Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn 2026: Khi chuyển đổi xanh thành con đường làm giàu bền vững

Bức tranh "đa sắc" về chuyển đổi xanh

Trong loạt tác phẩm gửi về Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp - nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026 và Thi ảnh “Nông thôn Việt Nam 40 năm Đổi mới”, chuyển đổi xanh là một trong những đề tài được nhiều tác giả quan tâm.

Qua những câu chữ, hình ảnh, phóng sự sinh động, chuyển đổi xanh trong các tác phẩm không còn chỉ là chủ trương, định hướng mà thực sự hiện hữu trên những cánh đồng, khu vườn, trang trại, trong chính cách người nông dân tổ chức sản xuất...

Trong bức tranh chung về công cuộc chuyển đổi xanh ấy, mỗi tác phẩm lại là một màu sắc riêng, thể hiện góc nhìn cá nhân của tác giả.

Có tác giả khắc họa một nền nông nghiệp xanh gắn với công nghệ và năng lượng tái tạo, như tác phẩm ảnh “Tỉnh Ninh Thuận phát triển công nghệ năng lượng tái tạo xanh” của tác giả Bùi Cương Quyết.

Qua ngôn ngữ nhiếp ảnh chân thực, tác giả Bùi Cương Quyết khắc họa một Ninh Thuận đang chuyển mình với năng lượng tái tạo. Những turbine điện gió vươn lên giữa đồng ruộng không chỉ tạo nên diện mạo mới cho vùng đất nắng gió, mà còn cho thấy năng lượng sạch đang từng bước trở thành một phần của không gian phát triển nông thôn.

Trong khi đó, nhấn vào tính cấp thiết của chuyển đổi xanh từ chính những sức ép đang ngày càng hiện hữu trên đồng ruộng, tác phẩm “Trên những cánh đồng khoai mì Tây Ninh nắng như đổ lửa, phép màu xuất hiện nhờ điện mặt trời” của tác giả Nguyên Vỹ lại mang đến một "lát cắt" rất khác.

Ở đó, việc chuyển đổi sang sử dụng năng lượng mặt trời không bắt đầu từ những khái niệm lớn về giảm phát thải hay phát triển bền vững, mà bắt đầu từ cơn khát của cây trồng, cái nóng khắc nghiệt của mùa khô và bài toán chi phí đang đè nặng lên người nông dân.

Từ một giải pháp xuất phát từ áp lực chi phí, điện mặt trời dần trở thành một phương thức sản xuất mới, cho thấy một điều quan trọng: chuyển đổi xanh chỉ có thể lan tỏa khi lợi ích môi trường đồng thời tạo ra lợi ích kinh tế thiết thực cho người nông dân.

Bên cạnh đó, cũng có những tác phẩm đi sâu vào sự biến chuyển trong cách nghĩ, cách làm của người nông dân. Sự biến chuyển ấy có thể đến từ những thay đổi trong cách nhìn về đất, cây trồng, đến cả từ những vụ mùa thất bát, sự hoài nghi, từ tinh thần vượt khó tới bài học kinh nghiệm, thành công.

Như trong tác phẩm podcast "Nông nghiệp hữu cơ: Cuộc chơi của kẻ “gàn”", nhóm tác giả Như Ý - Ngô Gia Huy - Thi Thi - Lâm Đỗ đã tái hiện lại chân dung về những người nông dân dám "đi ngược dòng" để kiên trì theo đuổi con đường nghiệp hữu cơ, nông sản sạch, bất chấp thất bại và sự hoài nghi.

Đó là câu chuyện của một lão nông trồng rau hữu cơ trên sườn đồi ở Hòa Bình, dù có những lần mất trắng hàng tấn nông sản vẫn kiên trì với con đường làm nông sản an toàn, không hóa chất. Đó là câu chuyện của một nữ nông dân ở Ninh Bình, bắt đầu làm hữu cơ từ "độ lì" để rồi xây dựng được một cộng đồng chung đam mê sống xanh, làm nông nghiệp sạch. Đó cũng là câu chuyện của anh Nguyễn Đức Chinh, bền bỉ với nguyên tắc của riêng mình để thuyết phục khách hàng tin tưởng vào giá trị của nông sản hữu cơ.

Hay như trong tác phẩm "Bỏ xưởng gỗ về trồng dưa, cho dưa "ăn" trứng gà, anh nông dân Bắc Ninh luôn trong tình trạng cháy hàng" của tác giả Đức Duy, anh nông dân Vũ Chí Đức (phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh) đã mạnh dạn chuyển từ công việc đang đem lại mức thu nhập vài trăm triệu đồng/năm sang là nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao.

Khi quyết định chuyển nghề, không chỉ gia đình lo lắng mà chính bản thân anh Đức cũng nhiều lần đắn đo. Nhưng tin tưởng con đường làm nông nghiệp xanh là con đường bền vững, anh Đức đã đầu tư hơn 11.000m2 vườn trồng dưa lưới với 3 khu nhà màng sản xuất tập trung, trở thành một trong những mô hình trồng dưa lưới quy mô lớn tại địa phương.

Cùng với việc áp dụng các kỹ thuật, công nghệ hiện đại vào sản xuất, anh Đức cũng "tận dụng" những kinh nghiệm truyền thống như sử dụng trứng gà lên men để bổ sung dinh dưỡng cho cây dưa lưới, chọn cây trồng theo vụ mùa, điều kiện thời tiết...

Để chuyển đổi xanh trở thành con đường làm giàu bền vững

Không chỉ khai thác câu chuyện về những người tiên phong, mạnh dạn chuyển đổi, các tác phẩm gửi về Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp - nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026 còn gợi mở những hướng đi, giải pháp để chuyển đổi xanh tiếp tục là động lực nâng cao giá trị nông sản, gia tăng thu nhập và mở ra con đường làm giàu bền vững cho người nông dân.

Đặt ra câu chuyện về nguồn lực tập thể, tác phẩm "Ông giám đốc hợp tác xã ở Nghệ An tập hợp 180 nông dân trồng rau bán vào siêu thị, tiền về liền tay, nhà nào cũng vui” của tác giả Nguyễn Tình cho thấy, muốn duy trì và nhân rộng những mô hình nông nghiệp xanh, người nông dân không thể đi một mình.

Và ngược lại, muốn nông dân kiên trì với chuyển đổi xanh, sản xuất sạch, cần xây dựng được chuỗi liên kết, đảm bảo được đầu ra nông sản. Trong đó, HTX không chỉ là cầu nối tập hợp nông dân, mà còn thúc đẩy người nông dân chuyển đổi, bắt nhịp với những xu thế chung như tư duy kinh tế thị trường, xây dựng thương hiệu, an toàn thực phẩm.

Giới thiệu một mô hình nông nghiệp hữu cơ đã duy trì được gần 20 năm, tác phẩm "Trồng rau kiểu "lổn nhổn" mà bao người tìm mua, đây là cách nông dân một xã ở Hà Nội trồng rau sạch thu trăm triệu/năm" lại cho thấy tầm quan trọng của cơ chế giám sát và việc tuân thủ nguyên tắc để tiếp tục duy trì các mô hình xanh.

Theo đó, nhờ áp dụng cơ chế giám sát theo Hệ thống đảm bảo cùng tham gia (PGS), với hoạt động thanh tra chéo giữa các nhóm sản xuất ít nhất 2 lần mỗi năm và tuân thủ các nguyên tắc, mô hình hữu cơ Liên nhóm hữu cơ Thanh Xuân (Hà Nội) vẫn đảm bảo các tiểu chuẩn, thương hiệu rau hữu cơ Thanh Xuân được duy trì và phát triển bền vững suốt hàng chục năm qua.

Trong khi đó, tác phẩm “Thả đàn dê trong vườn tiêu, nông dân Đồng Nai thu lợi đơn lợi kép” mở ra một hướng tiếp cận mới qua nông nghiệp tái sinh.

Tại Đồng Nai, việc kết hợp chăn nuôi dê trong vườn hồ tiêu không chỉ giúp tận dụng nguồn thức ăn, tạo thêm thu nhập và giảm một phần chi phí sản xuất, mà còn hướng tới việc tận dụng chất thải chăn nuôi làm nguồn dinh dưỡng cho đất. Đây là cách tiếp cận gần với tinh thần của nông nghiệp tái sinh: không chỉ khai thác đất để tạo ra sản phẩm, mà tìm cách trả lại và tái tạo nguồn lực cho đất.

Xu hướng này càng trở nên đáng chú ý khi các thị trường quốc tế ngày càng đặt ra những yêu cầu cao hơn về phát triển bền vững. Với ngành hồ tiêu, người mua không chỉ quan tâm đến chất lượng hạt tiêu, mà ngày càng yêu cầu minh chứng về quy trình sản xuất, việc sử dụng đầu vào, phát thải và khả năng truy xuất nguồn gốc.

×