Giá xăng dầu đồng loạt tăng mạnh: Nguồn cung xăng dầu Việt Nam có đang phụ thuộc vào Trung Đông?

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy năm 2025, Việt Nam đã chi ra khoảng gần 16,7 tỷ USD để nhập khẩu ba nhóm năng lượng chiến lược.

Cụ thể, nhóm xăng dầu thành phẩm ghi nhận lượng nhập khẩu 9,9 triệu tấn với kim ngạch 6,8 tỷ USD. Trong đó, dầu diesel đóng vai trò chủ đạo với 3,3 tỷ USD, tiếp sau là xăng (1,6 tỷ USD), nhiên liệu bay (hơn 1,5 tỷ USD) và dầu mazut.

Song song đó, nhóm dầu thô phục vụ chế biến trong nước đạt khối lượng 14,1 triệu tấn, tương đương 7,7 tỷ USD. Cuối cùng là mặt hàng khí hóa lỏng (LPG) với 3,6 triệu tấn nhập khẩu, trị giá 2,1 tỷ USD.

Việt Nam có đang nhập khẩu dầu thô, LPG từ Trung Đông?

Về cơ cấu thị trường, Singapore tiếp tục giữ vững vị trí đối tác cung ứng xăng dầu lớn nhất của Việt Nam với 3,3 triệu tấn, tương ứng trị giá 2,3 tỷ USD, chiếm 33,72% về lượng, 34,33% về giá trị mặt hàng xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam.

Xếp thứ hai là Hàn Quốc với 2,75 triệu tấn với giá trị 1,83 tỷ USD, tương đương gần 27% thị phần. Đứng thứ ba là Malaysia với hơn 1,5 triệu tấn, trị giá hơn 1,025 tỷ USD, chiếm 15,62% về lượng, 15,04% về giá trị mặt hàng xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam.

Riêng đối với mặt hàng khí hóa lỏng (LPG), Malaysia vươn lên dẫn đầu chiếm 15,5% tổng kim ngạch, theo sau là Trung Quốc 8,4% và Qatar khoảng 7,8%. Đáng chú ý, một phần trọng yếu nguồn cung LPG của nước ta vẫn phụ thuộc vào các quốc gia vùng Vịnh như Ả Rập Xê Út, UAE và Kuwait.

Đặc biệt, sự phụ thuộc vào khu vực Trung Đông bộc lộ rõ nét nhất ở nhóm dầu thô, khi Kuwait hiện là nhà cung cấp áp đảo với sản lượng hơn 10 triệu tấn, trị giá trên 6 tỷ USD.

Thực trạng này đặt hệ thống năng lượng quốc gia trước những rủi ro địa chính trị trực diện: nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoặc siết chặt, nguồn cung dầu thô và LPG có thể bị gián đoạn nghiêm trọng.

Việc tàu vận tải phải thay đổi lộ trình hoặc neo chờ có thể khiến thời gian giao hàng chậm trễ từ 1-3 tuần, gây áp lực lớn lên kế hoạch sản xuất và dự trữ năng lượng trong nước.

Vì sao chiến sự Trung Đông lại tác động đến Việt Nam?

Mặc dù Việt Nam có khai thác dầu thô, nhưng cơ cấu vận hành của các nhà máy lọc dầu lớn trong nước lại phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Đông.

Đơn cử, dù giữ vai trò chủ lực khi đáp ứng từ 72–80% nhu cầu xăng dầu trong nước, hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất vẫn đối mặt với những thách thức từ chuỗi cung ứng toàn cầu do phụ thuộc vào nguồn dầu thô nhập khẩu. Trước những căng thẳng địa chính trị hiện nay, mỗi đơn vị đang có những kịch bản ứng phó riêng biệt.

Cụ thể, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn - đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cho biết đã chủ động các phương án sản xuất, bảo đảm nguồn cung xăng sinh học cho thị trường trong nước.

Theo thông tin từ doanh nghiệp, dự kiến từ cuối tháng 3/2026, nhà máy Dung Quất sẽ tiếp nhận khoảng 60.000 tấn nhiên liệu sinh học (E100) từ Nhà máy Nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để pha chế thành xăng E10, góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do một số nước hạn chế xuất khẩu xăng dầu.

Trong khi đó, Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn chịu áp lực rõ rệt hơn do nguồn dầu thô từ Kuwait phải đi qua eo biển Hormuz – "điểm nóng" an ninh vận tải biển. Mặc dù các lô hàng trong tháng 3 đã cập cảng an toàn để duy trì sản xuất, nhưng nếu xung đột kéo dài sang tháng 4, đơn vị này sẽ phải đối mặt với rủi ro thiếu hụt và buộc phải khẩn trương tìm kiếm các nguồn cung thay thế để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Xét về khía cạnh địa lý, Eo biển Hormuz chính là "điểm nghẽn" chiến lược gây lo ngại nhất đối với an ninh năng lượng Việt Nam, bởi đây là nơi lưu thông của khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Đối với nước ta, đây là con đường độc đạo bắt buộc các tàu chở dầu từ Kuwait và các quốc gia vùng Vịnh phải đi qua trước khi cập cảng nội địa.

Một số dự báo cho thấy phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz có thể tăng 300–500%, khiến chi phí nhập khẩu dầu thô tăng đáng kể ngay cả khi nguồn cung chưa bị gián đoạn.

Mặt khác, căng thẳng Trung Đông làm giá dầu thế giới tăng vọt sẽ tạo ra cú sốc lên kinh tế toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng. Giá nhiên liệu tăng không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng trực tiếp mà còn đẩy chi phí vận tải và logistics lên cao, từ đó tác động vào giá thành sản xuất của mọi ngành hàng. Hệ quả cuối cùng là áp lực lạm phát gia tăng, gây khó khăn cho việc điều hành chính sách tiền tệ và ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế tổng thể.

Thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết: theo báo cáo của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), sản lượng khai thác dầu thô hiện đạt khoảng 180.000 thùng/ngày. Trong đó khoảng 150.000 thùng/ngày được cung cấp cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

Song song với nguồn sản xuất trong nước, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu vẫn đang tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm để cung ứng cho thị trường, dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển có xu hướng tăng.

Cùng với lượng dự trữ lưu thông tại doanh nghiệp theo quy định, nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong tháng 3/2026 cơ bản được bảo đảm.

Tuy nhiên theo Bộ Công Thương, nếu chiến sự tại Trung Đông kéo dài sang tháng 4, thị trường có thể đối mặt nhiều khó khăn hơn.

Do đó Bộ Công Thương khuyến nghị người dân chủ động thực hành tiết kiệm năng lượng, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng, xe điện và các loại nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.

Đồng thời người dân cần giữ tâm lý bình tĩnh trước những biến động của thị trường, tránh hoang mang hoặc tích trữ xăng dầu không cần thiết, qua đó góp phần ổn định thị trường và bảo đảm nguồn cung cho nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế.

×