GS.TS. Lê Anh Tuấn đưa ra 5 kiến nghị để tăng tốc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Theo GS.TS. Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, hướng tới mục tiêu trở thành đại học đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp hàng đầu châu Á, Đại học Bách khoa Hà Nội đang tái cấu trúc toàn diện hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị. Nhà trường đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, kết nối chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ.

Hệ sinh thái được phát triển theo ba tầng. Tầng nền tảng tập trung tạo ra tri thức và công nghệ nguồn thông qua các viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an ninh mạng, IoT, năng lượng tái tạo, robot và vật liệu mới.

Tầng trung gian thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp thông qua các phòng thí nghiệm hỗn hợp, nơi các nhà khoa học và kỹ sư cùng nghiên cứu, giải quyết các bài toán thực tiễn. Ở tầng thương mại hóa, BK-Holdings đóng vai trò kết nối nghiên cứu với thị trường, trong khi BK-Fund hỗ trợ đầu tư cho các startup công nghệ từ giai đoạn sớm.

Để liên kết các thành tố của hệ sinh thái, Đại học Bách khoa Hà Nội đang xây dựng Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành rộng 10.000 m² tại Thư viện Tạ Quang Bửu. Trung tâm được phát triển theo mô hình Design Factory của Đại học Aalto (Phần Lan), quy tụ nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tầm thấp và đô thị thông minh. Xa hơn, trường đặt mục tiêu hình thành Công viên Đổi mới sáng tạo vào năm 2035 theo mô hình của các đại học hàng đầu thế giới như MIT, Stanford và Thanh Hoa.

Để tăng tốc hơn nữa phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, GS.TS. Lê Anh Tuấn đưa ra 5 kiến nghị:

Thứ nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược của quốc gia. Hiện thực hóa chủ trương đúng đắn này, cần sớm có những hành động thực thi trong đầu tư mạnh cơ sở vật chất cho đào tạo trình độ cao, thành lập phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu hiện đại theo mô hình kết nối ba nhà cùng với cơ chế học bổng khuyến khích người học tài năng, cơ chế đãi ngộ, thu hút giảng viên, nhà khoa học xuất sắc trong lĩnh vực này. ĐHBK Hà Nội là cơ sở giáo dục đại học đào tạo luyện kim, vật liệu từ ngày đầu thành lập, những năm qua dù khó khăn nhưng vẫn duy trì các chương trình đào tạo quan trọng này.

Thứ hai, mặc dù nhiều chính sách mới về KHCN, ĐMST đã được ban hành trong thời gian gần đây, thủ tục, quy trình hành chính vẫn cần tiếp tục rút ngắn theo hướng một cửa hay luồng xanh bên cạnh việc ưu tiên phân bổ ngân sách trực tiếp cho các đại học nghiên cứu trọng điểm. Chỉ có như vậy các nhiệm vụ khoa học công nghệ mới có thể được triển khai đúng tính thời sự nhờ rút ngắn thời gian từ phê duyệt đến triển khai thực tế.

Thứ ba, cần ban hành hướng dẫn chi tiết về định giá tài sản trí tuệ và thủ tục thành lập doanh nghiệp khởi nguồn từ cơ sở giáo dục đại học. Khá nhiều sản phẩm nghiên cứu có công nghệ tốt, có đối tác doanh nghiệp muốn đầu tư, nhưng lại chưa thể triển khai vì thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, chấp nhận rủi ro trong tự chủ định giá và thỏa thuận phân chia lợi ích.

Thứ tư, tăng tốc vận hành thực chất quỹ phát triển khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các thành phố lớn. Thúc đẩy nhanh việc thành lập và vận hành quỹ phát triển KHCN, ĐMST tại các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu với nguồn tài chính đa dạng, có đối ứng từ ngân sách nhà nước làm cơ sở cho định hướng đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Thứ năm, nghiên cứu triển khai chương trình đầu tư trọng điểm quốc gia về phát triển Innovation Park tại một số đại học hoặc cụm đại học trọng điểm có đủ năng lực dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Chương trình này cần được xem là đầu tư cho hạ tầng chiến lược của nền kinh tế tri thức. Nhà nước cần có cơ chế đặc thù về đất đai, tài chính, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm dùng, trung tâm thử nghiệm công nghệ, cơ chế đối tác công - tư, thu hút doanh nghiệp R&D, quỹ đầu tư và chuyên gia quốc tế cùng tham gia xây dựng và vận hành.

"Nghị quyết số 57-NQ/TW đã và đang đi vào cuộc sống bằng sự quyết tâm của toàn thể hệ thống chính trị trong 1 năm rưỡi vừa qua. Mặc dù vẫn còn điểm nghẽn nhưng chiều hướng thực thi hiệu quả đã rõ nét.

Tôi tin tưởng rằng các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, với tiềm năng khoa học công nghệ và nguồn nhân tài dồi dào, hoàn toàn có thể trở thành động lực cốt lõi đóng góp cho kỷ nguyên đổi mới sáng tạo của đất nước", GS.TS. Lê Anh Tuấn kì vọng.

×