Gìn giữ và phát huy nghề làm trang phục truyền thống dân tộc Mông Đu ở Lào Cai

Người dân tộc Mông Đu Lào Cai giữ gìn nghề may trang phục truyền thống

Những ngày này, tại các thôn xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai, hình ảnh những phụ nữ Mông Đu cần mẫn bên khung cửi, tỉ mỉ trong từng đường kim mũi chỉ đã trở nên quen thuộc.

Từ công đoạn se sợi, dệt vải lanh đến nhuộm chàm, vẽ sáp ong hay thêu hoa văn đều đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và kinh nghiệm được truyền qua nhiều thế hệ.

Mỗi bộ trang phục truyền thống không đơn thuần là sản phẩm thủ công, mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông.

Trên từng đường nét hoa văn là câu chuyện về đời sống, phong tục, tập quán, tín ngưỡng và khát vọng của người dân vùng cao.

Trước nguy cơ nghề truyền thống dần bị mai một, thời gian qua, xã Lao Chải đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết số 16-NQ/ĐU và Kế hoạch số 51-KH/ĐU của Đảng ủy xã Lao Chải về bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Một trong những mô hình tiêu biểu là “Tổ hợp tác giữ gìn trang phục truyền thống dân tộc Mông Đu” do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã triển khai thành lập tháng 3/2026.

Tổ hợp tác đã quy tụ những phụ nữ có tay nghề thêu thùa, dệt vải, nhuộm chàm và may trang phục truyền thống để cùng nhau duy trì nghề cổ truyền của dân tộc.

Không chỉ góp phần lưu giữ những hoa văn, họa tiết đặc trưng của người Mông Đu, mô hình còn tạo việc làm, giúp nhiều phụ nữ có thêm thu nhập, từng bước nâng cao đời sống kinh tế gia đình.

Tổ hợp tác giữ gìn trang phục truyền thống dân tộc Mông Đu của phụ nữ địa phương đang mở ra hướng đi mới trong phát triển sinh kế gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc.

Tổ hợp tác hiện có 5 thành viên và đang tiến tới hoàn thiện hồ sơ từ tổ hợp tác lên hợp tác xã nhằm mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm.

Nghề may trang phục truyền thống của người Mông Đu ở thôn Đề Sủa được gìn giữ nhờ sự khéo léo và tâm huyết của những người phụ nữ địa phương.

Trong tổ hợp tác may trang phục truyền thống, mỗi người đảm nhận một công đoạn riêng như vẽ sáp ong, nhuộm chàm, thêu hoa văn hay may hoàn thiện.

Chị Sùng Thị Dở là người phụ trách vẽ sáp ong, công đoạn tạo nên những họa tiết độc đáo trên vải.

Chị Dở chia sẻ, điều khó và quan trọng nhất là khâu nhuộm chàm và may mặc. Để hoàn thành một bộ trang phục truyền thống gồm váy, áo, yếm phải mất khoảng một tuần, riêng thêu hoa văn có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy độ cầu kỳ.

Sau khi vẽ sáp ong, vải sẽ được nhuộm chàm rồi tách sáp trước khi đem may. Những bộ váy làm hoàn toàn từ vải lanh có giá khoảng 2 triệu đồng.

Hiện tổ hợp tác đều là phụ nữ trẻ người dân tộc Mông Đu có độ tuổi từ 25 đến 35 tuổi. Không chỉ tạo thu nhập, nghề may còn góp phần lưu giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của người Mông Đu và được các chị em truyền dạy cho thế hệ trẻ trong thôn.

Hướng tới xuất khẩu sản phẩm nghề may của đồng bào Mông Đu

Bà Lờ Thị Mo, Chủ tịch Hội Phụ Liên hiệp nữ xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai cho biết: Các sản phẩm may tại đây được làm hoàn toàn thủ công bằng tay từ chất liệu vải lanh và vải bông truyền thống.

Không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước, nhiều sản phẩm đã được xuất khẩu sang Lào, tạo thêm đầu ra ổn định cho người làm nghề.

Điểm đặc biệt của mô hình là quy trình sản xuất mang tính chuyên môn hóa rõ nét. Mỗi thành viên phụ trách một công đoạn riêng như dệt vải, vẽ sáp ong tạo hoa văn hay cắt may hoàn thiện sản phẩm.

Cách làm này vừa nâng cao chất lượng, vừa giúp bảo tồn kỹ thuật thủ công truyền thống của đồng bào.

“Chúng tôi mong muốn phát triển thành hợp tác xã để tạo việc làm, tăng thu nhập cho phụ nữ địa phương. Đồng thời, giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc thông qua từng bộ trang phục truyền thống”, bà Lờ Thị Mo chia sẻ.

Từ những sản phẩm làm ra, nhiều chị em đã có thêm động lực gắn bó với nghề truyền thống mà cha ông để lại.

Điểm đáng ghi nhận là việc bảo tồn nghề truyền thống ở Lao Chải không chỉ dừng lại ở việc giữ nghề, mà đang từng bước hướng tới khai thác giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Những sản phẩm thủ công truyền thống của đồng bào Mông Đu ngày càng thu hút sự quan tâm của du khách bởi sự tinh xảo, độc đáo và mang đậm dấu ấn bản sắc dân tộc.

Bà Đào Thị Thu Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải cho hay: Muốn người dân gắn bó lâu dài với nghề truyền thống thì sản phẩm phải có đầu ra ổn định và mang lại thu nhập thiết thực.

Vì vậy, địa phương đang tập trung quảng bá sản phẩm, kết nối tiêu thụ với các điểm du lịch, cửa hàng lưu niệm, đồng thời, từng bước đưa sản phẩm lên các nền tảng số và sàn thương mại điện tử.

Cùng với việc bảo tồn nghề truyền thống, xã Lao Chải cũng chú trọng phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa dân tộc.

Khi đến với địa phương, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những bộ trang phục rực rỡ sắc màu mà còn có cơ hội trực tiếp trải nghiệm các công đoạn dệt vải lanh, nhuộm chàm, vẽ sáp ong và thêu hoa văn cùng người dân bản địa.

Đây được xem là hướng đi phù hợp nhằm vừa bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo thêm sinh kế và nguồn thu nhập cho người dân vùng cao.

Để nghề truyền thống được duy trì bền vững, công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ cũng đang được địa phương đặc biệt quan tâm.

Các nghệ nhân và hội viên phụ nữ trong thôn Đề Sủa, xã Lao Chải cũng tích cực hướng dẫn con em học nghề, qua đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống.

Từ những khung cửi nơi bản làng vùng cao, nghề làm trang phục truyền thống của đồng bào Mông Đu ở Lao Chải đang từng bước được khôi phục và phát huy giá trị.

×