Vì sao dầu thô giảm, thuế nhập về 0% và chi tới 5.000 đồng/lít từ Quỹ bình ổn, giá xăng dầu vẫn tăng?

Giá xăng dầu liên tục thu hút sự quan tâm của dư luận. Dù đã áp dụng các biện pháp như giảm thuế nhập khẩu, sử dụng Quỹ bình ổn giá và giá dầu thô thế giới giảm, giá xăng trong nước vẫn tăng ba lần liên tiếp.

Theo thống kê, trong 3 lần điều chỉnh giá xăng dầu (ngày 5/3, ngày 7/3 và đêm 10/3 rạng sáng 11/3), giá xăng E5 RON 92 tăng 7.047 đồng/ lít; xăng RON95-III tăng trên 8.900 đồng/ lít; dầu diesel tăng gần 11.500 đồng/ lít và dầu mazut 180CST 3.5S tăng hơn 8.900 đồng/ kg.

Theo lý giải của Bộ Công Thương, giá xăng dầu tại kỳ điều hành đêm 10/3, rạng sáng 11/3 đã được điều chỉnh giảm mức tăng mạnh do sử dụng công cụ điều tiết là Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Trong đó, với xăng E5 RON92, xăng RON 95, dầu hoả và dầu mazut, Quỹ bình ổn xăng dầu chi 4.000 đồng/ mỗi lít xăng bán ra, trong khi dầu diesel được Quỹ bình ổn xăng dầu chi tới 5.000 mỗi lít bán ra thị trường.

Bộ Công Thương cho biết, nếu trường hợp nếu không sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường kỳ này (ngày 10 tháng 3 năm 2026) so với hiện hành (kỳ điều hành trước liền kề, ngày 07 tháng 3 năm 2026) như sau: Xăng E5RON92 sẽ phải tăng 5.344 đồng/lít, tương đương tăng 21,18% so với hiện hành; xăng RON95-III tăng 6.073 đồng/lít, tương đương tăng 22,45%; dầu diesel 0.05S tăng 5.478 đồng/lít, tương đương tăng 18,12%; dầu hỏa tăng 1.294 đồng/lít, tương đương tăng 3,69% và dầu mazut 180CST 3.5S tăng 7.380 đồng/kg, tương đương tăng 34,60%.

Như vậy, việc Quỹ bình ổn xả chi mỗi lít xăng dầu đã kìm đà tăng giá mạnh trên thị trường, trong đó quan trọng nhất là giảm đà tăng mạnh của dầu diesel và xăng RON 95, nguyên liệu chính cho các hãng vận tải, xe cơ giới và xe cá nhân hiện nay.

Theo chuyên gia từ Hiệp hội Bán lẻ Xăng dầu trao đổi với PV Dân Việt, việc giảm thuế nhập khẩu MFN về 0% theo Nghị định 72/2026/NĐ-CP (Nghị định 72) chưa thể ngay lập tức đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu. Lý do là xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam hiện chủ yếu từ Hàn Quốc và Singapore, nơi đã áp dụng thuế suất 0% từ lâu. Do đó, tác động thực tế của việc giảm thuế MFN có thể không đáng kể trong ngắn hạn.

“Thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi MFN được hiểu là các nước trong thành viên WTO trao cho nhau cơ chế ưu đãi tương đương với các nước được ưu đãi đặc biệt. Ví dụ nguồn xăng dầu nhập khẩu của từ Hàn Quốc, Singapore là 0% thì chúng ta cũng có thể áp dụng nhập xăng dầu các nước khác như Nhật, Trung Quốc, Brazil hay Mỹ là 0%. Quan trọng là các đối tác nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam có đàm phán và nhập khẩu được xăng dầu của các đối tác khác trong trường hợp giá xăng dầu thế giới đang biến động, nguồn cung và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng ngày càng lớn”, vị này cho biết.

Theo ông này, thuế MFN bằng 0% sẽ tác dụng rõ rệt khi và chỉ khi chúng ta có nguồn xăng dầu nhập mới từ đối tác, thị trường mới. Hiện, Việt Nam cũng nhập khẩu hơn 1 triệu tấn xăng dầu từ Trung Quốc, đây là thị trường vẫn chịu thuế nhập khẩu, nếu áp dụng Nghị định 72 và tăng sản lượng nhập xăng dầu từ Trung Quốc, chúng ta sẽ bổ sung thêm lượng xăng dầu không chịu thuế vào lượng xăng dầu nhập khẩu thời gian tới.

Thực tế, theo thống kê của Cục Hải quan, Bộ Tài chính 2 tháng qua, Việt Nam nhập hơn 2,1 triệu tấn xăng dầu các loại, kim ngạch hơn 1,44 tỷ USD, thị trường chính vẫn từ Singapore và Hàn Quốc với tổng sản lượng hơn 1,26 triệu tấn, chiếm 60%, xăng dầu nhập từ Trung Quốc đạt hơn 200.000 tấn, chiếm hơn 9,6% lượng nhập.

Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại, kim ngạch hơn 6,8 tỷ USD, trong đó xăng dầu nhập từ Singapore, Hàn Quốc, Malaysia đạt 7,65 triệu tấn, chiếm hơn 77% tổng lượng nhập khẩu. Xăng dầu nhập từ Trung Quốc hơn 1,4 triệu tấn, chiếm hơn 14%. Các thị trường khác như Nga, Nhật, Mỹ hay Trung Đông, Thái Lan đều không ghi nhận sản lượng nhập khẩu xăng dầu thành phẩm về Việt Nam.

Chính vì vậy, rất khó để có thể trông chờ chính sách thuế suất MFN về 0% từ ngày 10/3 tác động trực tiếp, giảm ngay giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường mà cần doanh nghiệp xăng dầu Việt mở rộng đối tác nhập khẩu ra nhiều nước khác để đa dạng hoá thêm thị trường.

Về mối tương quan giữa giá dầu thô, giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới và giá xăng dầu trong nước, nhiều nhà phân tích cho hay, xăng dầu trong nước chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường, còn dầu thô chỉ tác động ở tương lai.

Theo Bộ Công Thương, bình quân giá thành phẩm xăng dầu thế giới giữa kỳ ngày 07/3/2026 và kỳ điều hành ngày 10/3/2026 là: 139,300 USD/thùng xăng RON92 dùng để pha chế xăng E5RON92 (tăng 29,570 USD/thùng, tương đương tăng 26,95%); 147,500 USD/thùng xăng RON95 (tăng 31,335 USD/thùng, tương đương tăng 26,97%); 188,200 USD/thùng dầu hỏa (tăng 7,320 USD/thùng, tương đương tăng 4,05%); 184,430 USD/thùng dầu diesel 0,05S (tăng 30,945 USD/thùng, tương đương tăng 20,16%); 882,380 USD/tấn dầu mazut 180CST 3,5S (tăng 257,995 USD/tấn, tương đương tăng 41,32%).

Với mức tăng mạnh như trên, xăng dầu bán lẻ trong nước tăng là điều dễ hiểu dù trong bối cảnh dầu thô thế giới có vài phiên giảm liên tiếp.

"Dầu thô giao dịch trên thị trường quốc tế hôm nay thường là các hợp đồng áp dụng cho 30–45 ngày sau. Tức là khi giá dầu thô chạm ngưỡng 116 ngày 9/3, mức giá này được chốt cho các lô hàng sẽ giao sau đó khoảng một tháng. Sau khi nhận hàng, dầu mới trải qua quá trình sản xuất, tinh luyện để tính toán ra giá thành phẩm.

Vì vậy, giá xăng dầu trên thị trường hiện nay thực chất là chi phí phản ánh từ giá dầu thô của tháng 1 và tháng 2. Mặc dù giá nguyên liệu (dầu thô) có độ trễ, nhưng thị trường xăng dầu thành phẩm lại có sự cạnh tranh tự do theo quy luật cung - cầu. Các nhà sản xuất thường bán theo giá thị trường thời gian thực.

Do đó, có thể hiểu, giá dầu thô giảm ngay, giá xăng dầu thành phẩm giảm ngay trong vài ba ngày, chưa phải là điều kiện đủ để giá bán lẻ xăng dầu giảm trên thị trường”, ông Nguyễn Thắng, chủ doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu phía Nam chia sẻ với PV Dân Việt.

×