Gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số, tạo đột phá thực hiện Nghị quyết 57

Các chính sách mới về chuyển đổi số

Theo ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ KH&CN), một trong những điểm nổi bật là Nghị định số 24 hướng dẫn thi hành Luật Chuyển đổi số đã tạo hành lang pháp lý thống nhất cho toàn bộ hoạt động chuyển đổi số.

Nghị định quy định từ việc xây dựng Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, các chương trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số đến trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong việc xây dựng kế hoạch chuyển đổi số hằng năm.

Đồng thời, nghị định cũng quy định về kiến trúc quốc gia số, kiến trúc số của các bộ, ngành, địa phương; hướng dẫn thủ tục đầu tư, mua sắm các nền tảng số, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và cơ chế kiểm tra, đánh giá, giám sát quá trình triển khai.

Song song với đó, Bộ KH&CN đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó đặt ra nhiều mục tiêu mới.

Đáng chú ý, đến năm 2030, 50% dịch vụ công thiết yếu sẽ được cung cấp theo hướng chủ động. Thay vì người dân phải tự thực hiện các thủ tục hành chính, hệ thống số sẽ tự động khai thác dữ liệu để cung cấp dịch vụ. Chẳng hạn, sau khi trẻ được cấp giấy khai sinh điện tử, hệ thống có thể tự động thực hiện các thủ tục cấp thẻ bảo hiểm y tế hoặc các dịch vụ liên quan mà người dân không phải khai báo lại thông tin.

Chiến lược cũng đặt mục tiêu 100% bộ, ngành, địa phương sử dụng các nền tảng số quốc gia trong hoạt động quản lý, điều hành; 100% trung tâm điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh được tích hợp để phục vụ giám sát, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định.

Đối với kinh tế số, mục tiêu đến năm 2030 là quy mô kinh tế số đạt 30% GDP, đồng thời hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi số. Trong lĩnh vực xã hội số, chiến lược hướng tới mỗi người dân có một trợ lý số, đồng thời đào tạo khoảng 10 triệu lao động có kỹ năng số.

Để bảo đảm việc đầu tư không trùng lặp, Bộ KH&CN đã trình Thủ tướng ban hành Kiến trúc tổng thể quốc gia số. Theo ông Lê Anh Tuấn, đây là "bản thiết kế" thống nhất để các bộ, ngành và địa phương xây dựng kiến trúc số của mình trên cùng một nền tảng, tránh đầu tư chồng chéo.

Hiện nay, Chính phủ đã ban hành danh mục các cơ sở dữ liệu quốc gia và 79 nền tảng số quốc gia dùng chung, làm cơ sở để các địa phương khai thác, kết nối thay vì xây dựng mới.

Bên cạnh đó, Bộ KH&CN cũng ban hành các thông tư hướng dẫn xác định chi phí đầu tư, quy trình thiết kế, kiểm thử, nghiệm thu nhằm nâng cao chất lượng các hệ thống thông tin và nền tảng số.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, hơn 4,6 tỉ giao dịch đã được thực hiện qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP), trong khi 32,5 triệu chứng thư chữ ký số đã được cấp. Bộ cũng hoàn thiện các quy định hướng dẫn thi hành Luật Chuyển đổi số, trình Chiến lược chuyển đổi số quốc gia và ban hành các quy định về quản lý đầu tư, quản lý chất lượng và triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Một điểm mới khác là Bộ đã ban hành bộ tiêu chí đánh giá thủ tục hành chính trước khi cung cấp trực tuyến. Các tiêu chí tập trung vào chuẩn hóa quy trình, số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục, khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, tái sử dụng dữ liệu đã có và thanh toán trực tuyến.

"Mục tiêu cuối cùng của quá trình chuyển đổi số không chỉ là số hóa quy trình mà còn phải nâng cao trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp, đưa các dịch vụ công trở nên đơn giản, thuận tiện và chủ động hơn trong giai đoạn phát triển mới", ông Lê Anh Tuấn cho biết.

Tuy nhiên theo Cục Chuyển đổi số quốc gia, hiện nay, chuyển đổi số đang đối mặt với 10 nhóm điểm nghẽn lớn.

Điểm nghẽn đầu tiên là thể chế và chỉ đạo, điều hành còn thiếu đồng bộ; một số quy định chồng chéo, chưa xác định rõ trách nhiệm quản lý, vận hành và chia sẻ dữ liệu.

Thứ hai, hạ tầng số chưa đồng đều; còn tình trạng lõm sóng, thiếu điện, thiếu thiết bị đầu cuối; trung tâm dữ liệu, phòng máy chủ phân tán, hiệu quả thấp.

Thứ ba, dữ liệu số còn cát cứ, chưa "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; tiêu chuẩn, từ điển dữ liệu và trách nhiệm cập nhật chưa rõ ràng.

Thứ tư, nền tảng số còn trùng lặp, thiếu liên thông, chưa được sử dụng thực chất; đăng nhập một lần, tích hợp và chia sẻ dữ liệu còn hạn chế.

Thứ năm, dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thuận tiện; thủ tục chưa được tái cấu trúc triệt để, người dân vẫn phải khai báo, nộp lại giấy tờ và dữ liệu đã có.

Thứ sáu, kinh tế số chưa khai thác hiệu quả dữ liệu mở, dịch vụ dữ liệu và kết nối dữ liệu phục vụ quản lý, sản xuất, kinh doanh.

Thứ bảy, xã hội số còn chênh lệch về khả năng tiếp cận, nhất là đối với người yếu thế và khu vực khó khăn; các dịch vụ số thiết yếu về y tế, giáo dục chưa liên thông đầy đủ.

Thứ tám, nguồn nhân lực còn thiếu kỹ năng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng; chính sách đối với lực lượng chuyên trách chưa được triển khai đồng bộ.

Thứ chín, tài chính và giải ngân còn chậm; nguồn lực phân tán, có nơi đã bố trí kinh phí nhưng chưa phân bổ, chưa triển khai kịp thời.

Thứ mười, kỷ luật thực thi và tuân thủ chưa nghiêm; việc đánh giá còn thiên về tỉ lệ hoàn thành, chưa dựa trên sản phẩm đầu ra, dữ liệu vận hành, mức độ sử dụng và trải nghiệm thực tế của người dân, doanh nghiệp.

Đẩy nhanh nền tảng số, đưa chuyển đổi số quốc gia đi vào thực chất

Kết luận Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW (diễn ra ngày 1/7), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày nhằm xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thực hiện Nghị quyết 57 và đưa chuyển đổi số đi vào thực chất.

Thực hiện chỉ đạo này, ngày 11/7/2026, Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành Kế hoạch số 05-KH/BCĐTW với 50 nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu mỗi nhiệm vụ phải tạo ra sản phẩm vận hành được, có dữ liệu, có người sử dụng và mang lại kết quả thực tiễn.

Tiếp đó, ngày 29/7/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng ký Quyết định số 88/QĐ-BCĐCP, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, xử lý các nhiệm vụ chậm tiến độ trong đợt cao điểm từ 11/7 đến 30/11/2026, tạo chuyển biến rõ nét trong quản trị và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Chia sẻ tại họp báo thường kỳ tháng 7/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, từ sau ngày 1/7/2026, Bộ đã khẩn trương hoàn thiện hệ thống thể chế phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Đến nay, Bộ đã ban hành 2 nghị định, 2 thông tư, đồng thời trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 cùng nhiều văn bản quan trọng khác.

Thứ trưởng Phương cho biết, Chính phủ cũng đã ban hành danh mục các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu dùng chung và các nền tảng số quốc gia, tạo nền tảng để các bộ, ngành, địa phương triển khai chuyển đổi số theo một kiến trúc thống nhất, đồng bộ trên phạm vi cả nước.

"Đến thời điểm này, có thể khẳng định Việt Nam đã cơ bản hình thành hành lang pháp lý và kiến trúc tổng thể tương đối đầy đủ, toàn diện cho chuyển đổi số trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị.

Đây là nền tảng quan trọng để quá trình chuyển đổi số được triển khai thống nhất, tránh tình trạng đầu tư phân tán, chồng chéo", Thứ trưởng Phương nhấn mạnh.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày nhằm tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn còn tồn tại trong chuyển đổi số.

Theo đó, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để rà soát, xử lý kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số trên phạm vi cả nước.

Trước đó, tại Hội nghị tập huấn chuyển đổi số khu vực phía Nam diễn ra chiều 28/7, Thứ trưởng Phương cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đã khảo sát hơn 1.400 nền tảng, giải pháp số do doanh nghiệp Việt Nam phát triển và đang được triển khai tại các bộ, ngành, địa phương.

"Không áp đặt địa phương phải sử dụng giải pháp nào, mà tạo điều kiện để lãnh đạo, cán bộ và người dân dễ dàng tra cứu, lựa chọn theo nhu cầu thực tế", Thứ trưởng nhấn mạnh và cho rằng khi người dân thấy công nghệ mang lại lợi ích thiết thực, chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống.

Thứ trưởng Phương cũng khẳng định chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ riêng của Bộ KH&CN mà là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị.

Dù các bộ, ngành, địa phương đang tích cực triển khai các nền tảng và cơ sở dữ liệu dùng chung, quá trình thực hiện trên phạm vi toàn quốc khó tránh khỏi những trục trặc kỹ thuật, nhất là sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Vì vậy, cần có cách nhìn khách quan và sự đồng hành để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc.

×