Hành trình về "vùng đất Phật" Tam Chúc: Những báu vật triệu đô và kiến trúc đá nham thạch độc bản

Tam Chúc, “Vịnh Hạ Long trên cạn” giữa lòng cố đô

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km về phía Nam, quần thể du lịch tâm linh Tam Chúc hiện ra như một bức tranh thủy mặc khổng lồ với diện tích lên tới 5.100ha. Giữa vùng đất di sản Ninh Bình, Tam Chúc không chỉ là một ngôi chùa; đó là một không gian văn hóa – sinh thái đặc biệt, nơi những dãy núi đá vôi hàng triệu năm tuổi soi bóng xuống mặt hồ mênh mông.

Điểm nhấn làm nên sức hút mãnh liệt của Tam Chúc chính là địa thế phong thủy hiếm có mà các bậc cao tăng và kiến trúc sư xưa nay đều ca ngợi: “Tiền lục nhạc, hậu thất tinh”.

Phía trước (Tiền) là hồ Tam Chúc rộng 600ha, nơi có 6 hòn đảo đá vôi nổi lên giữa làn nước biếc. Tương truyền, đây chính là 6 hồi chuông của nhà Trời rơi xuống nhân gian (Lục Nhạc).

Phía sau (Hậu) là dãy núi Thất Tinh hùng vĩ với 7 ngọn núi phát sáng như những ngôi sao mỗi khi đêm về theo truyền thuyết dân gian.

Sự hòa quyện tuyệt đối giữa những ngọn núi đá vôi đặc trưng và không gian mặt nước bao la đã khiến du khách thập phương ưu ái gọi nơi đây là “Vịnh Hạ Long trên cạn”. Đứng trước không gian ấy, con người bỗng trở nên nhỏ bé, mọi ưu phiền dường như tan biến theo tiếng chuông chùa ngân vang vách đá.

Những báu vật độc bản và những con số "biết nói" tại Tam Chúc

Điều làm nên sự khác biệt cốt lõi của Tam Chúc so với bất kỳ ngôi chùa nào trên thế giới chính là sự cầu kỳ trong nghệ thuật kiến trúc và việc sở hữu những cổ vật mang giá trị xuyên không gian.

12.000 bức phù điêu bằng đá nham thạch núi lửa

Tại ba điện thờ chính là điện Tam Thế, điện Pháp Chủ và điện Quan Âm, toàn bộ các bức tường khổng lồ được ốp bằng đá nham thạch núi lửa đen huyền bí. Đây là loại đá có độ bền vĩnh cửu, mang năng lượng mạnh mẽ từ lòng đất.

Điều đáng kinh ngạc là 12.000 bức phù điêu này đều được các nghệ nhân Hồi giáo Indonesia chạm khắc thủ công một cách tinh xảo tại đảo Java, sau đó mới vận chuyển về Việt Nam.

Mỗi bức phù điêu là một câu chuyện, tái hiện sinh động các điển tích về cuộc đời Đức Phật, các tầng kinh điển và những triết lý nhân sinh sâu sắc. Ánh sáng chiếu vào mặt đá nham thạch tạo nên một vẻ đẹp trầm mặc, uy nghiêm nhưng vô cùng lộng lẫy.

"The Moon Puzzle", viên thiên thạch mặt trăng triệu đô

Chùa Tam Chúc hiện là "ngôi nhà" của khối thiên thạch mang tên “The Moon Puzzle” nặng 5,5kg. Đây là mảnh thiên thạch mặt trăng lớn nhất thế giới từng rơi xuống Trái Đất (được tìm thấy tại sa mạc Sahara).

Tại một phiên đấu giá chấn động ở Mỹ, khối thiên thạch này đã được đưa về Việt Nam với giá trị hàng triệu đô la. Đối với giới tâm linh và khoa học, đây không chỉ là một khối đá ngoài hành tinh, mà là biểu tượng của sự kết nối giữa năng lượng vũ trụ bao la và lòng thành kính hướng Phật của con người.

Vườn Cột Kinh, khúc tráng ca bằng đá xanh

Lấy cảm hứng từ Bảo vật quốc gia Cột kinh chùa Nhất Trụ, Tam Chúc đã kiến tạo một Vườn Cột Kinh khổng lồ gồm 1.000 cột đá xanh.

Kích thước mỗi cột cao 12m, nặng 200 tấn, trên thân cột khắc những lời dạy của Phật (Kinh Pháp Cú).

Giữa khoảng sân rộng lớn, 1.000 cột đá đứng sừng sững như một "đội quân" bảo vệ chính pháp, tạo nên một không gian tĩnh lặng tuyệt đối, nơi du khách có thể bước đi chậm rãi và chiêm nghiệm những triết lý cao đẹp.

Chùa Ngọc, kỳ tích trên đỉnh núi Thất Tinh

Để thu trọn tầm mắt vẻ đẹp của toàn cảnh Tam Chúc, du khách phải chinh phục gần 300 bậc đá để lên tới Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời). Ngôi chùa này được coi là một kỳ tích về xây dựng đương đại.

Cụ thể, chùa cao 13m, tọa lạc trên đỉnh ngọn núi cao nhất, được ghép hoàn toàn từ các phiến đá đỏ granite nặng tới 2.000 tấn.

Đặc biệt, các phiến đá được khớp nối hoàn hảo mà không cần bất kỳ loại chất kết dính nào.

Từ đỉnh Chùa Ngọc, ranh giới giữa đất và trời như xóa nhòa. Hơi thở của núi rừng và sự mênh mông của mặt hồ hòa làm một, mang lại cảm giác thoát tục, an nhiên hiếm có cho những ai đủ kiên trì chạm tay vào đỉnh cao này.

Gạch nối vàng trong hành trình di sản miền Bắc

Tam Chúc không đứng độc lập; nó là một mắt xích quan trọng trong "trục thần đạo" tâm linh. Nằm tại phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, quần thể này nối liền với Danh thắng Hương Sơn (Chùa Hương - Hà Nội) và đầm Vân Long, “viên ngọc xanh” và là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất miền Bắc.

Ngày 11/9/2025, Danh lam thắng cảnh và khảo cổ quần thể Tam Chúc đã chính thức được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Chia sẻ về tầm vóc của công trình, ông Trần Song Tùng - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định: "Quần thể Tam Chúc là minh chứng tiêu biểu cho sự kết tinh hài hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và đời sống tinh thần.

Với hệ thống núi đá vôi đặc sắc và các di tích khảo cổ có chiều sâu hàng chục nghìn năm, Tam Chúc là biểu tượng sinh động cho sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản và đời sống đương đại”.

Trong định hướng tương lai, tỉnh Ninh Bình đang nỗ lực hoàn thiện hồ sơ để đề cử “Quần thể Tam Chúc - Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long” trình UNESCO xem xét công nhận là Di sản thế giới. Điều này sẽ nâng tầm vị thế của Tam Chúc từ một trung tâm tâm linh quốc gia trở thành di sản chung của nhân loại.

Dưới góc độ tâm linh và lịch sử, Thượng tọa Thích Minh Quang - Phó Trụ trì chùa Tam Chúc nhấn mạnh rằng, những dấu tích khảo cổ dưới lòng hồ (như cọc gỗ in hình hoa sen) và các câu chuyện dân gian cho thấy đây đã là vùng đất linh thiêng từ hơn 1.000 năm trước.

Mỗi dịp đầu xuân, lễ hội Tam Chúc với các nghi thức rước nước, dâng hương không chỉ là hoạt động tôn giáo mà còn là nét đẹp văn hóa cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Tam Chúc hôm nay, với diện mạo kỳ vỹ và những báu vật vô giá, đang tiếp nối mạch nguồn lịch sử ấy, trở thành nơi hội tụ của tăng ni, Phật tử và du khách quốc tế.

Đến với Tam Chúc (Ninh Bình), người ta không chỉ đến với một ngôi chùa, mà là đến với một hành trình tìm về bản ngã, chiêm ngưỡng những kỷ lục của bàn tay con người và cúi đầu trước sự vĩ đại của thiên nhiên.

×