Gia tộc Ghermezian giàu nhất Iran: Khởi nghiệp từ tấm thảm Ba Tư đến “siêu trung tâm thương mại” lớn nhất thế giới

Trong thế giới bất động sản Bắc Mỹ, gia đình Ghermezian luôn được xem là một trong những dòng họ bí ẩn nhưng quyền lực bậc nhất. Từ những người nhập cư gốc Do Thái Iran chuyên kinh doanh thảm Ba Tư, bốn anh em Eskandar, Nader, Raphael và Bahman Ghermezian đã xây dựng nên đế chế Triple Five Group – tập đoàn đứng sau các trung tâm thương mại biểu tượng như Mall of America, West Edmonton Mall và American Dream Meadowlands.

Theo Forbes năm 2025, giá trị tài sản của gia đình này từng được ước tính khoảng hơn 2.5 tỷ USD. Con số thực tế hiện nay được cho là còn lớn hơn nhiều khi giá trị bất động sản thương mại của Triple Five tiếp tục gia tăng tại Mỹ và Canada.

Từ Iran đến Canada: Khởi đầu của một gia tộc bất động sản

Người đặt nền móng cho đế chế Ghermezian là Jacob Ghermezian, sinh năm 1902 tại Azerbaijan thuộc Iran. Theo The Real Deal ghi nhận, Jacob bắt đầu kinh doanh từ năm 17 tuổi và sớm trở thành doanh nhân thành đạt tại Tehran.

Những năm 1940, gia tộc Ghermezian rời Iran sang Mỹ trước khi định cư tại Canada. Giai đoạn đầu ở Bắc Mỹ, gia tộc này tập trung vào lĩnh vực nhập khẩu và bán lẻ thảm Ba Tư cao cấp. Nhờ thị trường thuận lợi, công việc kinh doanh nhanh chóng phát đạt. Đến năm 1964, Ghermezian đã sở hữu khoảng 16 cửa hàng bán lẻ trên khắp Mỹ và Canada.

Tuy nhiên, bước ngoặt lớn nhất đến vào giữa thập niên 1960 khi Jacob Ghermezian nhận ra tiềm năng của thị trường bất động sản Canada. Năm 1965, ông thành lập công ty Germez Developments, tiền thân của Triple Five Group sau này. Công ty ban đầu chuyên mua đất rồi bán lại cho các nhà phát triển ở khu vực Ottawa.

Hai năm sau, Jacob cùng các con trai chuyển đến Edmonton, Alberta – nơi đang bước vào thời kỳ bùng nổ dầu mỏ. Giá bất động sản tăng mạnh giúp gia tộc nhanh chóng tích lũy khối tài sản khổng lồ. Theo nhiều tài liệu về lịch sử Triple Five, chính sự bùng nổ kinh tế tại Alberta trong thập niên 1970 đã tạo nền tảng cho tham vọng xây dựng những dự án “không tưởng” của gia đình này.

Jacob Ghermezian qua đời năm 2000 ở tuổi 97, nhưng tinh thần kinh doanh táo bạo của ông tiếp tục được các con trai duy trì. Những người từng làm việc với gia đình Ghermezian đều mô tả họ là các doanh nhân cực kỳ kín tiếng, cứng rắn trong đàm phán và rất quyết liệt về pháp lý.

Theo báo chí Canada, Triple Five từng kiểm soát gần 400 công ty hoạt động tại Canada, Mỹ, Anh, Nhật Bản, Đài Loan và Trung Đông. Lĩnh vực kinh doanh trải rộng từ bất động sản, khách sạn, trung tâm thương mại, công viên giải trí cho đến dầu khí, khai khoáng, ngân hàng và công nghệ.

Những dự án bất động sản nổi tiếng của gia tộc Ghermezian

Nếu nhắc đến dấu ấn lớn nhất của gia tộc Ghermezian, giới bất động sản sẽ nghĩ ngay đến West Edmonton Mall – trung tâm thương mại từng lớn nhất thế giới.

Dự án được khởi công đầu thập niên 1980 và nhanh chóng trở thành biểu tượng của ngành bán lẻ Canada. Theo số liệu được báo chí quốc tế dẫn lại, West Edmonton Mall có diện tích hơn 5,3 triệu feet vuông với hơn 800 cửa hàng, hàng chục nhà hàng, khách sạn, sân trượt băng, rạp chiếu phim và hàng loạt khu vui chơi giải trí trong nhà.

Điểm khiến trung tâm này trở nên nổi tiếng toàn cầu chính là mô hình “retailtainment” – kết hợp bán lẻ với giải trí quy mô lớn. Bên trong trung tâm có cả công viên nước trong nhà với hồ tạo sóng khổng lồ, tàu lượn siêu tốc, sân golf mini, khu nuôi cá heo và tổ hợp giải trí đa năng. Nhiều chuyên gia đánh giá West Edmonton Mall đã thay đổi hoàn toàn khái niệm trung tâm thương mại truyền thống. Nó không chỉ là nơi mua sắm mà còn là điểm đến du lịch.

Sau thành công ở Canada, gia đình Ghermezian chuyển hướng sang thị trường Mỹ với tham vọng lớn hơn nữa. Năm 1989, họ bắt đầu phát triển Mall of America tại Bloomington, bang Minnesota.

Khi khai trương năm 1992, Mall of America lập tức trở thành trung tâm thương mại lớn nhất nước Mỹ. Theo số liệu từ giới chức du lịch Minnesota, trung tâm hiện có hơn 520 cửa hàng, 49 nhà hàng, một rạp chiếu phim với 14 màn hình và 8 câu lạc bộ đêm. Điểm nổi bật nhất bên trong Mall of America là công viên giải trí Nickelodeon Universe nằm ngay giữa khu trung tâm. Ngoài ra còn có thủy cung SEA LIFE, hệ thống rạp chiếu phim và nhiều không gian tổ chức sự kiện.

Theo các báo cáo du lịch Mỹ, Mall of America thu hút khoảng 40 triệu lượt khách mỗi năm. Trung tâm này tạo ra tác động kinh tế khoảng 1,5 tỷ USD hàng năm cho bang Minnesota. Nó đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch không thể bỏ qua, với hơn 270 triệu lượt khách trong và ngoài nước kể từ khi khai trương.

Một thống kê nổi tiếng từng được truyền thông Mỹ nhắc tới cho thấy Mall of America đón nhiều khách du lịch hơn cả Disney World, Graceland và Grand Canyon cộng lại. Điều này biến dự án của gia đình Ghermezian trở thành một biểu tượng du lịch mang tính quốc gia.

Tham vọng tạo ra “thiên đường mua sắm” lớn nhất nước Mỹ

Sau thành công của Mall of America, Triple Five tiếp tục theo đuổi những dự án quy mô chưa từng có. Một trong số đó là American Dream Meadowlands tại New Jersey. Dự án ban đầu có tên Xanadu Meadowlands nhưng bị đình trệ vì khủng hoảng tài chính năm 2008. Năm 2011, Triple Five mua lại dự án và đổi tên thành American Dream.

Theo The New York Times, gia tộc Ghermezian đã chi hàng tỷ USD để hồi sinh công trình này. Họ không chỉ hoàn thiện trung tâm thương mại mà còn bổ sung hàng loạt khu giải trí như công viên nước, sân trượt tuyết trong nhà, thủy cung và khu vui chơi theo chủ đề.

American Dream được xem là canh bạc lớn nhất của Triple Five trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ khiến nhiều trung tâm thương mại Mỹ lao đao. Tuy nhiên, gia đình Ghermezian tin rằng tương lai của ngành bán lẻ nằm ở trải nghiệm chứ không đơn thuần là mua sắm.

Trong nhiều cuộc phỏng vấn hiếm hoi, các thành viên Triple Five cho rằng khách hàng hiện đại cần một “điểm đến trải nghiệm” – nơi họ có thể ăn uống, giải trí, nghỉ dưỡng và mua sắm trong cùng một không gian. Chính vì vậy, các dự án của gia đình này luôn được thiết kế như những “thành phố trong nhà”.

Ngoài American Dream tại New Jersey, Triple Five từng đề xuất dự án American Dream Miami với quy mô còn lớn hơn. Theo tạp chí bất động sản The Real Deal, dự án được lên ý tưởng như một khu phức hợp khổng lồ gồm công viên giải trí, khu mua sắm, khách sạn và trung tâm biểu diễn. Dù gặp phải nhiều tranh cãi về giao thông và môi trường, kế hoạch này cho thấy tham vọng chưa bao giờ giảm sút của gia đình Ghermezian.

Gia đình kín tiếng sở hữu khối tài sản hàng tỷ USD

Không giống nhiều tỷ phú nổi tiếng khác ở Bắc Mỹ, gia tộc Ghermezian gần như tránh xa truyền thông. Họ hiếm khi công bố tài sản cá nhân hay xuất hiện trong các sự kiện xã hội lớn. Tuy nhiên, giới bất động sản quốc tế đánh giá Triple Five là một trong những tập đoàn tư nhân quyền lực nhất ngành bán lẻ Bắc Mỹ.

Ngoài bất động sản, Triple Five còn đầu tư trong các lĩnh vực dầu khí, công nghệ, khách sạn, ngân hàng và đầu tư tài chính. Điều này giúp gia đình Ghermezian duy trì vị thế vững chắc ngay cả khi ngành bán lẻ truyền thống đối mặt nhiều biến động.

Dẫu vậy, con đường của gia tộc này không hoàn toàn bằng phẳng. Trong thập niên 1990, Triple Five từng đối mặt khó khăn tài chính lớn do gánh nặng nợ vay. Một số dự án bị trì hoãn nhiều năm và công ty phải tái cấu trúc hoạt động. Tuy nhiên, bằng chiến lược đầu tư dài hạn và mô hình kết hợp giải trí – bán lẻ độc đáo, gia tộc Ghermezian đã vượt qua khủng hoảng để tiếp tục mở rộng.

Ngày nay, những công trình như West Edmonton Mall hay Mall of America không chỉ là trung tâm thương mại đơn thuần mà đã trở thành biểu tượng văn hóa và du lịch của Bắc Mỹ. Gia tộc Ghermezian đã nhận được các giải thưởng sau: Giải thưởng Người Canada Xuất sắc; Giải thưởng Gia đình Thế kỷ - Kỷ niệm 100 năm thành lập Alberta - Canada

×