Google gây tranh cãi khi bất ngờ xin thả 64 triệu con muỗi mang vi khuẩn vào tự nhiên

Google đang đề xuất triển khai một chương trình kiểm soát muỗi quy mô lớn tại Mỹ, với kế hoạch thả tới 64 triệu con muỗi đã được xử lý bằng vi khuẩn Wolbachia ra môi trường tự nhiên ở hai bang Florida và California.

Theo hồ sơ xin cấp phép thử nghiệm gửi tới EPA, chương trình Debug của Google muốn triển khai muỗi thuộc loài Culex quinquefasciatus - một loài muỗi có khả năng truyền một số mầm bệnh. Kế hoạch dự kiến kéo dài hai năm, với số lượng tối đa khoảng 16 triệu con tại mỗi bang mỗi năm.

Tổng quy mô có thể lên tới 64 triệu con muỗi trong toàn bộ thời gian thử nghiệm. Tuy nhiên, EPA hiện chưa phê duyệt đề xuất này và vẫn có thể chấp thuận, từ chối hoặc yêu cầu áp dụng thêm các điều kiện kiểm soát.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ số muỗi được đề xuất thả đều là muỗi đực. Muỗi đực không hút máu người và không truyền bệnh qua vết đốt.

Các cá thể này được mang vi khuẩn Wolbachia - một loại vi khuẩn xuất hiện tự nhiên ở nhiều loài côn trùng. Khi muỗi đực mang Wolbachia giao phối với muỗi cái trong tự nhiên, trứng có thể không phát triển thành con non. Qua nhiều chu kỳ sinh sản, số lượng muỗi trong khu vực có thể giảm xuống.

Theo mô hình được đề xuất, việc làm suy giảm quần thể muỗi có thể giúp hạn chế nguy cơ lây truyền bệnh mà không cần phun thuốc diệt côn trùng trên diện rộng. Những người ủng hộ cho rằng đây là giải pháp có tính chọn lọc, ít gây tác động trực tiếp đến môi trường hơn so với việc sử dụng hóa chất.

Tuy nhiên, quy mô của kế hoạch cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái.

Các chương trình sử dụng Wolbachia để kiểm soát muỗi đã từng được thử nghiệm ở nhiều nơi, nhưng đề xuất lần này nổi bật bởi số lượng muỗi rất lớn và phạm vi triển khai trải rộng tại hai bang đông dân của Mỹ.

Việc thả hàng chục triệu sinh vật ra môi trường tự nhiên được xem là một dạng can thiệp sinh học ngoài trời, trong khi các tác động dài hạn có thể khó dự đoán hoàn toàn. Những vấn đề được quan tâm gồm sự thay đổi trong cấu trúc quần thể muỗi, tác động tới các loài động vật ăn muỗi và khả năng xuất hiện những biến động sinh thái ngoài dự kiến.

Một số ý kiến cho rằng hệ sinh thái không giống một hệ thống phần mềm có thể dễ dàng “cập nhật” rồi khôi phục nếu xảy ra sự cố. Khi các sinh vật đã được thả ra môi trường, việc thu hồi hoặc đảo ngược tác động có thể gần như không khả thi.

Dù vậy, những người ủng hộ nhấn mạnh rằng Wolbachia là vi khuẩn có nguồn gốc tự nhiên, còn muỗi được thả là muỗi đực không đốt người. Theo họ, phương pháp này có thể trở thành công cụ hiệu quả để kiểm soát các quần thể muỗi mang mầm bệnh, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu.

EPA cho biết đề xuất có thể mang ý nghĩa ở cấp khu vực và thậm chí cấp quốc gia. Quyết định của cơ quan này có thể ảnh hưởng tới cách Mỹ quản lý các công nghệ kiểm soát sinh vật gây hại bằng biện pháp sinh học trong tương lai.

Theo Gadget Review, thời hạn lấy ý kiến công chúng về đề xuất đã kết thúc vào ngày 5/6/2026. Nhưng hiện EPA vẫn cchưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Nếu được phê duyệt, chương trình có thể trở thành một trong những dự án kiểm soát muỗi bằng công nghệ sinh học ngoài trời có quy mô lớn nhất từng được triển khai tại Mỹ.

Tuy nhiên, câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu hàng chục triệu con muỗi mang vi khuẩn Wolbachia sẽ trở thành “vũ khí xanh” chống dịch bệnh, hay mở ra một phép thử mới với những hệ quả sinh thái chưa thể lường hết?

×