Giảm nghèo thông tin nhìn từ lĩnh vực đào tạo nghề

Trong chiến lược này, vai trò của các cơ quan nhà nước trong việc hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ, và tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận thị trường lao động đang được khẳng định là những giải pháp then chốt, mang lại hiệu quả bền vững và ý nghĩa sâu sắc. Đặc biệt, sự vào cuộc của các tổ chức tài chính như Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã tạo thêm động lực mạnh mẽ cho công cuộc này.

Đào tạo nghề: Nền tảng vững chắc cho sinh kế bền vững

Thiếu hụt kỹ năng nghề nghiệp là một trong những rào cản lớn nhất đẩy người nghèo vào vòng luẩn quẩn tái nghèo. Nhận thức rõ điều này, những năm qua Chính phủ đã giao các Bộ, ngành liên quan triển khai hàng loạt chương trình đào tạo nghề đa dạng, phù hợp với nhu cầu thị trường lao động và đặc thù của từng địa phương.

Theo số liệu từ Bộ LĐTBXH (cũ), trong giai đoạn 2021-2023, hàng triệu lượt người lao động, trong đó có đáng kể tỷ lệ người nghèo, cận nghèo, đã được hỗ trợ đào tạo nghề. Các chương trình này không chỉ tập trung vào các ngành nghề truyền thống mà còn mở rộng sang các lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh mẽ như du lịch, công nghệ thông tin, nông nghiệp công nghệ cao, và các ngành dịch vụ.

Điểm nổi bật là các khóa đào tạo thường được thiết kế gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp thông qua mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng, giúp người học dễ dàng tìm được việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Nhiều địa phương, đã thành công trong việc liên kết giữa các trung tâm dạy nghề và doanh nghiệp, đảm bảo đầu ra cho học viên, biến kỹ năng thành cơ hội việc làm và thu nhập ổn định.
Bên cạnh đào tạo nghề, việc chuyển giao công nghệ cho người nghèo, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, đóng vai trò vô cùng quan trọng. Các công nghệ tiên tiến, phù hợp với điều kiện địa phương, giúp người dân nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

Các cơ quan nhà nước, thông qua các trung tâm khuyến nông, khuyến công, trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đã tích cực hỗ trợ chuyển giao các giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất cao, khả năng chống chịu tốt, kỹ thuật canh tác tiên tiến như tưới nhỏ giọt, nhà màng…, quy trình bảo quản, chế biến sản phẩm sau thu hoạch.

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã được nhân rộng, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho các hộ gia đình nghèo. Như việc áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước đã giúp nông dân ở các vùng khô hạn tăng vụ, giảm chi phí sản xuất, từ đó tăng thu nhập đáng kể. Tuy nhiên, việc chuyển giao công nghệ cần đi đôi với sự hỗ trợ về vốn và kỹ thuật chuyên sâu để đảm bảo người dân có thể tiếp thu và vận dụng hiệu quả.

Có kỹ năng nghề và công nghệ tốt là tiền đề, nhưng nếu không có kênh tiếp cận thị trường lao động, người nghèo vẫn khó thoát ly khỏi cảnh khó khăn. Vì vậy, việc truyền tải thông tin, gạo cầu nối cho người nghèo tiếp cận thị trường lao động là một nhiệm vụ cấp thiết mà các cơ quan nhà nước đã và đang nỗ lực thực hiện.

Những năm qua, các phiên giao dịch việc làm, sàn giao dịch việc làm trực tuyến được tổ chức trên phạm vi cả nước. Các trung tâm dịch vụ việc làm cũng tăng cường hoạt động tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm miễn phí, đặc biệt ưu tiên đối tượng người nghèo, cận nghèo.

Hơn nữa, các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp tuyển dụng lao động từ các hộ nghèo, cận nghèo cũng là một động lực quan trọng để thúc đẩy quá trình này. Việc cung cấp thông tin thị trường lao động một cách minh bạch, kịp thời giúp người nghèo nắm bắt cơ hội, lựa chọn ngành nghề phù hợp và tránh bị lợi dụng.

Dòng vốn cho người nghèo vươn lên

Trong bức tranh đào tạo nghề để thoát nghèo, vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) là rất quan trọng.

Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử NHCSXH, riêng chương trình cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm đã giúp hàng triệu lượt người tiếp cận giáo dục, học nghề và có công ăn việc làm ổn định. NHCSXH cung cấp các khoản vay ưu đãi, lãi suất thấp, thủ tục đơn giản, phù hợp với khả năng tiếp cận của người nghèo. Điều này giúp họ trang trải chi phí học tập, mua sắm công cụ, thiết bị phục vụ sản xuất sau khi học nghề, hoặc thậm chí là khởi nghiệp nhỏ.

Việc cho vay vốn đào tạo nghề gắn với tạo việc làm của NHCSXH không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là một quy trình lồng ghép chặt chẽ. NHCSXH phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề và chính quyền địa phương để đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, hướng tới việc làm cụ thể sau đào tạo. Đây là một cơ chế "trao cần câu", giúp người nghèo tự lực vươn lên, thay vì chỉ đơn thuần là "cho con cá".

Những nỗ lực này không chỉ giúp người nghèo thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sự thiếu thốn mà còn trao cho họ kỹ năng, tri thức và cơ hội, giúp họ tự chủ và tự tin vươn lên trong cuộc sống.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối đa, cần tiếp tục rà soát, đánh giá và điều chỉnh các chính sách sao cho phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng miền. Sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo rằng không một ai bị bỏ lại phía sau trên con đường phát triển của đất nước.

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo nghề

Để nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác giảm nghèo thông tin trong lĩnh vực đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ và tạo điều kiện tiếp cận thị trường lao động, cần có những giải pháp đồng bộ và sáng tạo.

Rà soát và cập nhật thường xuyên các chương trình đào tạo nghề theo sát nhu cầu thực tế của thị trường lao động và xu hướng phát triển của các ngành kinh tế. Ưu tiên các ngành nghề có tiềm năng phát triển bền vững như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, công nghệ thông tin, năng lượng tái tạo.

Tăng cường liên kết "3 nhà", đẩy mạnh mô hình liên kết giữa Nhà nước – Trường/Cơ sở đào tạo – Doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình, từ khảo sát nhu cầu, xây dựng chương trình, đào tạo đến tuyển dụng và tạo việc làm. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo để đảm bảo chất lượng và tính ứng dụng của kỹ năng.

Bên cạnh đào tạo tập trung, cần phát triển các hình thức đào tạo linh hoạt như đào tạo tại chỗ, đào tạo trực tuyến, đào tạo theo mô-đun, đào tạo ngắn hạn, phù hợp với điều kiện và quỹ thời gian của người nghèo.

Đầu tư vào việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên dạy nghề, đặc biệt là những người có kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp.

Nghiên cứu và chọn lọc công nghệ phù hợp. Không chỉ đơn thuần chuyển giao, cần có các nghiên cứu đánh giá kỹ lưỡng để lựa chọn những công nghệ tiên tiến, phù hợp với điều kiện tự nhiên, trình độ sản xuất và khả năng tiếp thu của người nghèo ở từng vùng miền.

Sau khi chuyển giao công nghệ, cần có đội ngũ cán bộ kỹ thuật thường xuyên theo dõi, hướng dẫn, giải đáp thắc mắc và hỗ trợ người dân trong quá trình ứng dụng thực tế, đảm bảo công nghệ được triển khai hiệu quả…

Xây dựng và vận hành hiệu quả các kênh thông tin về thị trường lao động, bao gồm nhu cầu tuyển dụng, mức lương, yêu cầu kỹ năng, địa điểm làm việc, đến tận cấp xã, thôn để người nghèo dễ dàng tiếp cận.

×