Giải mã kỳ tích thông tim bào thai tại Việt Nam

Kỹ thuật thông tim bào thai: 16 năm âm thầm và mũi kim chuẩn xác đến từng milimet

Sự kiện WeChoice Awards 2025 vừa qua đã khắc ghi một dấu ấn y khoa lịch sử khi lần đầu tiên, một ê-kíp y bác sĩ liên viện giành chiến thắng áp đảo ở cả hai hạng mục: Top 10 Nhân vật Truyền cảm hứng do cộng đồng bình chọn và Top 5 Đại sứ Truyền cảm hứng do Hội đồng thẩm định lựa chọn.

Khoảnh khắc BS-CKII Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, đứng trên bục vinh quang đã truyền đi một thông điệp mạnh mẽ nhằm thay đổi nhận thức từ việc "bỏ thai" sang "cứu sống": "Các phụ nữ mang thai có bào thai bệnh tim nặng, hãy đến với Từ Dũ và Nhi Đồng 1, các bạn vẫn còn cơ hội để duy trì sự sống cho con".

Thành tựu này là kết quả của hành trình 16 năm âm thầm chuẩn bị nhân lực và hạ tầng của hai bệnh viện chuyên khoa hàng đầu phía Nam. Để "sửa chữa" trái tim bào thai, Bệnh viện Từ Dũ đảm nhận khâu siêu âm chẩn đoán từ tuần thai nhỏ (18-22 tuần), gây mê sâu cho mẹ và tiêm thuốc an thần, giãn cơ cho thai nhi để bào thai bất động hoàn toàn.

Tiếp đó, ê-kíp Bệnh viện Nhi Đồng 1 thực hiện nong van trên trái tim chỉ nhỏ bằng quả dâu tây hoặc quả walnut. Mũi kim xuyên qua da bụng mẹ, qua cơ tử cung và đâm thẳng vào cơ tim thai nhi đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, với sai số cho phép chỉ dưới 1mm. Thành công này đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại ASEAN thực hiện độc lập kỹ thuật can thiệp tim bào thai thường quy mà không cần chuyên gia nước ngoài trực tiếp cầm tay chỉ việc trong từng ca mổ.

Từ "bản án tử" tại quê nhà đến phép màu trên đất Việt

Vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ khu vực được minh chứng hùng hồn nhất qua ca bệnh thứ 9, diễn ra vào ngày 28/5/2025. Sản phụ K.W.S (41 tuổi, quốc tịch Singapore) mang thai lần đầu nhờ phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) sau hơn 10 năm ròng rã hiếm muộn.

Trong quá trình theo dõi thai kỳ tại hai cơ sở y tế hàng đầu Singapore là KK Women's and Children's Hospital và Singapore General Hospital, đến tuần 21, chị K.W.S bàng hoàng nhận chẩn đoán thai nhi bị hẹp khít van động mạch chủ, hở van hai lá nặng và thiểu sản thất trái tiến triển. Các bác sĩ Singapore đã khuyên gia đình "chấm dứt thai kỳ" vì bệnh trạng quá nặng, đồng thời nền y tế nước này cũng chưa thực hiện kỹ thuật can thiệp bào thai thường quy cho những ca phức tạp như vậy.

Quyết tâm tìm cơ hội sống cho con, chị K.W.S chuyển tuyến đến Bệnh viện Từ Dũ khi thai ở tuần thứ 25.

Thách thức đặt ra cho ê-kíp can thiệp là vô cùng lớn: Thai nhi chậm tăng trưởng nên kích thước chỉ tương đương thai 22 tuần, đường thoát thất trái siêu nhỏ vỏn vẹn 1,4mm, trong khi thành thất trái lại dày và co bóp rất kém.

Vượt qua mọi khó khăn, ê-kíp Từ Dũ - Nhi Đồng 1 đã đưa kim vào thất trái và thực hiện nong van động mạch chủ thành công. Dòng chảy qua van được khôi phục đã giúp giảm áp lực và tạo điều kiện cho thất trái tiếp tục phát triển. Em bé sau đó đã được sinh ra an toàn, mở ra một hy vọng sống kỳ diệu từ con số bằng không.

Tính đến nay, ê-kíp Từ Dũ - Nhi Đồng 1 đã thực hiện 13 ca thông tim bào thai, mang lại sự sống cho những thai nhi từ "bản án tử".

Nghịch lý chi phí và khoảng trống chính sách chờ gỡ rối

Một yếu tố quan trọng khiến bệnh nhân quốc tế chọn Việt Nam làm điểm đến chính là tính kinh tế y tế cực kỳ cạnh tranh. Tại Mỹ, chi phí cho phẫu thuật tim hở hoặc can thiệp phức tạp có thể từ 76.000 đến hơn 123.000 USD. Ở Singapore, chỉ tính riêng phí phẫu thuật đã từ 15.000 đến hơn 51.600 USD. Trong khi đó, trọn gói can thiệp và nằm viện ngắn ngày tại Việt Nam chỉ dao động từ 2.500 đến 6.000 USD (tương đương khoảng 60 - 150 triệu đồng).

Dù rẻ hơn rất nhiều so với quốc tế, nhưng số tiền hàng chục triệu đồng mua vật tư tiêu hao kỹ thuật cao (bóng nong mạch vành, dây dẫn, kim chọc) vẫn là gánh nặng quá sức đối với các gia đình lao động nghèo trong nước.

Khó khăn này xuất phát từ khoảng trống pháp lý khi thai nhi chưa có giấy khai sinh và mã số định danh, nên chưa được xem là đối tượng thụ hưởng Bảo hiểm Y tế (BHYT) độc lập. Hiện tại, BHYT mới chỉ chi trả các chi phí thuốc men, giường bệnh cho mẹ, còn gia đình phải tự lo 100% khoản tiền mua dụng cụ can thiệp cho con.

Luật Bảo hiểm Y tế (sửa đổi) 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025 đang được kỳ vọng là "chìa khóa" để gỡ rối bài toán này.

Các chuyên gia đầu ngành đã đưa ra đề xuất mang tính cách mạng: BHYT cần chi trả cho can thiệp bào thai dựa trên quan điểm "bào thai cũng là bệnh nhân". Dự kiến trong năm 2026, Bộ Y tế sẽ ban hành mã định danh kỹ thuật riêng cho phương pháp "Nong van tim xuyên tử cung". Nếu kỹ thuật cao này được đưa vào danh mục chi trả 100% cho đối tượng hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số vùng khó khăn theo luật mới, mọi thai nhi sinh ra dù ở hoàn cảnh nào cũng sẽ có quyền bình đẳng trước cơ hội được sống và chữa lành.

Trong đêm Gala WeChoice Awards 2025 diễn ra vào 7/2, với thông điệp “Viết tiếp câu chuyện Việt Nam”, ê-kip thông tim can thiệp bào thai của Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Từ Dũ đã nằm trong số 10 Nhân vật Truyền cảm hứng và đặc biệt đã trở thành một trong 5 Đại sứ Truyền cảm hứng do Hội đồng thẩm định bình chọn - giải thưởng cao nhất của WeChoice Awards.
Lần đầu tiên, một ê-kip y bác sĩ đến từ hai bệnh viện hàng đầu TP.HCM cùng hiện diện và được vinh danh trên sân khấu WeChoice Awards. Trong suốt hai năm qua, sự phối hợp nhịp nhàng giữa Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã tạo nên kỳ tích y khoa với 13 ca thông tim bào thai xuyên tử cung thành công, mở ra cơ hội sống cho những sinh linh chưa kịp chào đời.
Ra đời từ năm 2014, WeChoice Awards là giải thưởng thường niên do Công ty Cổ phần VCCorp tổ chức, nhằm tôn vinh những con người, sự kiện, sản phẩm và công trình lan tỏa giá trị tích cực tới cộng đồng. WeChoice Awards 2025 mang thông điệp "Viết tiếp câu chuyện Việt Nam", Ban tổ chức đã công bố 21 đề cử hạng mục Nhân vật Truyền cảm hứng, được xem như 21 mảnh ghép tiêu biểu phản chiếu một Việt Nam kiên cường, nhân văn và không ngừng vươn lên trong bối cảnh nhiều thử thách.

×