Hạn chế chung cư cao tầng tại nội đô TPHCM (bài 1): Kỳ vọng hình thành “đô thị 15 phút”, giảm kẹt xe và ngập nước

LTS: TPHCM đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc không gian đô thị để giảm áp lực giao thông, ngập nước và nâng cao chất lượng sống. Chủ trương hạn chế chung cư cao tầng tại nội đô vì vậy thu hút nhiều sự quan tâm.
Loạt bài “Hạn chế chung cư cao tầng tại nội đô TPHCM” của Dân Việt ghi nhận góc nhìn chuyên gia, nhà quản lý và người dân quanh các bài toán giãn dân, phát triển đô thị đa trung tâm, nâng cấp hạ tầng và mở rộng không gian sống về các đô thị vệ tinh, hướng tới một TPHCM phát triển bền vững hơn, cân bằng hơn giữa tăng trưởng kinh tế, hạ tầng và chất lượng sống của người dân trong giai đoạn mới.

Tại buổi tiếp xúc cử tri mới đây, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết Thành phố sẽ tính toán hạn chế phát triển thêm nhà cao tầng tại khu vực trung tâm nhằm giảm ùn tắc giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường. Thay vào đó, TPHCM sẽ định hướng giãn dân ra khu vực ngoại vi, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông kết nối.

Hạn chế cao tầng nội đô để tránh “siêu đô thị quá tải”

Trao đổi với Dân Việt, ThS. Lê Văn Thành - Nhà nghiên cứu văn hóa và phát triển đô thị (nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu Văn hóa - Xã hội thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM-HIDS) cho biết ông “thực sự ủng hộ chủ trương của Bí thư Thành ủy TPHCM”.

Theo ông Thành, ý tưởng hạn chế nhà cao tầng ở nội đô đã được đặt ra từ nhiều năm trước, nhưng chưa có giai đoạn nào thực hiện đủ quyết liệt.

Ông phân tích, việc tập trung quá nhiều chung cư, cao ốc trong khu vực trung tâm khiến mật độ dân cư tăng nhanh, kéo theo lượng phương tiện giao thông gia tăng mạnh. Từ đó tạo áp lực rất lớn lên hệ thống giao thông, thoát nước và môi trường sống đô thị.

“Nếu tiếp tục nhét thêm nhà cao tầng vào nội đô sẽ dẫn đến tình trạng quá tải, kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường và tạo ra một siêu đô thị phát triển không bền vững”, ông Thành nhận định.

Theo vị chuyên gia, điều đáng chú ý trong phát biểu của Bí thư Thành ủy TPHCM không chỉ nằm ở định hướng mà còn ở quyết tâm thực hiện. Ông dẫn lại câu chuyện chỉnh trang, lập lại trật tự vỉa hè mà lãnh đạo Thành phố từng nhấn mạnh theo hướng vừa đảm bảo mỹ quan đô thị, vừa phải tính tới sinh kế của người dân buôn bán nhỏ.

“Việc hạn chế nhà cao tầng trong nội đô chắc chắn sẽ tác động tới lợi ích doanh nghiệp, nhưng dứt khoát phải làm vì lợi ích lâu dài của Thành phố”, ông Thành nói.

Tuy nhiên, theo ông, nếu TPHCM triển khai đồng bộ hạ tầng giao thông, kết nối vùng ven thuận lợi và có chiến lược phát triển rõ ràng thì doanh nghiệp cũng sẽ đồng thuận đầu tư vào các khu vực mới thay vì chỉ tập trung vào nội đô.

Ông cho rằng người dân cũng sẽ ủng hộ chủ trương này trong bối cảnh hạ tầng giao thông kết nối liên vùng thời gian qua đang được cải thiện mạnh. Khi việc đi lại thuận tiện hơn, người dân sẽ sẵn sàng lựa chọn nơi ở xa trung tâm thay vì dồn vào khu vực nội thành như trước.

Theo nhà nghiên cứu Lê Văn Thành, xu hướng phát triển đô thị hiện nay đang đi theo hai mô hình chính.

Thứ nhất là mô hình “đô thị nén”, tức phát triển các khu đô thị cao tầng nhưng phải đi kèm đầy đủ công viên, không gian công cộng và hạ tầng xã hội. Nếu chỉ tăng mật độ xây dựng mà thiếu tiện ích đi kèm sẽ kéo theo nhiều hệ lụy về chất lượng sống.

Thứ hai là mô hình “đa cực”, tức phát triển nhiều cực tăng trưởng thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào khu vực trung tâm. Theo ông, TPHCM hiện đang hình thành các cực tăng trưởng mới như khu Đông theo định hướng đổi mới sáng tạo hay Cần Giờ với vai trò trung tâm phát triển mới trong tương lai.

“Quan trọng nhất là các cực tăng trưởng phải được kết nối bằng hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, tránh phát triển manh mún như trước đây”, ông Thành nhấn mạnh.

Cùng với đó, TPHCM đang tăng tốc đầu tư các tuyến metro, xe buýt và hệ thống giao thông liên kết vùng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu giãn dân và giảm áp lực cho khu vực trung tâm.

Muốn giãn dân thành công, vùng ven phải thành “đô thị 15 phút”

Ở góc độ quy hoạch, TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng bày tỏ sự đồng tình với chủ trương hạn chế cao tầng trong nội đô. Theo ông, đây không chỉ là giải pháp giảm áp lực hạ tầng mà còn mở ra cơ hội hình thành các “đô thị 15 phút” tại khu vực ngoại vi.

KTS Ngô Viết Nam Sơn cho biết, ông đã góp ý về vấn đề này với TPHCM từ hàng chục năm nay. Theo ông, sau khi mở rộng không gian phát triển, quỹ đất Thành phố đã tăng lên rất lớn nên không còn lý do để tiếp tục “chen” thêm cao ốc vào khu vực trung tâm vốn đã bão hòa.

Ông dẫn thực tế, tỷ lệ cây xanh bình quân đầu người ở khu vực nội đô hiện chỉ khoảng 0,5m2/người, thấp hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn của các đô thị hiện đại.

Từ đó, vị kiến trúc sư đề xuất hai hướng đi lớn: đưa nhà cao tầng ra ngoại vi và tăng mạnh không gian xanh trong nội đô.

Theo ông, muốn giãn dân thành công thì khu vực ngoại vi phải được đầu tư đồng bộ về bệnh viện, trường học, thương mại, công viên và giao thông. Nếu chỉ xây thêm chung cư nhưng thiếu tiện ích thì người dân vẫn tiếp tục đổ về nội đô để học tập, khám chữa bệnh và làm việc.

“Hiện nhiều người sống ở ngoại thành nhưng vẫn phải đưa con vào trung tâm học, vào nội đô khám chữa bệnh vì chất lượng dịch vụ chưa đồng đều”, ông phân tích.

KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, các khu đô thị mới ở ngoại vi có lợi thế quỹ đất rộng, thuận lợi để quy hoạch theo mô hình “đô thị 15 phút”. Theo đó, người dân có thể tiếp cận trường học, bệnh viện, công viên hay trung tâm thương mại chỉ trong vòng 15 phút đi bộ hoặc đi xe đạp.

“Khi hình thành được hệ sinh thái đa trung tâm, đa cực hoàn chỉnh, người dân sẽ sẵn sàng chuyển ra sinh sống ở khu vực ngoại vi. Thành phố vừa giãn dân được, vừa tăng không gian xanh và hướng tới một siêu đô thị phát triển bền vững”, ông nói.

Vị kiến trúc sư cũng đánh giá cao quyết tâm của lãnh đạo TPHCM trong việc tái cấu trúc không gian đô thị.

“Điều đáng ghi nhận là Bí thư Thành ủy TPHCM đang thể hiện tinh thần nói được, làm được”, KTS Ngô Viết Nam Sơn chia sẻ.

×