GS.TS Nguyễn Duy Ánh: Từ ám ảnh tiếng nhai vú mẹ đêm đói đến giấc mơ đưa sản khoa Việt ra thế giới!

Trong câu chuyện với PV Dân Việt, GS.TS Nguyễn Duy Ánh, người đã đặt nền móng cho Y học bào thai ở Việt Nam đã chia sẻ nhiều cảm xúc sau hơn 30 năm làm nghề. Với ông, được chào đón những thiên thần nhỏ chào đời khoẻ mạnh là sứ mệnh thiêng liêng và cao quý của mỗi người thầy thuốc chuyên ngành sản phụ khoa.

Một ngày cuối năm, trước khi bước sang năm mới Bính Ngọ 2026, chúng tôi gặp TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ Sản Trung ương khi ông đang tất bật với công tác chuyên môn, công tác giảng dạy. Lịch trình của ông khá dày đặc khi ông vừa là Giám đốc một bệnh viện hàng đầu đồng thời là Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Chủ nhiệm Bộ môn Phụ Sản (Trường Đại học Y Hà Nội).

Trong câu chuyện với Dân Việt, ông chia sẻ đầy bất ngờ về cơ duyên đến với ngành sản phụ khoa. Ông kể, đó là những năm tháng chiến tranh và sau chiến tranh, đất nước chưa đổi mới. Nhà đông anh em, ông là con thứ 3 trong gia đình có 7 anh em. Trong ký ức của mình, ông luôn nhớ hình ảnh lúc nhỏ khi ngồi học ở phòng ngoài qua một bức vách gỗ, mẹ ông ở phòng trong và ông được chứng kiến rất rõ nỗi vất vả của người mẹ khi nuôi con ở nông thôn trong thời khó khăn, nhất là khi nhà đông con.

Ở nông thôn thường chỉ ăn có 2 bữa, đó là bữa sáng và bữa trưa. Đến bữa tối không có gì ăn mà tối thì rất dài. Người phụ nữ quanh năm lam lũ như mẹ ông ăn bữa trưa xong đi làm cả buổi chiều, mất nước, mất mồ hôi rồi đói nữa thì lấy đâu ra nhiều sữa. Những đêm học khuya ông nghe thấy rõ em nhai vú, bú mẹ tòm tọp vì nó đói, không ngủ được. Mỗi lần nó khóc thì mẹ lại cho bú. Điều đó thật sự đã ngấm vào ông.

Ông nghĩ "Ồ, người phụ nữ nuôi con thật sự vất vả. Đẻ con đã là “vượt cạn” rồi, sau này nuôi con càng thấy thêm sự vất vả.

“Tôi tự nhủ sau này mình làm nghề đỡ đẻ. Và sau khi vào học y thì mới biết đó là chuyên ngành sản. Ngành sản sẽ giúp được những người phụ nữ như vậy…”, ông chia sẻ với Dân Việt.

Thưa GS, trong giới sản phụ khoa, ông được xem là người đặt nền móng cho Y học bào thai tại Việt Nam, mở ra hướng đi mới cho chẩn đoán và điều trị trước sinh – lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh. Ông có thể nói rõ hơn về vấn đề này?

- Trong ngành sản phụ khoa điều dễ hiểu nhất mà chúng ta nhận thấy gồm có bà mẹ và thai nhi. Đó là sản khoa, còn phụ khoa thì rất nhiều vấn đề, từ những bệnh lý đơn thuần của phụ khoa, cho đến bệnh lý ung thư, nội tiết… Đây là những vấn đề rất khó trong sản phụ khoa. Trong Sản khoa, lĩnh vực lớn nhất trên thế giới và cũng là lĩnh vực khó là y học bào thai. Bởi lẽ, trước đây không ai quan tâm đến việc chữa chạy cho bào thai, mọi người cho rằng đó là “vùng cấm” không ai được đụng vào, hữu có hữu sinh (sinh đẻ tự nhiên), người thầy thuốc chỉ đóng vai vào lúc sinh nở.

Tuy nhiên, đến nay không phải như vậy, ngành y học coi bào thai là người bệnh, đã là người bệnh thì phải chăm sóc, khám và được chữa bệnh. Chính vì vậy y học bào thai đã phát triển, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn đứa trẻ mà đáng lý ra trước đây nếu chưa có y học bào thai hàng nghìn đứa trẻ đó sẽ bị bệnh khi đang trong bào thai. Bệnh này có thể làm trẻ chậm phát triển, làm cho bé bệnh nặng dần lên, trở thành tật nguyền sau khi sinh và không thể hoà nhập được với cộng đồng. Thậm chí, bị chết lưu trong tử cung, nếu chúng ta có y học bào thai thì hàng nghìn trẻ sẽ không bị như vậy. Chính vì vậy, đây là lĩnh vực chúng ta phải quan tâm.

Khi chúng tôi tiếp cận với điều này trên thế giới họ đã đi trước chúng ta 10-20 năm rồi. Vì vậy phải hết sức nhanh chóng đưa công nghệ này về Việt Nam để tăng cơ hội cứu sống bào thai. Tôi là một trong những người đi học đầu tiên tại Bệnh viện Bệnh viện Necker-Enfants Malades (Pháp) – Một trong những trung tâm hàng đầu và lớn nhất Châu Âu về chẩn đoán trước sinh và can thiệp bào thai và để đón nhận những kỹ thuật này chuyển về Bệnh viện Phụ sản Hà Nội – nơi tôi từng công tác.

Tôi mang kỹ thuật này về Hà Nội và cũng nhờ kỹ thuật này không chỉ nhân dân Thủ đô mà nhân dân cả nước cũng đã tìm đến chúng tôi và mỗi năm không biết bao nhiêu thai phụ đã được kịp thời gửi đến. Đành rằng trong giai đoạn đầu sự phối hợp giữa các tuyến chưa ăn ý do lĩnh vực còn mới. Tuy nhiên, có hàng trăm trẻ được cứu sống mỗi năm qua can thiệp bào thai. Tôi cũng mở được rất nhiều lớp đào tạo để tất cả các tuyến khi sàng lọc và chẩn đoán có bệnh nhân gửi lên tuyến trên vào thời điểm thích hợp, kịp thời cữu chữa các bào thai có những bệnh lý cần can thiệp.

Đồng thời, tôi không ngừng cập nhật, nâng cao kiến thức lĩnh vực này thông qua các hội nghị quốc tế được tổ chức tại Việt Nam với sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới.

Theo ông, sản phụ khoa trong kỷ nguyên công nghệ thì Việt Nam đang ở đâu?

- Về công nghệ của y khoa, có thể nói rằng, Việt Nam chúng ta trong những năm gần đây đã luôn tiếp cận được với khu vực và thế giới. Tuy nhiên, để triển khai được 1 kỹ thuật mới và khó thì không chỉ đơn giản là đầu tư về kinh phí mà vấn đề là con người được đào tạo, học hành để có kinh nghiệm, kỹ thuật đó.

Có thể nói rằng, chúng ta vẫn đang ở sau thế giới một quãng thời gian khoảng chừng 10-15 năm với các kỹ thuật hiện đại về y khoa. Ngay cả những kỹ thuật mới gần đây nhất mà chúng ta đã đề cập đến như AI (trí tuệ nhân tạo) trong y học, AI trong sản phụ khoa. Đó là những công nghệ, kiến thức mà áp dụng vào đa dữ liệu từ trước. Từ những nguồn dữ liệu quý hiếm đó chúng ta mới có được những chẩn đoán hỗ trợ từ AI, từ số hoá.

BOX: Về công nghệ của y khoa, có thể nói rằng, Việt Nam chúng ta trong những năm gần đây đã luôn tiếp cận được với khu vực và thế giới.

Như ông vừa nói việc áp dụng công nghệ trong ứng dụng AI trong chẩn đoán và chăm sóc sức khoẻ, vậy đối với Bệnh viện Phụ sản Trung ương đã áp dụng thế nào, hiệu quả ra sao?

- Tôi mới về tiếp quản Bệnh viện Phụ Sản Trung ương đến nay hơn 2 năm. Có thể nói rằng, ngay từ ngày đầu khi bước chân về đây, lãnh đạo Bộ Y tế cũng như một số anh em bạn bè khoa học có hỏi tôi: “Điều đầu tiên anh muốn thay đổi ở bệnh viện là gì?” Tôi nói: Đó là số hoá bệnh viện và cả tập thể ban lãnh đạo bệnh viện đã ngay lập tức bắt tay vào việc này. Có lẽ chưa bệnh viện nào xây dựng một đề án rất bài bản, dám đầu tư, dám nghĩ, dám làm cho việc số hoá bệnh viện như Bệnh viện Phụ sản Trung ương với 3 giai đoạn, tổng kinh phí đầu tư dự kiến hơn 150 tỷ đồng.

Đây là một con số không lớn so với một số doanh nghiệp nhưng đối với một bệnh viện thì đây là sự cố gắng, sự quyết tâm rất cao của cả tập thể. Chúng tôi nhận thấy rằng nếu không làm điều này chúng tôi sẽ thụt lùi và không có cơ hội để quản lý dữ liệu tốt hơn cũng như tiếp cận với các kỹ thuật, công nghệ hiện đại, kiến thức của nhân loại để áp dụng trong việc chăm sóc, khám chữa, điều trị và tăng các cơ hội cứu sống cho người bệnh, không phải chỉ cho Bệnh viện Phụ sản Trung ương mà toàn tuyến chúng tôi đang chỉ đạo.

Rất hiếm và hầu như chưa bao giờ thấy ông trải lòng về cuộc sống đời tư. Qua đây, ông có thể chia sẻ về cơ duyên đến với nghề y?

- Tôi không biết với những người thầy thuốc khác thế nào, mỗi người có một cơ duyên, cũng có người may mắn được ai đó đi trước dẫn dắt, chỉ bảo, nhưng đúng là nên dùng một từ cơ duyên với tôi. Trước đây, chọn chuyên ngành mông lung lắm, nó không có khái niệm gì đâu, cứ đi ngành y thôi chứ cũng không có ai định hướng cho mình và cũng rất ít sự lựa chọn. Bây giờ ai muốn biết gì rất dễ tìm hiểu trên không gian mạng, còn thời chúng tôi thì không có cơ hội đó.

Khi tôi đi ngành y khoa và thi đỗ nội trú việc phân chuyên khoa không có cơ chế lựa chọn như hiện nay. Việc phân công là của trường, đồng ý tiếp nhận hay không là của bộ môn. Tôi viết đơn đi theo ngành Sản. Lúc đó Giáo sư Dương Thị Cương là Viện trưởng Viện sản Trung ương, chủ nhiệm bộ môn Sản (Đại học Y Hà Nội) người thầy tận tụy và mẫu mực, có tâm hồn và nhân cách lớn, là người với nhiều cống hiến lớn cho việc bảo vệ sức khỏe phụ nữ và bà mẹ Việt Nam. Cô Cương đào tạo nhiều thế hệ học trò, là chuyên gia sản phụ khoa mở rộng quan hệ quốc tế. Cô Cương rất giỏi tiếng Anh, tiếng Pháp, là con gái GS Dương Quảng Hàm. Cô không có con đẻ nhưng đã dành tất cả tình yêu thương cho các bác sĩ nội trú chuyên ngành Sản, luôn xem chúng tôi là con.

Cô gặp tôi và đặt một câu hỏi một câu rất bất ngờ: Tại sao em là con trai mà em lại chọn ngành sản vậy? Em có thể nói cho cô, nếu thuyết phục cô sẽ cho em đi sản?

Tôi đã kể cho GS Cương về câu chuyện của tôi, nó đã ngấm vào mình từ khi mình còn nhỏ ở quê. Đó là những năm tháng chiến tranh và sau chiến tranh, đất nước chưa đổi mới, nhà đông anh em. Tôi là con thứ ba trong gia đình có 7 anh em. Dưới tôi còn bốn đứa em và tôi luôn nhớ tới hình ảnh lúc nhỏ khi tôi ngồi học ở phòng ngoài qua một bức vách gỗ. Mẹ tôi ở phòng trong và tôi được chứng kiến cảm giác rất rõ nỗi vất vả của những người mẹ khi nuôi con ở nông thôn trong thời khó khăn nhất là khi nhà đông con.

Ở nông thôn thường chỉ ăn có 2 bữa, đó là bữa sáng và bữa trưa. Đến bữa tối không có gì ăn mà tối thì rất dài. Người phụ nữ quanh năm làm lũ như mẹ tôi ăn bữa trưa xong đi làm cả buổi chiều, mất nước, mất mổ hôi rồi đói nữa thì lấy đâu ra nhiều sữa. Tối về bế em đi ngủ thường không có sữa. Những đêm học khuya tôi nghe thấy rõ em nhai vú, bú mẹ tòm tọp vì nó đói, không ngủ được. Mỗi lần nó khóc thì mẹ lại cho bú. Điều đó thật sự đã ngấm vào tôi.

Tôi nghĩ: Ồ, người phụ nữ nuôi con thật sự vất vả. Đẻ con đã là “vượt cạn” rồi vì tôi cũng đã từng cầm đèn đi theo chân mẹ lên trạm xá sinh. Rồi đến lúc người mẹ nuôi con thì chứng kiến hình ảnh đó.

Tôi nghĩ, sau này mình làm nghề đỡ đẻ. Và sau khi vào học y thì mới biết đó là chuyên ngành sản. Ngành sản sẽ giúp được những người phụ nữ như vậy. Khi tôi kể câu chuyện đó với GS Dương Thị Cương thì cô cười oà lên và bảo: “Ồ! hóa ra là như vậy. Cô đồng ý cho em đi ngành sản và mong em sẽ cố gắng”. Ngày đó để đỗ được bác sĩ nội trú khó lắm, cả khoá tôi chỉ có 15 bác sĩ đỗ nội trú. Ngành sản mỗi năm chỉ chọn 1-2 người, hiếm hoi, khó khăn lắm.

Tôi hỏi vui một chút, thường khi bước chân vào chuyên ngành Sản, thường ngành này chủ yếu là phụ nữ, khi là con trai làm và phải tiếp xúc với môi trường này ông có cảm thấy ngại ngần không?

- Tất cả mọi người ngành y chứ không riêng gì tôi, rất e dè, ngại ngùng khi dám đặt bàn tay lên để khám xét người khác, nhất là khám cho người khác giới. Tuy nhiên, trong y khoa, có những quy định rất nghiêm ngặt trong nghề nghiệp để thể hiện sự tôn trọng người bệnh cũng như đảm bảo tính riêng tư của người bệnh. Chúng tôi được các thầy dạy dỗ rất cẩn thận về điều này.

Như ông kể, mình sinh ra trong gia đình đông anh em, vậy mọi người đã nỗ lực ra sao?

- Bố tôi từng là điều dưỡng phục vụ quân đội, sau khi chiến tranh kết thúc bố về làm ruộng, chăm lo gia đình. Nhà tôi có 7 anh em thì 6 người con trai và cô em gái út. Dù cuộc sống ở quê cực kỳ khó khăn nhưng bố mẹ tôi là người chịu thương, chịu khó vô cùng, luôn dành những điều tốt đẹp nhất cho các con. May mắn tất cả anh em tôi đều được bố mẹ cho ăn học nên người, giỏi giang ở vùng đất Kinh Bắc (Bắc Ninh). Gia đình bên ngoại tôi đều làm nghệ thuật, cậu ruột là trưởng đoàn văn nghệ. Mẹ tôi là người hát quan họ rất hay. Trước đây, mẹ là người phụ trách hoá trang cho cả đoàn văn công. Tất cả anh em trong gia đình cũng thừa hưởng dòng máu yêu văn hoá, văn nghệ, thơ ca, quan họ, đàn hát từ mẹ.

Bố mẹ chăm chỉ làm lụng. Tất cả các con đều đi làm thêm phụ giúp gia đình. Nhưng có lẽ một người chăm chỉ nhất mà thương mẹ nhất chính là tôi. Tôi thường xuyên dù chưa làm xong bài nhưng thấy mẹ đang có việc liền giả vờ ra phụ giúp mẹ rồi nói con học xong rồi, mẹ để con giúp. Bố tôi do bạo bệnh nên mất sớm, mẹ năm nay 93 tuổi đang ở cùng với gia đình tôi.

Cả nhà chỉ có tôi và anh trai theo ngành y. Anh trai tôi là một bác sĩ chuyên ngành mắt và cũng là người rất xuất sắc. Anh là bác sĩ thủ khoa nội trú đầu vào và đầu ra. Rất tiếc, anh đã mất sớm cách đây gần 30 năm.

Để có thành công hôm nay của Giáo sư, chúng tôi cũng hiểu chắc chắn rằng đằng sau đó là một gia đình thương yêu, ủng hộ và trong đó có vợ hiền, con ngoan để giúp đỡ ông chăm lo sự nghiệp?

- Tôi cũng rất may mắn có vợ đồng hành khi tôi là bác sĩ trẻ phải đi trực đêm rất nhiều. Ngay cả cho đến bây giờ cũng vậy, tôi chưa xa rời chuyên môn một ngày nào. Vợ luôn luôn đồng hành với nỗi vất vả của chồng.

Con gái đầu của tôi sau khi ra trường đã làm đã học và tu nghiệp tại nước ngoài và làm việc ở đó. Con trai thứ 2 đang là sinh viên năm 4 Trường đại học VinUni và cũng có mong muốn được đi theo chuyên ngành sản.

Trong lựa chọn nghề tôi không hề tạo áp lực gì cho con. Con rất thích nghe những câu chuyện y khoa của bố, những ca bệnh khó khăn mà tôi phải giải quyết. Trong nghề của tôi có quá nhiều kỷ niệm do mình làm chuyên môn và đi lên từ lúc ngành y còn rất khó khăn mà bệnh nhân luôn luôn đông ở hai bệnh viện lớn tôi từng công tác như Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã có những thời kỳ bệnh nhân đông không có đủ chỗ nằm, bệnh khó cũng nhiều.

Ở Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng vậy, hầu hết là ca bệnh khó từ các tỉnh đưa về. Có quá nhiều kỷ niệm về chuyên môn với tôi, về sự sống còn của con người, về câu nói còn nước còn tát hay người thầy thuốc phải có tâm mới cứu được người… Đặc biệt, trong y khoa, từng câu từng chữ các thầy dạy ngay cả bộ môn như Sinh lý, Dược lý, Dược lý bệnh, Giải phẫu dạy từ những ngày đầu vào y khoa nhưng nó theo mình suốt, nhiều khi nhờ kiến thức rất cơ bản đó mình cứu sống được rất nhiều người bệnh. Đó là thực tế mà tôi hay truyền đạt cho con.

Như ông vừa nói, vậy có kỷ niệm nào từ việc áp dụng kiến thức tưởng chừng cơ bản đó trong việc cứu chữa người bệnh?

- Tôi hay nói với sinh viên, không được xem nhẹ những kiến thức thường rất cơ bản như Dược lý, Sinh lý bệnh, giải phẫu… là bộ môn rất quan trọng. Tôi đã từng cứu được người nhờ câu nói của một người thầy dạy mình. Tôi từng cứu người phụ nữ đi học thạc sĩ ở Úc về. Khi về tới sân bay về thì bị sảy thai, cấp cứu tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.

Nhân viên y tế bệnh viện cấp cứu mãi không được gọi tôi xuống. Bác sĩ thông báo bệnh nhân ngừng tim rất nhanh, có thể tử vong, ấn tim mãi không được.

Tôi vội xuống phòng cấp cứu thấy không có nhịp tim trên điện tâm đồ. Trước tình huống nguy cấp, tôi chợt nhớ ngay đến bài học của người thầy lúc học Bộ môn Sinh lý trong buổi làm thực nghiệm quả tim con ếch khiến tôi không bao giờ quên. Khi cắt quả tim con ếch ra, quả tim ngừng đập. Khi thả quả tim vào môi trường có kali thì tiếp tục đập.

Thầy nói: Đấy, các em nhớ nhé, tim muốn đập tốt phải có kali, chỉ cần thiếu kali trong máu thôi quả tim ấy sẽ ngừng đập. Bắt đầu thầy cho tăng kali cao bất thường quả tim cũng ngừng đập, co cứng ngay. Thầy dặn: Các em nên nhớ kali là chất rất bình thường ở trong máu, là chất điện giải nhưng vô cùng quan trọng cho sự sống của con người...

Nhớ ra bài học này, tôi liền nghĩ có khi bệnh nhân tim ngừng đột ngột thiếu kali, tôi liền gọi nhân viên hồi sức lực tức truyền. Chưa đầy vài chục giây sau tim bệnh nhân đập bình thường. Đó là biểu hiện ngừng tim nhưng bệnh nhân chưa hề chết, tim chỉ tạm ngừng đập và đập rất hời hợt trên máy đo. Chỉ một câu nói của thầy thôi nhưng đó là bài học vô giá. Trong các buổi giảng dạy tôi luôn khuyên các thế hệ theo ngành y phải có kiến thức cơ bản thì mới làm kiến thức cao tốt được. Không có kiến thức cơ bản đừng nói cái gì cao siêu, không có viên gạch ban đầu không thể xây nên toà tháp.

Ca bệnh khó thì rất nhiều. Có những ca bệnh cần phải thực sự kiên trì, còn nước, còn tát. Từng có ca bệnh mà tôi đứng mổ liên tục suốt 18 tiếng. Đó là ca tai biến, sau khi sinh xong sản phụ băng huyết dữ dội. Ngày đó khả năng cấp cứu còn yếu, khi đó tôi mới là Phó giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Chúng tôi đã vật lộn đến lúc gần như kiệt sức. Giám đốc bện viện khi đó nói với tôi: Hình như không làm được nữa rồi Ánh ạ. Hết cách rồi Ánh ạ, không thể nào cầm máu được.

Nếu lúc đó buông tay với bệnh nhân thì bệnh nhân sẽ rối loạn đông máu và chết nhưng cuối cùng chúng tôi quyết tâm mổ thêm 6 tiếng nữa để cầm máu và song song với đó tôi động viên cả ê kíp quyết tâm làm với hy vọng còn nước còn tát. Ca mổ xong lúc gần 4h sáng. Rất may trời không phụ công, người không phụ lòng, bệnh nhân sau đó hồi sinh kỳ diệu.

Ông vừa là Giám đốc Bệnh viện Phụ Sản Trung ương kiêm Trưởng Bộ môn Phụ Sản – Trường Đại học Y Hà Nội, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội chưa kể tham gia nhiều hội đồng. Vậy làm sao để ông sắp xếp thời gian công việc và tái tạo năng lượng một cách hiệu quả nhất?

- Đúng là như vậy, tôi cũng tham gia công tác đào tạo, giảng dạy, tham gia rất nhiều hội đồng, công tác Đảng, chính quyền khi quản lý cả bệnh viện lớn. Tôi cho rằng, điều quan trọng phát huy tốt nhất thời gian đó là phải có đội ngũ làm việc bên cạnh mình thật tốt, mỗi người một việc. Việc nào là việc của người đứng đầu - phải là người đưa ra lý tưởng, triết lý công việc, tổ chức nhóm giám sát, thực hành thế nào.

Nếu mình tôi lăn lộn làm thì không lan toả, giúp đỡ cho nhóm khác biết cách làm.

Tôi cho rằng, quan trọng nhất kỹ năng, là làm việc nhóm, ở bất kể đâu cũng quan trọng khi người đứng đầu muốn phát huy và lan toả trí tuệ của mình thì đó là cách làm việc nhóm, phân công công việc rõ ràng. Mình phải truyền đạt hết ý tưởng nhóm cũng như cách thức của mình, có như vậy hiệu quả công việc rất cao, vừa làm được khối lượng công việc lớn, vừa trao truyền kỹ năng đó cho mọi người.

Nhiều người mệnh danh ông là “bàn tay vàng” trong sản phụ khoa, ông thấy sao với danh xưng này?

- Ngành y hay có thuật ngữ, nhiều khi chúng tôi còn ví von các thầy không chỉ là bàn tay vàng mà thầy là bàn tay kim cương. Tuy nhiên, tôi thích nhất từ “mát tay” vì trong những ca khó mọi người tưởng chừng như bó tay thì mình cùng anh em hoá giải được cái khó đó và quan trọng nhất truyền được cảm hứng cho anh em, học trò của mình.

Mỗi một ca như vậy qua đi mọi người có thêm một kinh nghiệm. Một ca bệnh khó mình làm được là điều thấy tuyệt vời nhất. Tôi muốn truyền tải một thông điệp cho những ai làm nghề sản: Đây là nghề có một diễm phúc đặc biệt. Đó là mình có cơ hội được đón những thiên thần. Những đứa trẻ khi chào đời thực sự đó là những thiên thần. Người bác sĩ là những người đón các con, các cháu vào tay mình sau đó mới là cha mẹ, ông bà, cha mẹ… Những người thầy thuốc, nữ hộ sinh phải thấy đây là một diễm phúc mà nghề nghiệp trao cho mình.

Mình được đón những thiên thần thì luôn nhớ rằng phải biết cảm ơn, cảm ơn những thiên thần đó, cảm ơn cha mẹ các cháu, các con và cảm ơn cuộc đời cho mình cái nghề cao quý như vậy. Mình được đón những thiên thần mà người khác ước ao, có khi cả đời ai cũng ước. Chẳng phải như vậy không phải một diễm phúc lớn trong cuộc đời này hay sao. Đừng ai quên hãy chúc các cháu những lời chúc tốt đẹp nhất khi cháu mới chào đời

Đối với bác sĩ sản mọi người hay liên tưởng đến người thầy thuốc đầu tắt mặt tối nhưng phong thái của ông rất khác biệt, vừa điềm tĩnh vừa dứt khoát, nhẹ nhàng, tính cách này ông học từ ai hay do đâu tôi luyện nên?

- Có lẽ tôi xuất phát từ tính cách giống bố. Bố tôi luôn luôn hay mắng nếu mình làm việc hấp tấp từ bé. Bố chỉ dặn đi dặn lại với tôi một câu: Con ơi! tất cả mọi việc con phải từ từ, bình tĩnh, cái quan trọng nhất con có mục tiêu, mục đích là được. Con định làm gì con cứ đặt mục tiêu, mục đích ra và con cứ từ từ để đạt mục tiêu đó, đừng vội vàng hấp tấp. Mọi sự hấp tấp, vội vàng rất có thể thất bại. Có lẽ câu nói đó bố mắng suốt từ bé đến lúc làm ngành y vội vàng nhanh nhẩu, cấp thiết ở đâu vẫn có nhưng mình vẫn có phong thái đó dù mình rất vội nhưng có thế nào trong đầu mình vẫn luôn nhắc phải từ từ, bình tĩnh, phải cẩn thận nhưng phải có từ từ, bình tĩnh trong sự sáng suốt.

Ông có thể chia sẻ định hướng phát triển trong năm mới tại bệnh viện? Ông có thể nêu trụ cột chiến lược có tính kế thừa nhưng đổi mới, bền vững trong phát triển bệnh viện?

- Trong năm tới đây chúng tôi xác định rõ, Bệnh viện Phụ sản Trung ương là đơn vị hàng đầu tuyến cuối của Việt Nam, đảm nhận trọng trách chỉ đạo tuyến toàn quốc. Với vị trí và sứ mệnh như vậy chúng tôi cũng phải nhìn thấy mình muốn giúp đỡ được cho toàn ngành làm sao có cùng tiếng nói chung, có cùng kiến thức y khoa tốt nhất, cập nhật nhất để làm sao mình phục vụ người dân bằng những gì tốt nhất có thể.

Điều đó có nghĩa chúng tôi phải có tầm nhìn khu vực và quốc tế. Không thể nào chỉ mỗi cạnh tranh ở trong nước, khu vực? Thế giới làm được gì? Câu hỏi rất lớn cho chúng tôi đó là: Tại sao mình không làm được? Mình còn thiếu cái gì? Mình cần cái gì để làm được những kỹ thuật đó để mang về phục vụ nhân dân.

Hơn nữa, trong y khoa không thể bỏ qua cụ thể đặc thù ở từng bệnh viện. Với bệnh viện chúng tôi đặt ra 6 mũi nhọn và giá trị cốt lõi rất rõ ràng. Để các mũi nhọn phải nhọn thật sự, giá trị cốt lõi phải cốt lõi thật sự thì mỗi ngày ngày, mỗi giờ, mỗi con người của bệnh viện phải luôn luôn tu dưỡng, bồi đắp cho sự nghiệp bệnh viện.

Bệnh viện đang tập trung vào phát triển các lĩnh vực sàng lọc, chẩn đoán tiền hôn nhân trước sinh, sàng lọc phát hiện bệnh lý sản phụ khoa nghiêm trọng, tư vấn sàng lọc phát hiện sớm ung thư phụ khoa, ung thư vú, cổ tử cung, hỗ trợ sinh sản. sơ sinh, y học bào thai, tế bào gốc…

Chúng tôi khẳng định, định hướng phát triển về nghiên cứu khoa học công nghệ. Có lẽ rằng nói gì thì nói, y khoa nước nhà do rất nhiều yếu tố từ những năm tháng chiến tranh đất nước còn nhiều thốn cho đến việc đi sau rất nhiều nước nên chưa thể nói ngang tầm y khoa các nước tiên tiến trên thế giới được. Vậy mình phải tiệm cận bằng cách bắt tay với họ, cùng với họ nghiên cứu, thực hành để có những kết quả nghiên cứu làm thay đổi thực hành hiện nay để người bệnh chăm sóc tốt hơn.

Cùng bệnh đó cách đây vài năm thôi tỉ lệ tai biến, tỉ lệ chết rất khủng khiếp. Thế nhưng, sau khi có kết quả nghiên cứu của cộng đồng quốc tế như bệnh tiền sản giật. Mỗi bệnh xuất hiện sàng lọc mất vài trăm nghìn đồng là chúng ta dự phòng được 70%, trong khi ngày trước là một trong những tai biến sản khoa đứng thứ 2 gây tử vong mẹ và tử vong chu sinh rất khủng khiếp.

Họ rất cần chúng ta bởi chúng ta có nguồn bệnh nhân đông hơn, đa dạng bệnh lý hơn, nghiên cứu phù hợp với bệnh lý đang có ở mình, rất tiện, rất hay. Bệnh viện Phụ sản Trung ương coi đây là mũi nhọn hàng đầu. Bệnh viện có tiến lên, toả sáng hay không không phải khoe bao nhiêu ca đẻ, ca mổ, cái cần là tìm ra cái gì mới mẻ, áp dụng lâm sàng trong điều trị.

Tổng kết 2025, ông thấy Bệnh viện Phụ sản Trung ương đã làm được những điều gì, định hướng năm 2026 ra sao?

- Năm 2025 chúng tôi làm được rất nhiều việc, một năm có rất nhiều sự kiện của bệnh viện. Một năm bệnh viện xứng đáng là tuyến cuối, đó là phát triển về khoa học, công nghệ của bệnh viện. Đó là điều mà chúng ta phải thấy rằng, nó không đem lại hiệu quả kinh tế gì nhưng đem lại giá trị rất cơ bản và nền tảng của y khoa, đó là chúng ta phải đi những bước mang tính dẫn dắt cho cả hệ thống cùng một cuộc chơi, cùng một tiếng nói.

Ngoài ra, ở cơ quan chúng ta phải quan tâm đó là sự chăm sóc người bệnh phải có cơ sở hạ tầng tốt, trang thiết bị tốt, ổn định đời sống cán bộ công nhân viên và khâu tổ chức các quy trình chặt chẽ. Năm 2025 đã khoá chặt được tất cả các quy trình và quy trình chuyên môn, quy trình quản lý tuyệt đối phải tuân thủ, đó là y khoa bằng chứng.

Đối với hệ thống y tế thầy thuốc không chỉ là người thợ mà còn là người thầy thuốc có học thuật. Mọi người không thể nào mang kinh nghiệm chủ nghĩa, không thể tự vỗ ngực khoe mình là ông thợ giỏi được mà ở đây phải là vừa thợ vừa thầy. Chắc chắn trong năm 2026 những điều đó phải phát huy hiệu quả thực tế bằng những bài báo quốc tế, bằng những công trình cấp Bộ, cấp Nhà nước sẽ ra đời. Những điều đó mới mang lại giá trị cho tất cả đội ngũ thầy thuốc và hơn cả là chất lượng khám chữa bệnh được nâng cao.

Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ rất sâu sắc của TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh!

Với hơn 35 năm cống hiến cho chuyên ngành Sản Phụ khoa, GS Nguyễn Duy Ánh đã có hơn 140 công trình nghiên cứu khoa học, 10 đầu sách chuyên sâu, 28 đề tài khoa học (trong đó có 1 đề tài cấp Nhà nước, 7 đề tài cấp Bộ và Thành phố). Giáo sư là chủ tọa, báo cáo viên thường xuyên tại các hội nghị y khoa trong nước và quốc tế uy tín, góp phần đưa hình ảnh y học Việt Nam vươn tầm thế giới.
Ông được xem là người đặt nền móng cho Y học bào thai tại Việt Nam, mở ra hướng đi mới cho chẩn đoán và điều trị trước sinh – lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt trong nâng cao chất lượng dân số, giảm tỉ lệ trẻ sơ sinh tật nguyền và tử vong chu sinh.

×