Giao tử - Phát minh vĩ đại của người Trung Quốc là gì?

“Giao tử” là gì?

Giao tử là tên gọi của một loại tiền giấy xuất hiện tại Trung Quốc vào thời Bắc Tống (thế kỷ XI). Ban đầu, giao tử không phải tiền theo nghĩa hiện đại mà là giấy chứng nhận gửi tiền, được dùng để thay thế tiền kim loại trong lưu thông. Người dân có thể mang tiền đồng gửi vào các cơ sở phát hành và nhận lại giao tử để sử dụng trong mua bán, thanh toán, sau đó đổi lại tiền kim loại khi cần.

Nguồn gốc hình thành “giao tử” gắn liền với thực tiễn kinh tế – xã hội Trung Quốc thời trung đại. Từ thời nhà Đường (thế kỷ VII), thương nghiệp phát triển mạnh, khối lượng tiền kim loại lưu thông ngày càng lớn, gây bất tiện trong vận chuyển và giao dịch. Để khắc phục, các hiệu cầm đồ và tiệm kim hoàn đã phát hành những loại giấy biên nhận tiền gửi, dùng thay thế tiền đồng trong giao dịch hàng ngày. Đây được xem là tiền đề trực tiếp của “giao tử”.

Đến thời Bắc Tống (thế kỷ XI), tiền giấy chính thức ra đời với tên gọi “g iao tử” – loại giấy chứng nhận gửi tiền, được làm từ vỏ cây dâu tằm. Đây được xem là tiền giấy đầu tiên trên thế giới, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử tiền tệ.

Sau đó, việc sử dụng tiền giấy tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện, lan rộng trong Đế quốc Mông Cổ và dưới triều đại nhà Nguyên, trước khi ảnh hưởng đến nhiều khu vực khác trên thế giới.

Ai là người phát minh ra “Giao tử”?

Người phát minh ra “Giao tử” có tên Trương Vịnh và ông được mệnh danh là một Thần Nhân. Ông là một quan lại triều Tống, nổi tiếng với tài kinh doanh và quản lý.

Khi nhậm chức ở Ích Châu, vùng này đang hoang tàn và thiếu tiền đồng. Ông đã kêu gọi thương nhân sử dụng “Giao tử” giúp kinh tế phục hồi và được dân chúng tôn vinh là Thần Nhân.

Từ nhỏ, Trương Vịnh đã say mê bắn cung, nuôi chí trở thành một kiếm khách hào hiệp, dũng mãnh, sẵn sàng xông pha thiên hạ để giúp dân, trừng trị cường đạo. Lớn lên, ông nhiều lần du hành khắp nơi, mang theo khát vọng hành hiệp và cứu giúp bách tính.

Đến tuổi 19, khi bước vào con đường thi cử, Trương Vịnh nhận ra tri thức mới là sức mạnh bền vững nên dốc lòng học tập. Dù xuất thân nghèo khó, thường phải mượn sách của bạn bè, ông vẫn chăm chỉ, cần cù, tranh thủ học mọi lúc mọi nơi, thậm chí tựa lưng vào gốc cây đọc sách khi không có chỗ học.

Ai là ông tổ của tiền giấy Việt Nam?

Không ít người cho rằng tiền giấy đầu tiên ở nước ta được in ấn và phát hành dưới triều Hồ, đồng thời gắn chủ trương sử dụng tiền giấy với Hồ Quý Ly. Thực tế, những đồng tiền giấy này đã xuất hiện sớm hơn, từ trước khi triều Hồ được thành lập, và người khởi xướng ý tưởng phát hành tiền giấy chính là Vương Nhữ Chu.

Tư liệu về Vương Nhữ Chu còn rất hạn chế, nên đến nay vẫn chưa xác định rõ quê quán, năm sinh – năm mất cũng như toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của ông. Chỉ biết rằng ông sống vào khoảng cuối thế kỷ XIV, từng làm quan dưới các triều Trần Nghệ Tông, Trần Duệ Tông và Trần Phế Đế, đến tháng 6 năm Mậu Thìn (1388) thì xin về trí sĩ. Đại Việt sử ký toàn thư ghi chép: “Nhập nội hành khiển tả ty Vương Nhữ Chu trí sĩ, lấy Lê Dũ Nghị lên thay”.

Cuối năm Mậu Thìn (1388), khi vua Trần Thuận Tông lên ngôi, Vương Nhữ Chu được triệu ra làm quan trở lại, giữ chức Thái bảo. Trong thời gian này, ông có đóng góp quan trọng khi đề xuất chủ trương dùng tiền giấy thay cho tiền đồng. Theo đề nghị của ông, tháng 4 năm Bính Tý (1396), triều đình cho in và phát hành tiền giấy Thông bảo hội sao để thay thế tiền đồng đang lưu hành.

×