Giám đốc Bệnh viện sản nhi Hải Phòng: Cảnh báo "nóng" nếu dùng “hoạt chất lỗi thời” trong thuốc bảo vệ thực vật

Đây là quan điểm của đại biểu Phạm Thu Xanh, Giám đốc Bệnh viện Sản nhi Hải Phòng, Đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng tham gia góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường tại tổ của Quốc hội sáng nay.

Độc tính "hoạt chất lỗi thời" trong thuốc có thể phát hiện muộn

Sáng nay, 7/8 thảo luận tại Tổ của Quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Xanh đồng tình với việc cải cách, cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Tuy nhiên, bà Xanh bày tỏ băn khoăn đối với một số nội dung liên quan đến các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao và đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát phù hợp.

Theo bà Xanh, dự thảo quy định gia hạn giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 năm lên 10 năm. Việc giảm thủ tục hành chính là quan trọng, nhưng thuốc bảo vệ thực vật tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, an toàn thực phẩm và môi trường. Vì vậy, đề nghị bổ sung cơ chế đánh giá giữa kỳ hoặc quy định Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) được quyền yêu cầu rà soát, sửa đổi, đình chỉ hoặc thu hồi giấy chứng nhận trước thời hạn khi có bằng chứng khoa học mới về nguy cơ đối với sức khỏe con người, an toàn thực phẩm, môi trường hoặc khi tiêu chuẩn quốc tế thay đổi.

Đại biểu cho rằng: “Việc duy trì lưu hành các hoạt chất lỗi thời trong thời gian 10 năm có thể phát sinh nhiều rủi ro. Trong khoảng thời gian này có thể xuất hiện nghiên cứu mới về độc tính đối với con người, bằng chứng về khả năng gây ung thư, rối loạn nội tiết hoặc ảnh hưởng đến sinh sản”.

Bà Xanh cho hay: Nếu nhiều quốc gia đã hạn chế hoặc cấm lưu hành các hoạt chất này, trong khi giấy chứng nhận tiếp tục có hiệu lực đủ 10 năm, việc rà soát có thể chậm, làm tăng nguy cơ lưu hành sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe.

“Đối với an toàn thực phẩm, thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trực tiếp trên cây trồng trong thời gian dài. Khi mức độ rủi ro của hoạt chất thay đổi, dư lượng tích lũy được phát hiện ở mức cao hoặc tiêu chuẩn an toàn được cập nhật, nông sản có thể vẫn được sản xuất bằng các loại thuốc đã đăng ký từ nhiều năm trước. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, chất lượng nông sản và niềm tin của thị trường”, Giám đốc Bệnh viện Sản nhi Hải Phòng cho hay.

Đại biểu cũng cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng đến xuất khẩu. Các thị trường có yêu cầu cao như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc thường xuyên cập nhật danh mục hoạt chất bị cấm hoặc hạ mức dư lượng tối đa. Nếu Việt Nam không rà soát thường xuyên theo chu kỳ phù hợp, các lô hàng có thể bị cấm, trả về, ảnh hưởng đến uy tín nông sản Việt Nam.

Đại biểu Xanh đề nghị không bỏ hoàn toàn một số điều kiện được xem là hàng rào an toàn, trong đó có điều kiện về nhân lực chuyên môn.

Về nội dung Dự thảo Luật bỏ các yêu cầu liên quan đến người phụ trách kỹ thuật, cán bộ kiểm nghiệm, bác sĩ thú y, cán bộ bảo vệ thực vật. Theo đại biểu, đây là những điều kiện quan trọng để đánh giá việc cấp phép cho các cơ sở. Việc cắt giảm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuyên môn.

Tại Điều 21 Luật Trồng trọt, quy định về điều kiện công nhận tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng, bao gồm yêu cầu về địa điểm, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị thực hiện khảo nghiệm theo tiêu chuẩn quốc gia, được đề xuất bãi bỏ.

“Khi các điều kiện này bị bãi bỏ, phòng khảo nghiệm và trang thiết bị không còn là điều kiện kinh doanh bắt buộc. Quy định tương tự cũng được đề xuất tại Luật Chăn nuôi và Luật Thủy sản”, bà Xanh cho hay.

Đại biểu kiến nghị không bãi bỏ hoàn toàn các điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất, phòng khảo nghiệm và trang thiết bị đối với hoạt động khảo nghiệm có rủi ro cao. Có thể chuyển sang cơ chế hậu kiểm nhưng vẫn cần duy trì tiêu chuẩn năng lực kỹ thuật tối thiểu để bảo đảm chất lượng khảo nghiệm, an toàn sinh học.

Theo đại biểu, đây không chỉ là điều kiện kinh doanh mà còn là công cụ phát hiện tồn dư hóa chất, dịch bệnh và kiểm soát chất lượng giống. Nếu bỏ các yêu cầu này, Nhà nước sẽ mất khả năng kiểm chứng.

Đại biểu Xanh cho rằng dù dự thảo không trực tiếp bãi bỏ quy định về an toàn sinh học, việc bãi bỏ điều kiện về năng lực tổ chức khảo nghiệm, nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất và chuyển mạnh sang cơ chế tự công bố có thể làm suy giảm các hàng rào kỹ thuật đang góp phần bảo đảm an toàn sinh học.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo đánh giá đầy đủ tác động đối với công tác phòng ngừa dịch bệnh, chất lượng giống và an toàn chuỗi sản xuất nông nghiệp trước khi quyết định bãi bỏ toàn bộ các điều kiện này.

Đặc biệt trong chăn nuôi, thú y và sản xuất giống, đây là các điều kiện liên quan đến sức khỏe cộng đồng, phòng chống dịch bệnh, không nên được xem đơn thuần là điều kiện kinh doanh.

Đại biểu cũng đề nghị duy trì các điều kiện về kho bảo quản đối với thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón. Việc giảm yêu cầu về nhiệt độ, độ ẩm, an toàn cháy nổ có thể khiến hàng hóa xuống cấp, không bảo đảm chất lượng và mất an toàn.

Đặc biệt, khi thời hạn của thuốc bảo vệ thực vật được kéo dài lên 10 năm, nếu sản phẩm được bảo quản trong điều kiện không phù hợp, chất lượng có thể suy giảm từ sớm. Khi sử dụng trong các lĩnh vực liên quan đến an toàn thực phẩm và sức khỏe con người, việc bỏ các điều kiện bảo quản là không hợp lý.

Về truy xuất nguồn gốc, đại biểu cho rằng nếu chuyển sang cơ chế tự công bố nhưng không duy trì yêu cầu về hồ sơ, dữ liệu truy xuất, khi xảy ra sự cố sẽ rất khó xác định trách nhiệm. Trong trường hợp xảy ra ngộ độc, truy xuất nguồn gốc có vai trò đặc biệt quan trọng. Do đó, cần duy trì yêu cầu về hồ sơ và dữ liệu truy xuất.

Cắt giảm thủ tục phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm

Một vấn đề được đại biểu Phạm Thu Sanh quan tâm là rủi ro khi cắt giảm 38 thủ tục hành chính, trong đó có nguy cơ giảm chất lượng tiền kiểm và tăng gánh nặng cho hậu kiểm.

Nhiều thủ tục được chuyển từ cơ chế cấp phép sang tự công bố, tự chịu trách nhiệm. Trong khi đó, nguồn nhân lực hậu kiểm chưa đủ, kể cả đối với việc tự công bố lưu hành giống cây trồng.

Đại biểu dẫn thực tế từng xảy ra tình trạng sản phẩm được tự công bố là mỹ phẩm nhưng lại được sản xuất dưới dạng viên và đưa vào sử dụng với công dụng tương tự thuốc. Do chưa đủ điều kiện hậu kiểm, việc xử lý có thể gặp khó khăn. Những trường hợp này từng phải đình chỉ trên toàn quốc.

Theo đại biểu, doanh nghiệp tự công bố sai, khai không đúng chất lượng, lưu hành sản phẩm không đạt chuẩn và chỉ bị phát hiện sau khi gây thiệt hại là những rủi ro lớn trong mô hình quản lý mới.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ bổ sung quy định về tỷ lệ hậu kiểm tối thiểu được duy trì hằng năm, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra ngẫu nhiên và chế tài nghiêm đối với trường hợp tự công bố sai.

Đại biểu Phạm Thu Sanh cũng cho rằng cơ chế tự công bố có thể gây khó khăn trong bảo vệ người tiêu dùng. Cắt giảm thủ tục đồng nghĩa với việc Nhà nước giảm kiểm tra, trong khi cơ chế truy xuất nguồn gốc, công khai dữ liệu và xử phạt có thể chưa theo kịp.

Cũng thảo luận về dự án luật này tại tổ của Quốc hội, đại biểu Trần Lan Phương (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng) nhấn mạnh về phân cấp trong lĩnh vực kiểm dịch thú y, đại biểu đồng tình với việc phân cấp những công việc cho địa phương có khả năng thực hiện tốt hơn.

Tuy nhiên, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật là hoạt động chuyên môn sâu, liên quan đến kiểm soát dịch bệnh xuyên biên giới và an ninh sinh học.

Theo bà Phương, dự thảo giao cấp tỉnh thực hiện một số thủ tục đối với động vật, sản phẩm động vật nhập khẩu phục vụ hội chợ, triển lãm, thi đấu, biểu diễn; một số trường hợp hàng mang theo người hoặc gửi qua bưu điện; đồng thời phân cấp việc cấp giấy đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y.

Báo cáo thẩm tra đã yêu cầu làm rõ năng lực địa phương, quy trình thống nhất và cơ chế kiểm tra, giám sát của Trung ương. Tuy nhiên, dự thảo mới vẫn chưa quy định cụ thể tiêu chí địa phương phải đáp ứng trước khi nhận nhiệm vụ.

Đại biểu đề nghị Bộ TN&MT cung cấp bản đánh giá năng lực thực tế của hệ thống thú y cấp tỉnh, ít nhất về số lượng nhân lực chuyên môn, khả năng lấy mẫu, năng lực xét nghiệm hoặc cơ chế liên kết phòng xét nghiệm, thời gian trả kết quả và khả năng cập nhật dữ liệu dịch bệnh.

Đối với giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y, dự thảo đã bổ sung quy định Bộ cấp giấy cấp quốc gia khi nước nhập khẩu yêu cầu. Đại biểu đánh giá đây là nội dung tiếp thu hợp lý. Tuy nhiên, cần quy định rõ một cơ sở vừa bán trong nước vừa xuất khẩu có phải xin hai giấy, chịu hai lần thẩm định hay không.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị thực hiện theo nguyên tắc một hồ sơ, một lần đánh giá điều kiện; Bộ và địa phương dùng chung kết quả, tránh phát sinh thêm thủ tục cho doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

×