Hàn Tín tài giỏi như vậy, vì sao thời trẻ lại đến cơm ăn cũng không kiếm nổi?

Hàn Tín tài giỏi như vậy, vì sao thời trẻ lại đến cơm ăn cũng không kiếm nổi?

Hàn Tín là người Hoài Âm. Thuở trẻ, ông vô cùng nghèo khó. Ông không có nghề nghiệp nào đủ để mưu sinh hay được bổ nhiệm làm quan, cũng không biết buôn bán kiếm tiền. Vì thế, ông thường xuyên phải đến nhà người khác ăn nhờ. Ban đầu, mọi người còn thông cảm, nhưng lâu dần ai cũng chán ghét.

Có một năm, Hàn Tín đến ăn nhờ tại nhà viên đình trưởng ở Nam Xương, thuộc quận Hoài Âm. Ông ăn nhờ ở đó suốt nhiều tháng mà vẫn chưa tìm được nơi nương tựa khác. Cuối cùng, vợ của đình trưởng nổi giận. Một hôm, bà cố tình dậy sớm, ăn cơm xong rồi dọn sạch bát đũa trước giờ ăn thường lệ.

Đến bữa, Hàn Tín vui vẻ tới nhà như mọi ngày, nhưng chờ mãi vẫn không thấy ai dọn cơm. Ông cảm thấy lòng tự trọng bị tổn thương nghiêm trọng, tức giận bỏ đi và cắt đứt quan hệ với gia đình ấy.

Sau này, khi đã trở thành vua nước Sở, Hàn Tín tìm gặp lại viên đình trưởng, ban cho ông ta một trăm đồng tiền rồi nói:

"Ngươi đúng là kẻ tiểu nhân. Làm việc thiện mà không thể làm đến cùng."

Người xưa từng nói: "Làm một việc tốt trong đời không khó, khó là cả đời chỉ làm việc tốt mà không làm điều xấu." Có lẽ Hàn Tín còn muốn bổ sung thêm một câu: "Nếu đã làm, hãy làm cho trọn vẹn."

Tuy nhiên, điều đáng suy ngẫm là: Vì sao Hàn Tín không tìm được việc làm?

Người đời thường nói: "Học thành văn võ nghệ, bán cho đế vương." Hàn Tín vừa biết văn, vừa giỏi võ, cớ sao lại không thể kiếm nổi chỗ đứng trong đế quốc Đại Tần?

Thực ra, Hàn Tín tự định vị mình là một du hiệp, giống như Lưu Bang thời trẻ: ngày ngày đeo kiếm bên hông, sống phóng khoáng, ăn uống nhờ vả khắp nơi.

Thế nhưng, tại sao Lưu Bang lại tìm được công việc đình trưởng ở Tứ Thủy, còn Hàn Tín thì không?

Với năng lực của Hàn Tín, chẳng lẽ một chức đình trưởng ông cũng không đảm đương nổi?

Câu trả lời có thể khiến nhiều người bất ngờ: Ông thật sự không làm nổi công việc ấy.

Đình trưởng thời Tần có chức vị thấp hơn hương trưởng nhưng cao hơn lý trưởng, tương đương trưởng thôn hoặc trưởng khu dân cư ngày nay. Công việc của họ bao gồm hòa giải tranh chấp dân sự, tiếp đón quan lại đi qua địa phương, phối hợp thu thuế, tuyển dân phu và tổ chức lao dịch.

Đây là công việc đòi hỏi khả năng giao tiếp khéo léo, quan hệ rộng, biết lấy lòng cấp trên, quản thúc cấp dưới và linh hoạt xử lý các mối quan hệ.

Những phẩm chất ấy, Hàn Tín hoàn toàn không có.

Lưu Bang vốn là tay anh chị có tiếng ở địa phương, giao du rộng rãi nên làm công việc này như cá gặp nước. Còn Hàn Tín thì không.

Không tìm được nơi ăn nhờ, Hàn Tín đành mang cần câu ra con hào dưới chân thành Hoài Âm để câu cá kiếm sống. Nhưng cách này thực sự chẳng đáng tin cậy, thậm chí còn kém thực tế hơn việc lên núi săn thú.

Điều đó cho thấy khả năng sinh tồn của Hàn Tín rất kém.

Lúc ấy, có một bà lão sống bằng nghề giặt thuê thấy ông đáng thương nên ngày nào cũng mang cơm cho ông ăn. Việc ấy kéo dài hàng chục ngày liên tiếp.

Hàn Tín vô cùng cảm kích, nói với bà:

"Nếu sau này tôi có ngày thành đạt, nhất định sẽ báo đáp thật hậu hĩnh."

Không ngờ bà lão nổi giận đáp lại:

"Đấng nam nhi đại trượng phu mà ngay cả bản thân cũng không nuôi nổi. Ta thương ngươi là một công tử sa cơ nên mới cho cơm ăn. Chẳng lẽ ta làm vậy chỉ vì mong ngươi báo đáp hay sao?"

Chi tiết bà lão gọi Hàn Tín là "vương tôn" rất đáng chú ý.

Câu chuyện về Hàn Tín được Tư Mã Thiên ghi lại sau khi ông đích thân đến Hoài Âm điều tra và nghe người dân địa phương kể lại. Khi đó, hậu duệ của bà lão vẫn còn sống, nên mức độ đáng tin cậy khá cao.

Sau khi Hàn Tín bị tru di tam tộc, rất nhiều tư liệu liên quan đến ông bị tiêu hủy, khiến thân thế của ông trở thành điều bí ẩn.

Tuy nhiên, việc Hàn Tín nghèo đến mức không có cơm ăn mà vẫn luôn đeo một thanh kiếm bên người khiến nhiều người suy đoán rằng đó là tài sản gia truyền duy nhất của ông.

Sau khi nước Tần tiêu diệt sáu nước chư hầu, rất nhiều con cháu quý tộc lưu lạc dân gian. Có giả thuyết cho rằng Hàn Tín vốn là hậu duệ quý tộc nước Hàn, phải chạy sang đất Sở lánh nạn.

Đúng lúc cùng quẫn nhất, ông lại gặp thêm tai họa.

Một hôm, Hàn Tín đeo kiếm ra chợ thì bị một gã lưu manh chuyên giết chó thường xuyên bắt nạt mình chặn lại.

Tên này cười nhạo:

"Ta thấy ngươi cao to, bên hông lại đeo kiếm, nhưng chắc chắn chỉ là đồ nhát gan."

Đám người xung quanh lập tức hò reo:

"Nếu là đàn ông thì rút kiếm giết hắn đi. Nếu không dám, hãy chui qua háng hắn!"

Hàn Tín nhìn chằm chằm đối phương hồi lâu.

Tên kia tiếp tục khiêu khích:

"Nhìn cái gì? Không phục à? Có chui hay không thì nói một câu!"

Cuối cùng, Hàn Tín cúi đầu, chui qua háng hắn.

Cả con phố cười ầm lên, ai cũng cho rằng Hàn Tín là kẻ hèn nhát, vô dụng.

Nhưng nhiều năm sau, khi trở thành Sở Vương, Hàn Tín lại tìm gặp chính kẻ từng sỉ nhục mình và phong cho hắn chức Trung úy.

Trung úy thời Tần - Hán là võ quan phụ trách trị an kinh đô, chỉ huy cấm quân và bảo vệ an ninh hoàng thành.

Hàn Tín nói với các tướng lĩnh:

"Người này cũng có chút bản lĩnh. Năm xưa khi hắn làm nhục ta, ta hoàn toàn có thể giết hắn dễ dàng. Nhưng giết hắn chẳng có ích gì, nên ta nhịn. Nếu không nhẫn nhịn, làm sao có được ngày hôm nay?"

Vậy Hàn Tín có đánh thắng được gã đồ tể ấy không?

Câu trả lời là có.

Bởi chẳng bao lâu sau, Hàn Tín theo Hạng Lương khởi nghĩa và nhờ võ nghệ xuất sắc mà trở thành thân binh dưới trướng ông.

Sau khi Hạng Lương tử trận, Hàn Tín tiếp tục theo phò Hạng Vũ và được bổ nhiệm làm Chấp Kích Lang Trung, tức đội trưởng đội cận vệ.

Một người có thể làm vệ sĩ cho Hạng Vũ – vị mãnh tướng nổi tiếng nhất thời ấy – chắc chắn không phải hạng người yếu đuối.

Vậy rốt cuộc, vì sao Hàn Tín thời trẻ mãi không thể thành công?

Có lẽ bởi mỗi người sinh ra đều có năng lực phù hợp với một lĩnh vực nhất định.

Có người thích hợp viết lách.

Có người giỏi kinh doanh.

Có người phù hợp làm chính trị.

Còn Hàn Tín sinh ra là để cầm quân đánh trận.

Không chỉ đánh trận, mà phải là chỉ huy những chiến dịch lớn, quyết định vận mệnh thiên hạ.

Nếu gặp đúng thời thế, ông sẽ trở thành danh tướng lưu danh thiên cổ.

Nếu sinh không gặp thời, ông chỉ là một kẻ nghèo đói, lang bạt đầu đường xó chợ.

Nếu cuối đời nhà Tần không xảy ra đại loạn, rất có thể Hàn Tín sẽ chết đói trong một góc phố nào đó, hoặc bị đám lưu manh ức hiếp đến hết đời. Thậm chí, ông có lẽ cũng không lấy nổi một người vợ.

Đó cũng là nghịch lý lớn nhất trong cuộc đời Hàn Tín: thiên tài quân sự kiệt xuất bậc nhất lịch sử Trung Hoa, nhưng trước khi thời đại gọi tên mình, ông lại chỉ là một người đàn ông nghèo túng, đến một bữa cơm no cũng là điều xa xỉ.

×