Hạ tầng giao thông kết nối, mở ra không gian phát triển mới

Quy hoạch không còn là những “mảnh ghép rời rạc”

Một trong những “chìa khóa” quan trọng nhất tạo nên bước đột phá về hạ tầng giao thông là hoàn thiện thể chế đã tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án giao thông trọng điểm. Trong năm 2025, Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 4 luật, 2 nghị quyết, trong đó có nhiều cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án mang tính lịch sử như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, hạ tầng sân bay, mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM...

Song song đó, Chính phủ đã ban hành 15 nghị định và 1 nghị quyết, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, rõ ràng, giảm tối đa “điểm nghẽn” thủ tục.

Thể chế không chỉ được hoàn thiện mà còn được tinh gọn bộ máy thực thi. Sau hợp nhất, cơ cấu tổ chức của Bộ Xây dựng giảm từ 42 đầu mối xuống còn 22 đầu mối, cắt giảm gần 48%, đi cùng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương. 118 nhiệm vụ được phân cấp, 133 nhiệm vụ được phân định rõ thẩm quyền, thủ tục hành chính được đơn giản hóa tới 45%. Đây chính là nền móng giúp các dự án triển khai nhanh, rõ trách nhiệm, giảm chồng chéo.

Một dấu mốc mang tính lịch sử là lần đầu tiên Việt Nam có Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050. Trên cơ sở đó, các quy hoạch mạng lưới đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải, thủy nội địa, cùng quy hoạch vùng và tỉnh được điều chỉnh thống nhất, liên thông.

Quy hoạch không còn là những “mảnh ghép rời rạc” mà trở thành một chỉnh thể, mở ra không gian phát triển mới cho cả đô thị và nông thôn.

Trong năm 2025, hàng loạt con số biết nói đã minh chứng cho sự bứt phá ngoạn mục bằng các dự án cụ thể: “Thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau, với gần 3.200 km cao tốc tuyến chính, 325 km nút giao và đường dẫn. Riêng nhiệm kỳ 2021 - 2025, hoàn thành hơn 2.000 km cao tốc, gấp hơn 2 lần tổng số cao tốc của 20 năm trước cộng lại.

Song song là hơn 1.700 km đường ven biển, mở ra trục phát triển kinh tế biển đầy tiềm năng. Những cột mốc mới liên tiếp cũng được xác lập như: Đón các chuyến bay đầu tiên tại Sân bay Long Thành, nâng cấp các cảng hàng không lớn, đưa vào khai thác nhiều cảng biển quy mô lớn. Đặc biệt, công tác chuẩn bị cho các dự án đường sắt đô thị, đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được đẩy nhanh, tạo tiền đề cho một giai đoạn phát triển mới của giao thông đường sắt.

Đánh giá về tiến độ thực hiện các dự án giao thông, ông Phạm Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành cho rằng: "Việc hoàn thành gần 3.000 km cao tốc không đơn thuần là nỗ lực của các doanh nghiệp xây dựng".

Theo ông Khôi, kết quả này phản ánh sự định hướng nhất quán của Đảng, vai trò giám sát và ủng hộ của Quốc hội, chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương.

“Chưa từng có tiền lệ nào trong lịch sử giao thông Việt Nam mà một tuyến cao tốc quy mô lớn lại được triển khai và hoàn thành trong thời gian ngắn như giai đoạn năm năm vừa qua, đặc biệt là trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông,” ông Khôi nói.

Công trường thường xuyên “chong đèn”

Ở góc độ quản lý, ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết: "Tôi từng nằm ở dự án cao tốc Bắc - Nam cả tháng trời, ăn nghỉ cùng anh em giống như Chỉ huy trưởng công trường. Có những đêm, Ban QLDA Mỹ Thuận phải huy động đoàn thanh niên, hội phụ nữ đi phát bánh mỳ cho anh em công nhân".

"Công trường thường xuyên “chong đèn”. Có người nằm ngay vệ đường, tranh thủ chợp mắt. Có những người lái máy quanh năm suốt tháng ở công trường, tết lễ không về, làn da cháy sạm. Chứng kiến những điều ấy, chúng tôi rất xúc động", ông Tiến bày tỏ.

Nói về hành trình cụ thể hoá mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc, ông Tiến cho hay, nhờ có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Chính phủ, Bộ Xây dựng và địa phương, khó khăn đã từng bước được tháo gỡ bằng các nghị quyết cụ thể của Quốc hội, Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, ngành Xây dựng đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Ước tính tăng trưởng của ngành đạt trên 9%, đóng góp khoảng 17,1% trong GDP tương đương khoảng 1,96 điểm % vào tăng trưởng GDP cả nước.

Quy mô, tốc độ, hiệu quả đầu tư hạ tầng được nâng lên rõ rệt, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện qua các thành tựu nổi bật.

Cụ thể, một là, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế cho đột phá phát triển kết cấu hạ tầng được tập trung thực hiện, chủ trì nhiều đề án, sửa đổi, bổ sung pháp luật, hoàn thiện hệ thống quy hoạch để gắn kết khung hạ tầng chiến lược thành thể thống nhất.

Hai là, hạ tầng giao thông có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn, nhiều dự án trọng điểm hoàn thành vượt tiến độ. Đến hết năm 2025, cả nước có 3.345 km tuyến chính đường cao tốc và 458 km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác...

Riêng giai đoạn 2021 - 2025 đã hoàn thành, thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần số km đường cao tốc có được trong 20 năm trước đây.

Tổng năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần so với năm 2020 (từ 730 triệu tấn lên 900 triệu tấn). Tổng công suất các cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020 (từ 92,4 triệu khách lên 155 triệu khách).

Những kết quả này đã giúp giảm chi phí logistics từ 21% vào năm 2018, đến nay còn khoảng 17%GDP, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bên cạnh đó, hệ thống sân bay đã và đang được tập trung đầu tư, nâng cấp hoàn thiện, như: Sân bay Long Thành, Gia Bình, Phú Quốc..., hoàn thành nhà ga T2 Nội Bài, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất...; hệ thống đường sắt quốc gia (đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt kết nối đối ngoại, kết nối cảng biển, sân bay...). Hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM đang được tích cực đẩy mạnh triển khai.

Ba là, hạ tầng giao thông đồng bộ mở ra không gian phát triển mới về hạ tầng đô thị, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật - xã hội phát triển nhanh hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp không gian đô thị được mở rộng, mở ra các cực tăng trưởng mới.

So với thời điểm năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa đến nay đạt 45% (tăng 5%); Dân cư đô thị được cấp nước sạch đạt 94% (tăng 3%); Diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người (tăng 5,6m²).

Cả nước đã triển khai hơn 682.000 căn nhà ở xã hội, chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát được hơn 334.200 căn. Đây là các "Công trình Quốc gia đặc biệt", "Công trình của ý Đảng, lòng Dân".

Bốn là, nền tảng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số thích ứng biến đổi khí hậu, đô thị thông minh bước đầu được hình thành.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, phát triển hạ tầng giao thông chỉ đột phá khi có sự chuẩn bị kỹ về chiến lược, quy hoạch, có mô hình huy động phù hợp và sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị.

Đến hết năm 2025, cả nước có 3.345 km tuyến chính đường cao tốc và 458 km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác... Riêng giai đoạn 2021 - 2025 đã hoàn thành, thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần số km đường cao tốc có được trong 20 năm trước đây.

Tổng năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần so với năm 2020 (từ 730 triệu tấn lên 900 triệu tấn). Tổng công suất các cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020 (từ 92,4 triệu khách lên 155 triệu khách).

×