Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn 2026: Câu chuyện khác về những bản làng vùng cao

Từ những mô hình vươn lên làm giàu tới bức tranh nông thôn vùng cao nhiều đổi mới

Trong các tác phẩm gửi về Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp - nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026 và Thi ảnh “Nông thôn Việt Nam 40 năm Đổi mới”, đề tài nông thôn tuy không mới nhưng vẫn giữ sức hút bền bỉ, đặc biệt là những câu chuyện về vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Trên các loại hình báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh, bức tranh nông thôn vùng cao hiện lên với nhiều gam màu đổi mới. Đó không chỉ là những con đường mới, những bản làng khang trang hơn, mà còn là sự thay đổi trong tư duy làm ăn của người nông dân.

Trên những vùng đất từng nhiều gian khó, người dân đã biết khai thác lợi thế sẵn có, chuyển đổi sản xuất, nâng cao giá trị nông sản để từng bước vươn lên làm giàu. Qua những câu chuyện cụ thể, các tác phẩm đã khắc họa hành trình đổi thay từ chính những người nông dân, khi một mô hình sản xuất hiệu quả có thể mở ra sinh kế mới và tạo thêm động lực phát triển cho cả cộng đồng.

Khai thác mạch đề tài này, tác phẩm “Mùa lê ngọt mang ấm no về Mường Hum” của tác giả Nguyên Hoa đã ghi lại những đổi thay trong cuộc sống của gia đình chị Tẩn Lả Mẩy ở thôn Kin Chu Phìn I, cũng như diện mạo của xã Mường Hum (Lào Cai), từ việc chuyển đổi đất canh tác sang trồng lê.

Hay như tác phẩm ảnh "Đại ngàn Ngọc Linh “thay da đổi thịt” nhờ cây sâm quý" của tác giả Phạm Huy Đẳng, qua những góc máy từ toàn cảnh đến đặc tả, chùm ảnh đã thể hiện sức sống của cây sâm Ngọc Linh giữa tán rừng già rêu phong, là sinh kế và hướng phát triển kinh tế chính cho những ngôi làng của người Xơ Đăng tại xã Măng Ri, Ngọc Linh (tỉnh Quảng Ngãi).

Trong khi đó, khai thác hành trình khôi phục và phát triển giống chè Shan Tuyết trên đất biên cương, tác phẩm “Lan tỏa chè hương vị biên cương” của tác giả Nguyễn Duy Khánh đã khắc họa tâm huyết của người nông dân trẻ Lý Đức Dân trong hành trình nâng tầm nông sản quê hương.

Trên mảnh đất Nà Toong, xã Thanh Thủy (Tuyên Quang), nơi từng hứng chịu bom đạn chiến tranh, ông Lý Văn Phúc – cha của anh Lý Đức Dân – đã cùng bà con gây dựng, chăm sóc lại vùng chè Shan Tuyết. Tiếp nối tâm huyết của cha, sau khi học nghề và tích lũy kinh nghiệm, anh Lý Đức Dân thành lập HTX Trồng và Chế biến chè Thanh Thủy, phát triển thương hiệu chè Chốt 468.

Tên gọi Chốt 468 được lựa chọn như một cách tri ân các anh hùng liệt sĩ, đồng thời nhắc nhở thế hệ trẻ về sự hy sinh của cha ông trong những năm tháng chiến tranh. Từ việc khôi phục giống chè bản địa, mô hình từng bước tạo dựng giá trị kinh tế, hiện mang về cho HTX doanh thu trên 300 triệu đồng mỗi năm, đồng thời tạo việc làm cho nhiều lao động trẻ địa phương với thu nhập từ 4-6 triệu đồng/người/tháng.

Cũng từ một câu chuyện về tìm kiếm sinh kế mới trên vùng đất khó, tuyến bài “Chuyện cây cà phê trên đỉnh đèo Pha Đin” của tác giả Đào Phương đã kể lại hành trình hơn hai thập kỷ đưa cây cà phê bén rễ tại xã Quài Tở (Điện Biên), qua đó phản ánh sự chuyển mình trong đời sống sản xuất của đồng bào Mông nơi đây.

Từ quyết định mang cây giống ngược đèo của những người nông dân tiên phong, những nương ngô bạc màu dần được thay bằng những đồi cà phê Arabica xanh tốt, mở ra nguồn thu nhập mới cho người dân.

Tiếp nối thành quả của thế hệ đi trước, lớp nông dân trẻ đã thành lập Hợp tác xã Cà phê Pha Đin, từng bước chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng cho cà phê vùng cao. Đến năm 2025, diện tích cà phê tại xã Quài Tở đã đạt hơn 2.243ha, nhiều hộ dân có nguồn thu hàng tỷ đồng mỗi năm từ loại cây này.

Bài toán phát triển bền vững bên cạnh câu chuyện sinh kế

Đáng chú ý, bên cạnh việc phản ánh những kết quả trong thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhiều tác phẩm dự thi năm nay còn đi sâu vào những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn. Đó là bài toán giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo đảm an ninh trật tự, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân...

Điển hình như tác phẩm “Những người ‘nói dân nghe’, giữ bình yên bản làng nơi vùng biên Quảng Trị” của tác giả Ngọc Vũ đã khắc họa vai trò của những già làng, người có uy tín và trưởng dòng họ – những người hiểu dân, gần dân và có tiếng nói trong cộng đồng – trong việc cùng chính quyền, lực lượng công an giữ gìn an ninh trật tự nơi vùng biên.

Qua câu chuyện ở xã Hướng Lập (Quảng Trị), nơi đồng bào Bru - Vân Kiều chiếm phần lớn dân số, tác phẩm cho thấy những người có uy tín đã trở thành cầu nối giữa lực lượng chức năng với người dân. Bằng sự am hiểu phong tục, tập quán và uy tín trong cộng đồng, họ cùng lực lượng công an tuyên truyền pháp luật, vận động xóa bỏ những tập tục lạc hậu, cảm hóa người vi phạm và kịp thời hóa giải mâu thuẫn ngay từ bản làng. Qua đó, tác phẩm làm nổi bật sức mạnh của công tác dân vận và vai trò của cộng đồng trong việc giữ gìn cuộc sống bình yên ở vùng biên giới.

Ở một góc tiếp cận khác, tác phẩm podcast “Người kể chuyện văn hóa Dao trên từng vuông thổ cẩm” của nhóm tác giả Chiến Hoàng - Lưu Huệ lại đi sâu vào câu chuyện gìn giữ và trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc tại thôn Hoa Sơn, xã Phủ Thông, tỉnh Thái Nguyên.

Từ những đường kim, hoa văn trên sản phẩm thổ cẩm đến các lớp truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, tác phẩm khắc họa tâm huyết của những người đang nỗ lực gìn giữ nghề thêu, dệt và các giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, tác phẩm cũng gợi mở hướng đi gắn bảo tồn bản sắc với phát triển sinh kế: khi nghề truyền thống tạo ra sản phẩm có giá trị và mang lại thu nhập, người dân sẽ có thêm động lực để gắn bó, giữ nghề và truyền lại cho thế hệ sau.

Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp - nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026 và Thi ảnh “Nông thôn Việt Nam 40 năm Đổi mới” tiếp tục nhận các tác phẩm dự thi thông qua các địa chỉ sau:

Ban Thư ký Giải báo chí toàn quốc về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” Việt Nam lần thứ IV- năm 2026.
Địa chỉ: Toà nhà Báo Nông thôn Ngày nay. Địa chỉ: Lô E2 khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, Hà Nội.
Thông tin liên hệ: Bà Bùi Diệp Hà- thư ký Giải. ĐT: 0983245696. hoặc Ban Nghiệp vụ - Hội Nhà báo Việt Nam, 59 Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm, Hà Nội (Tất cả các tác phẩm dự thi ghi rõ: Tác phẩm dự thi Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam năm 2026).

- Các sản phẩm thuộc tất cả các thể loại sau khi được “số hóa” thành file PDF, file nén trên drive.google.com, xin gửi về hòm thư điện tử tại địa chỉ: giaibaochitamnong@gmail.com của Ban Tổ chức (Người tiếp nhận: Biên tập viên Nguyễn Thị Tố Loan. ĐT: 0915676727 và Biên tập viên Đình Quỳnh- ĐT: 0983235566).

- Các tác phẩm dự Thi ảnh “Nông thôn Việt Nam 40 năm Đổi mới”, xin vui lòng gửi về địa chỉ: Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2 khu Đô thị Mới, phường Cầu Giấy, Hà Nội (68 đường Dương Đình Nghệ, Hà Nội). Tác phẩm, xin gửi vào địa chỉ hòm thư: nongthonvietnam40namdoimoi@gmail.com và liên hệ trực tiếp với Nhà báo Lê Thanh Hiếu theo số ĐT: 0934588897.

×