhân giá sầu riêng giảm khi vào chính vụ thu hoạch không chỉ nằm ở quy luật cung cầu, quan trọng hơn là chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật để xuất khẩu.

Đây là ý kiến của bà Nguyễn Hồng Trâm Tuyên - Phó Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Diễm Phúc (Đồng Tháp) tại Hội thảo định hướng quản lý và phát triển vùng sản xuất - tiêu thụ cây ăn quả theo yêu cầu thị trường, do Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ tổ chức tại TP Cần Thơ mới đây.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật ở đây liên quan đến dư lượng chất vàng O và kim loại nặng Cadimi. Khu vực được cho là bị "điểm nghẽn" nhiều nhất chính là miền Tây.

"Số lượng mẫu sầu riêng thu thập được ở miền Tây nhiễm Cadimi rất cao, trong khi tỷ lệ này ở miền Đông rất thấp và khu vực Tây Nguyên hầu như không có", bà Tuyên thông tin.

Bà Tuyên thông tin thêm, vấn đề nhiễm Cadimi đã được cảnh báo sang năm thứ ba, nếu không giải quyết sẽ đe dọa đến sự "sống còn" của vùng sầu riêng và cây ăn trái miền Tây nói chung.

“Chất lượng sầu riêng ở miền Tây được thị trường Trung Quốc đánh giá không hề thua kém sầu riêng Thái Lan. Tuy nhiên, vấn đề Cadimi đang kéo mọi cố gắng của chúng ta quay về lúc ban đầu", bà Tuyên chia sẻ.

Ông Trần Hữu Phúc - Giảng viên Khoa Khoa học cây trồng, Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) cho biết, hàm lượng Cadimi tự nhiên trong đất rất ít và không đủ để gây tồn dư trong trái cây. Do vậy, phần lớn Cadimi được đưa vào đất từ các dòng phân bón có chứa kim loại nặng.

Qua nhiều năm, Cadimi thẩm thấu sâu và hấp thu ngược lên cây, trái. Đáng chú ý, các nhóm phân lân thô, phân hữu cơ sản xuất từ nguồn nguyên liệu kém chất lượng (như rác thải, bùn lắng nước thải khu công nghiệp) và các loại phân bón trôi nổi trên mạng xã hội là những nguồn phát thải Cadimi chủ yếu.

Việc nông dân lạm dụng phân lân để hạ phèn hoặc tạo mầm bông qua nhiều năm đã khiến độc chất tích lũy nghiêm trọng trong đất, trở thành bài toán không thể giải quyết trong một sớm một chiều.

Sẽ kiểm tra giám sát chất lượng sầu riêng nơi có mã số vùng trồng

Để khắc phục tình trạng sầu riêng nhiễm Cadimi, đại diện các doanh nghiệp đề xuất các tổ hợp tác, hợp tác xã không sử dụng sản phẩm phân bón thay thế hoặc bón đúng liều lượng cho phép nhằm kiểm soát, không để chất kim loại nặng tiếp tục hút lên cây và trái sầu riêng.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp cần sớm có đề án kiểm soát Cadimi trong đất, tổ chức tập huấn diện rộng, liên tục cho bà con nông dân về kỹ thuật. Đồng thời, cần có danh mục các loại vật tư, phân bón an toàn (nhất là phân lân), chuyên dùng để người dân có lựa chọn đúng đắn.

Nhằm hướng tới một ngành nông nghiệp bền vững, doanh nghiệp còn kiến nghị các hợp tác xã và hộ nông dân mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn và phát triển thêm các mã số vùng trồng.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu - Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ cho biết, thành phố hiện có trên 100.000 ha cây ăn quả, nhiều vùng sản xuất tập trung, đã cấp 657 mã số vùng trồng và 45 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường.

Đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự nỗ lực chuyển đổi tư duy từ sản xuất sang kinh tế nông nghiệp gắn với thị trường. Tuy nhiên, ngành hàng cây ăn quả đang đối mặt với nhiều thách thức. Vấn đề chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói… cần tiếp tục được quan tâm, củng cố nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đặc biệt, Nghị định số 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã tạo hành lang pháp lý mới trong quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác tổ chức sản xuất, giám sát chất lượng và trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi giá trị.

Do đó, thời gian tới, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ siết chặt quản lý thông qua việc kiểm tra định kỳ và đột xuất bằng phương thức bốc mẫu ngẫu nhiên tại thực địa đối với 657 mã số vùng trồng ngay trước thời điểm thu hoạch.

Ông Trần Văn Chiến - Giám đốc Hợp tác xã Vườn cây ăn trái Trường Khương A (xã Trường Long, TP Cần Thơ) cho biết, nhiều năm qua, đơn vị đã chủ động chuyển đổi sang quy trình canh tác mới, ưu tiên kiểm soát chặt chẽ nguồn phân bón, loại bỏ phân có chứa kali dư thừa và thuốc bảo vệ thực vật độc hại có thời gian cách ly dài. Do vậy, suốt 3 năm liền, sầu riêng của Hợp tác xã khi được đưa đi kiểm nghiệm hoàn toàn đạt tiêu chuẩn an toàn thực vật, không nhiễm Cadimi.

×