Giải báo chí về tam nông năm 2026: Vẽ chân dung những nông dân 4.0

Giới thiệu chân dung những nông dân mới

Bám sát chủ đề “Xây dựng hình ảnh người nông dân Việt Nam thời đại mới, vững tin bước vào kỷ nguyên mới”, các tác phẩm gửi đến tham dự Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp -nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026 đã góp phần giới thiệu chân dung những người nông dân mới, những nông dân biết làm chủ công nghệ, lấy sản xuất xanh, thân thiện với môi trường là mục tiêu, định hướng phát triển.

Tiêu biểu như tác phẩm: "Cô gái Mường "biến" xơ mướp thành tiền, kiến tạo nông nghiệp xanh" của tác giả Trần Thị Thúy Vân (thôn Bình Vọng, xã Thường Tín, Hà Nội) đã khắc họa hành trình biến xơ mướp thành "vàng của cô gái Xa Thị Nga, người dân tộc Mường ở xóm Xèo, xã Cao Sơn (Phú Thọ).

Ý tưởng đến với Nga trong một lần chị ra đồng, thấy những quả mướp già lỡ lứa bị vứt bỏ, một ý nghĩ lóe lên trong đầu, tại sao không biến xơ mướp thành những sản phẩm như cọ rửa bát, cọ xoong, chà lưng, đồ gia dụng... đi bán, có thể sẽ cho giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều. Chị muốn tạo công ăn việc làm tại chỗ cho chị em phụ nữ bằng chính cây trồng thân thuộc và sẵn có kinh nghiệm trồng, đó là cây mướp.

Tháng 7/2024, mô hình thiết lập chuỗi giá trị xơ mướp bản địa ra đời, tổ hợp tác với 8 thành viên, do chị Nga làm tổ trưởng đều là những chị em phụ nữ dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn trong xóm.

Hiện nay, tổ hợp tác đang có doanh thu vài chục triệu đồng/tháng, tỷ suất lợi nhuận đạt 34,5%, tạo việc làm cho 12 lao động thời vụ, 8 lao động thường xuyên với mức lương dao động từ 3,5-6 triệu đồng/tháng. Mỗi xơ mướp được tổ hợp tác thu mua của nông dân với giá từ 5.000-6.000 đồng.

Trong khi đó, tác phẩm poscard: "Hương quế thức giấc Cổng trời" của tác giả Vũ Nam Trang, Cơ quan Thường trú khu vực Tây Nguyên (Đài Tiếng nói Việt Nam) lại nói về hành trình làm giàu từ cây quế của những người dân ở Cổng trời An Toàn (Gia Lai). Từ sản phẩm thô, giá rẻ, với sự tiên phong của những người trẻ, sản phẩm quế ở An Toàn đã được gắn sao OCOP.

Nhóm tác giả Lê Thành Trung và Thái Bá Dũng (Văn phòng đại diện báo Tuổi Trẻ tại khu vực Trung Trung Bộ) lại gửi đến loạt bài: "Rừng keo - cây xóa đói giảm nghèo và nỗi lo sạt lở", góp một cái nhìn toàn diện về loài cây gắn bó với người trồng từng ở miền Trung.

Tác giả Nguyên Khôi (báo Sài Gòn Giải Phóng) với tác phẩm: "Đánh thức quốc bảo trên đỉnh Ngọc Linh", nói về hành trình nâng tầm sản phẩm sâm nổi tiếng.

Tác giả Uông Ngọc gửi đến Giải chùm ký sự - phóng sự: “Du lịch cộng đồng từ lòng tự tôn bản địa”, gồm 5 kỳ đăng trên Tạp chí điện tử Nông thôn Việt, tháng 5/2026, được thực hiện theo hướng báo chí kể chuyện - storytelling.

Loạt bài xuất phát từ một câu hỏi thực địa: vì sao nhiều mô hình du lịch cộng đồng ở nông thôn nước ta đang dần bị “Kinh hóa” - người ngoài vào làm thay, văn hóa bản địa trở thành đạo cụ, người dân đứng ngoài chính di sản của mình - trong khi vẫn có những nơi đi ngược lại hoàn toàn xu hướng đó? Câu trả lời tác giả tìm thấy ở làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, Quảng Ngãi): một cộng đồng từng chỉ có đám tang, không có đám cưới vì thanh niên bỏ đi hết; nay tự đứng lên làm chủ sinh kế từ chính tri thức và bản sắc của tổ tiên - nghề muối trên gành đá ngàn năm, giếng đá Chăm vẫn dùng mỗi ngày, điệu bài chòi, cách hợp tác không cần cạnh tranh.

Chùm video phóng sự gồm 03 tập bằng ngôn ngữ Việt - Anh của các nhà báo Kiều Trinh và Ly Ly Cao (báo Vietnamnews, Thông tấn xã Việt Nam) ghi lại hành trình chuyển đổi xanh đang diễn ra âm thầm nhưng bền bỉ, từ phòng thí nghiệm ra cánh đồng đến chuỗi xuất khẩu gạo. Không chỉ phản ánh chính sách hay mô hình, nhóm tác giả đã theo sát những con người cụ thể: những nhà khoa học, kỹ thuật viên, những người nông dân và các doanh nghiệp – những người đang trực tiếp tạo nên diện mạo mới cho hạt gạo Việt Nam.

Qua chùm phóng sự, một tương lai của hạt gạo Việt Nam dần hiện rõ: xanh hơn, bền vững hơn và cạnh tranh hơn, nơi chuyển đổi xanh không chỉ là mục tiêu chính sách, mà trở thành con đường phát triển gắn chặt với cuộc sống của người dân và trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế.

Những nông dân thời 4.0

Ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh, quảng bá nông sản cũng là những bài viết được các tác giả ưu tiên gửi đến Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp -nông dân - nông thôn Việt Nam lần thứ IV năm 2026.

Đơn cử, bà Trần Thị Thêu, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Bình Khê (tỉnh Quảng Ninh) gửi đến bài viết về những hội viên cao tuổi Hội Nông dân Bình Khê vững tin học tập, thực hiện phong trào Bình dân học vụ số trong công cuộc đổi mới đất nước.

Với tác phẩm "Mục đồng thời 4.0 ở Hội An, tác giả Lê Đình Dũng (Báo Phụ Nữ TP Hồ Chí Minh) nói về sự chuyển mình của người nông dân phố Hội trong thời đại du lịch lên ngôi. Thay vì những hình ảnh mục đồng cưỡi trâu, thổi sáo trong thơ ca cổ điển, "mục đồng" ngày nay ở Hội An là những lão nông thực thụ, biết tận dụng "con trâu là đầu cơ nghiệp" để biến những giá trị thuần nông thành sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách quốc tế.

Nhân vật chính của bài viết là ông Lê Nhiên (60 tuổi), một lão nông đã có 20 năm gắn bó với nghề làm du lịch trên lưng trâu.

Dưới ngòi bút của tác giả, đàn trâu của ông Nhiên hiện lên có tên tuổi, cá tính và "thâm niên" nghề nghiệp rõ ràng. Đó là con Lũ – một "nàng" trâu 26 tuổi đã sinh được 20 lứa, hiền lành và điềm đạm; hay con Xe – chú trâu đực 16 tuổi vạm vỡ nhưng thân thiện. Ông Nhiên chăm sóc chúng không chỉ như vật nuôi mà như những người cộng sự thân thiết. Trước mỗi đợt đón khách, ông đều tỉ mỉ đi kiếm cỏ ngon nhất, tắm rửa cho trâu sạch sẽ để chúng có diện mạo "tươi tỉnh" nhất đón khách phương xa.

Sự "4.0" ở đây không nằm ở những phần mềm phức tạp, mà nằm ở tư duy dịch vụ hiện đại của những lão nông. Họ biết cách tương tác với khách, biết phối hợp với các công ty lữ hành để tạo ra một chuỗi giá trị. Thu nhập từ việc cho khách cưỡi trâu (25.000đ - 50.000đ/khách) không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn giúp những người nông dân như ông Nhiên, ông Hà cảm thấy tự hào về công việc và mảnh đất quê hương.

Trong khi đó, tác giả Nguyễn Duy Khánh (Ninh Bình) lại khắc họa chân dung anh nông dân Hà Văn Sáng ở bản Nguồn (xã Mường Bang, tỉnh Sơn La) qua bài viết: "Chàng YouTuber ở xã vùng cao Sơn La kể chuyện nông nghiệp xanh trên nền tảng số mà thu trăm triệu/tháng". Từ việc kể những câu chuyện của quê hương đến hoạt động nông nghiệp thường ngày, Sáng chăm chút cho từng khuôn hình, đến giữa năm 2022, anh Sáng đã có thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng từ các nền tảng mạng xã hội.

Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân Việt Nam lần thứ IV - năm 2026 tiếp tục nhận các tác phẩm dự thi thông qua các địa chỉ sau:

Ban Thư ký Giải báo chí toàn quốc về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” Việt Nam lần thứ IV- năm 2026. Địa chỉ: Toà nhà Báo Nông thôn Ngày nay. Địa chỉ: Lô E2 khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, Hà Nội. Thông tin liên hệ: Bà Bùi Diệp Hà- thư ký Giải. ĐT: 0983245696. hoặc Ban Nghiệp vụ - Hội Nhà báo Việt Nam, 59 Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm, Hà Nội (Tất cả các tác phẩm dự thi ghi rõ: Tác phẩm dự thi Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam năm 2026).

- Các sản phẩm thuộc tất cả các thể loại sau khi được “số hóa” thành file PDF, file nén trên drive.google.com, xin gửi về hòm thư điện tử tại địa chỉ: giaibaochitamnong@gmail.com của Ban Tổ chức (Người tiếp nhận: Biên tập viên Nguyễn Thị Tố Loan. ĐT: 0915676727 và Biên tập viên Bùi Thị Hồng Liên- ĐT: 0902026692).

- Các tác phẩm dự Thi ảnh “Nông thôn Việt Nam 40 năm Đổi mới”, xin vui lòng gửi về địa chỉ: Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2 khu Đô thị Mới, phường Cầu Giấy, Hà Nội (68 đường Dương Đình Nghệ, Hà Nội). Tác phẩm, xin gửi vào địa chỉ hòm thư: nongthonvietnam40namdoimoi@gmail.com và liên hệ trực tiếp với Nhà báo Lê Thanh Hiếu theo số ĐT: 0934588897.

Thời gian tiếp nhận tác phẩm: Từ ngày 27/3 đến hết ngày 15/9/2026.

×