Hành trình vượt khó của "công trình quốc gia đặc biệt"

LTS:

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc, ước vọng ngàn đời của dân tộc ta được thực hiện kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ba tiêu ngữ: Độc lập - khẳng định quyền tự quyết của đất nước; Tự do - nói tới môi trường xã hội và Hạnh phúc - điều chính quyền Cách mạng cam kết mang lại cho người dân.

Đây cũng là cam kết của chính quyền Cách mạng đối với toàn dân. Chính sách của chính quyền Cách mạng từ ngày đầu thành lập đều xoay quanh những khát vọng ấy.

80 năm qua, từ một đất nước 2 triệu người chết đói, Việt Nam đã trở thành cường quốc xuất khẩu gạo, nhiều loại lương thực; từ đất nước phần lớn người dân mù chữ đã đưa giáo dục sánh vai với năm Châu; từ nền kinh tế kiệt quệ sau chiến tranh vươn lên bắt kịp với thế giới, chăm lo an sinh xã hội cho toàn dân, ...

Mời bạn đọc cùng nhìn lại những thành quả đáng tự hào trong hành trình 80 năm Độc lập - Tự do - Hạnh phúc qua loạt bài "Sức mạnh Việt Nam" trên Báo Điện tử Dân Việt.

*********

Ai cũng có căn nhà hạnh phúc

Năm 10 tuổi, bà Đỗ Thị Dây (thôn Thành Châu, xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai) chứng kiến đất nước giành được độc lập. Ở tuổi 90, chứng kiến bao đổi thay của đất nước, nhưng với bà, cái nghèo cái khó cứ quẩn quanh biết bao nhiêu năm.

Bà Dây chỉ mong, trước khi nhắm mắt xuôi tay được ở trong một ngôi nhà kiên cố. Mong là vậy, chứ bà Dây không tin cơ may sẽ đến với mình. “Tôi nghĩ đến chết cũng chưa có nhà xây để ở” – bà Dây nói.

Một ngày cuối tháng 6/2025, cán bộ xã Hợp Thành đến bảo chỉ cần bà gật đầu, sẽ có nhà mới. “Nhà nước sẽ hỗ trợ, bà con xóm làng góp công", vị cán bộ xã nói.

Sau vài ngày suy tính, bà Dây gật đầu. Hộ gia đình bà Dây là một trong gần 11.000 hộ gia đình được xây dựng nhà theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát ở tỉnh Lào Cai thời gian qua.

Chúng tôi đến thăm căn nhà mới được xây kiên cố, còn chưa quét sơn, bà Dây và cô con gái ngồi trên bộ ghế gỗ nhà hảo tâm tặng, nở nụ cười hạnh phúc.

“Đây là nhà của gia đình bà Dây mới được xã bàn giao hôm qua” - bà Mã Thị Mỹ Hiệp – Chủ tịch Hội nông dân xã Hợp Thành nói, rồi quyệt tay vào tường xây mới trát đưa lên hít nhẹ: “Vẫn còn thơm mùi mới”.

Trong căn nhà mơ ước, người phụ nữ 90 tuổi nằm dưới nền nhà mới lát gạch hoa cảm nhận luồng khí mát lạnh để quên đi chiếc giường gỗ cũ. Bên cạnh là chiếc quạt điện quay phành phạch thổi gió quẩn khắp căn nhà cấp bốn rộng gần trăm m2.

Bà Dây dường như chưa quên được căn nhà gỗ mối mọt gặm từ chân cột đến nóc, lo nắng nóng, mưa dột, gió đông lạnh thấu xương. “Cảm xúc của tôi bây giờ cuối đời được cái nhà ở thấy sướng lắm. Bão vào, mưa to cũng không sợ nữa” – bà Dây thể hiện sự vui mừng ra mặt.

Cũng như hàng chục nghìn hộ gia đình khác ở tỉnh Lào Cai, bà Dây được nhà nước hỗ trợ 60 triệu đồng. Rồi các em, người cho mái, người cho xi măng,... hàng xóm góp công sức. Sau hơn hai tháng thi công, bà Dây có nhà mới, kiên cố, an hưởng tuổi già.

Bà Đỗ Thị Dây trong ngày khánh thành, nhận bàn giao nhà Đại đoàn kết. Ảnh: Mã Hiệp

“Các chú về nhé, về Hà Nội cho bà gửi lời cảm ơn Đảng, Nhà nước!” – bà Dây tiễn chúng tôi ra đến sân trước ngôi nhà mới. Đi vài bước tôi ngoái lại thấy bà chưa vào nhà ngay mà tần ngần đứng ngắm ngôi nhà mơ ước đã trở thành hiện thực sau gần thế kỷ mong chờ.

Cách nhà bà Dây vài trăm mét, tại thôn Nậm Rịa, xã Hợp Thành, bà Đỗ Thị Hoa (50 tuổi), đang nhặt từng viên gạch xếp gọn lại bên đống gỗ mục ngổn ngang, đó là những cột nhà mà bà Hoa gắn bó hàng chục năm. Một tuần trước bà quyết định dỡ bỏ, dựng nhà mới.

Khi chúng tôi có mặt, một móng nhà kiên cố là bệ đỡ cho căn nhà 3 phòng ngủ, một phòng khách đã được hoàn thiện.

“Được nhà nước hỗ trợ 60 triệu đồng, gia đình tôi dự định vay thêm tiền để xây xong ngôi nhà khoảng 200 triệu đồng” – bà Hoa chia sẻ.

Nhanh chóng đưa tay lau những hàng giọt mồ hôi trên má đang nhỏ xuống từng viên gạch rồi biến mất, bà Hoa vui mừng nói: “Một ngôi nhà kiên cố, khang trang, đó là mơ ước của vợ chồng tôi và các con bấy lâu nay sẽ xong vào tháng 9”.

Hộ gia đình bà Dây, bà Hoa là những gia đình được hưởng các căn nhà kiên cố, nằm trong số 334.234 căn nhà kiên cố đã được hoàn thành trên cả nước. Con số được công bố tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua xóa nhà tạm, nhà dột nát ngày 26/8/2025 vừa qua.

Một số mốc thời điểm quan trọng xóa nhà tạm, nhà dột nát :

- Chính phủ phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động Phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025” vào ngày 13/4/2024 tại tỉnh Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ).

- Chính phủ phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Chương trình phát động hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước và Phát động 450 ngày đêm thi đua xóa nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước vào ngày 05/10/2024.

- Rút ngắn thời gian, đặt mục tiêu hoàn thành nhà ở cho người có công trước ngày 27/7/2025 (tại Phiên họp lần thứ 4 của Ban Chỉ đạo Trung ương vào ngày 11/5/2025) và cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trước ngày 31/8/2025 (tại Phiên họp lần thứ 5 của Ban Chỉ đạo Trung ương vào ngày 22/6/2025).

- Ngày 26/8/2025, tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua xóa nhà tạm, nhà dột nát, 19 tập thể được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba; 19 tập thể được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ do có thành tích xuất sắc thực hiện Chương trình và phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025”.

Hành trình vượt khó

Để giúp những người dân hoàn cảnh khó khăn có các căn nhà kiên cố, vững chãi, chính những cán bộ địa phương cũng phải trải qua hành trình vượt khó.

Là người trực tiếp đến tận nhà người dân để tuyên truyền, vận động bà con tham gia xóa nhà tạm, nhà dột nát ở xã Hợp Thành, bà Mã Thị Mỹ Hiệp – Chủ tịch Hội nông dân xã thông tin, chính quyền địa phương huy động Đoàn thanh niên, cán bộ đến trợ giúp ngày công, góp sức nhỏ vào việc xây những ngôi nhà mới tại các thôn, bản, khơi dậy tinh thần đoàn kết dân tộc, truyền thống lá lành đùm lá rách.

Quá trình triển khai chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho nhân dân đã nhận được sự quan tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Đối với các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, các cán bộ đã đến gia đình động viên, vận động khéo để người dân thay đổi nhận thức, tư duy, cùng nhau xây dựng kinh tế địa phương.

Ông Nguyễn Trọng Đoan - Phó Chủ tịch UBND xã, từng là Bí thư một phường ở thành phố Lào Cai cũ. Ở địa bàn mới nhưng ông nắm rất rõ từng chi tiết, con số về chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của xã mới. Thể hiện rõ sự quan tâm, sâu sát của lãnh đạo địa phương.

“Việc xóa nhà tạm, nhà dột nát là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Chương trình không chỉ giải quyết vấn đề nhà ở mà còn nâng cao ý thức cộng đồng, khơi dậy nội lực và tinh thần tự lực vươn lên của người dân. Đến nay, xã đã xóa được 264 nhà tạm, dột nát. Qua đó, giúp người dân có được cuộc sống ổn định, làm thay đổi đời sống người dân” - ông Đoan nói.

Theo báo cáo của tỉnh Lào Cai, tính đến ngày 16/5/2025, tỉnh Lào Cai đã hoàn thành việc xây mới và sửa chữa 10.707 căn nhà cho người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, hộ nghèo và cận nghèo. Trong đó có 7.352 căn xây mới, 3.355 căn sửa chữa, đạt 100% tiến độ và vượt kế hoạch đề ra 2 tháng.

Tổng kinh phí thực hiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh Lào Cai là 1.087 tỷ đồng, huy động từ nhiều nguồn lực xã hội. Có khoảng 19.520 ngày công đã được các lực lượng và cộng đồng đóng góp.

Sau khi hoàn thành mỗi căn nhà làm mới có giá trị bình quân gần 155 triệu đồng; mỗi căn nhà sửa chữa có giá trị gần 60 triệu đồng, nhiều căn nhà trị giá từ 150-200 triệu đồng, thậm chí trên 200 triệu đồng, cao hơn nhiều so với mức hỗ trợ của Nhà nước.

Cách Lào Cai khoảng 1.500km, tại tỉnh Gia Lai, ở vùng đất khô cằn, nắng gió, với tinh thần “mệnh lệnh thời gian”, toàn tỉnh đồng loạt khởi công xóa nhà tạm, nhà dột nát, phát động cao điểm thi đua từ cơ sở, gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng địa bàn, giao mốc hoàn thành theo tháng cho từng địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh tổ chức thực thi theo cách “đồng loạt – kỷ luật – thông suốt” đã tạo nên sự khác biệt: Đồng bộ chuỗi cung ứng vật liệu, nhân công, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian, lan tỏa quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh Gia Lai còn hơn 400 căn phải tiếp tục hoàn thành và chỉ trong 25 ngày đêm, với sự vào cuộc tổng lực của cả hệ thống chính trị, các lực lượng và Nhân dân, tỉnh đã hoàn thành vượt tiến độ cam kết.

Đến ngày 25/7/2025, toàn tỉnh Gia Lai đã hoàn thành toàn bộ 12.520/12.520 căn, đạt 100%; ngày 30/7/2025, tỉnh chính thức công bố hoàn thành Chương trình xóa nhà tạm, dột nát, hỗ trợ nhà ở cho người có công trên địa bàn - sớm hơn thời hạn chung một tháng.

Những con số tưởng chừng là thống kê khô khan, lại diễn tả niềm vui đời thường của hàng chục nghìn gia đình khi được bước vào căn nhà “ba cứng”, ngăn nắp, kiên cố, đủ tiện nghi thiết yếu để an cư, ổn định cuộc sống và vươn lên.

Báo cáo một số kết quả điển hình của hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh: “Có thể khẳng định, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước là một công trình quốc gia đặc biệt, chào mừng kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, chào mừng Đại hội Đảng các cấp và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, là công trình của “ý Đảng, lòng dân”, thấm đượm tình người và là minh chứng điển hình của việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn mới”.

Bí quyết từ Làng Nủ

Câu chuyện nhân văn, thấm đậm tình người trong quá trình tái thiết Làng Nủ - nơi chịu hậu quả nặng nề của lũ quét, sạt lở đất do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 3 (Yagi) là động lực để tỉnh Lào Cai tự tin, quyết tâm thực hiện mục tiêu xóa nhà tạm, dột nát trên địa bàn toàn tỉnh với thời gian thần tốc.

Trước sự mất mát to lớn của người dân, sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khi đến hiện trường sạt lở, công cuộc tái thiết Làng Nủ được thực hiện khẩn trương sau trận lũ quét lịch sử.

Chỉ sau vài ngày, các ngành liên quan đã khảo sát và chốt phương án xây dựng khu tái định cư tại khu vực đồi sim, cách làng cũ khoảng 2km. Vị trí này có địa hình cao, an toàn và thuận lợi cho việc bố trí hạ tầng. Ông Trịnh Xuân Trường khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, trực tiếp đi khảo sát địa hình, bàn bạc phương án với các nhà khoa học, chuyên gia.

Khu tái định cư được thiết kế theo kiến trúc nhà sàn truyền thống của người Tày bởi Hội Kiến trúc sư Việt Nam. Nguồn kinh phí xây dựng được tài trợ từ Quỹ Tấm lòng Việt - Đài Truyền hình Việt Nam. Mọi hình thức đưa ra đều được người dân địa phương đồng tình, ủng hộ.

Sáu ngày sau thảm họa, khu tái định cư được đầu tư đồng bộ với nhà ở, nhà văn hóa, điểm trường, đường, điện, nước để đảm bảo cuộc sống ổn định, lâu dài cho người dân được khởi công, trước đó ba ngày nhiều máy xúc đã ngày đêm san gạt tạo mặt bằng.

Đến ngày 15/12/2024 toàn bộ những căn nhà sàn được xây dựng bằng bê tông đã được chủ đầu tư và đơn vị thi công bàn giao đến tận tay người dân để kịp thời ổn định cuộc sống. Trước đó, khi xây dựng xong, người dân được bốc thăm chọn nhà để đảm bảo tính công bằng, dân chủ.

Một ngôi làng mới với 40 ngôi nhà sàn cùng cơ sở hạ tầng đồng bộ được hoàn thiện trong chưa đầy 3 tháng. Không chỉ Làng Nủ, nhiều ngôi làng khác như Kho Vàng, Nậm Tông, Nậm Than của tỉnh Lào Cai cũng được nhanh chóng xây dựng bàn giao cho người dân.

Chia sẻ tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua xóa nhà tạm, nhà dột nát ngày 26/8/2025, ông Trịnh Xuân Trường - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban chỉ đạo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tỉnh Lào Cai đúc rút ra 6 kinh nghiệm nổi bật để hoàn thiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát vượt kế hoạch.

Thứ nhất, về công tác thống kê, báo cáo số liệu, việc giao cho lực lượng Công an đảm nhận việc thống kê, báo cáo là một chủ trương đúng đắn. Thực tế cho thấy, nhờ sự tham gia của công an, số liệu luôn đầy đủ, chính xác. Ví dụ, tại huyện biên giới Mường Khương cũ, lực lượng công an đã thống kê được hơn 4.000 căn nhà xuống cấp, trong đó trên 90% đã được xây mới.

Thứ hai là sự đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo. Từ Bí thư Tỉnh ủy, đến Bí thư huyện ủy, xã… đều đồng lòng tham gia tích cực vào Chương trình này, tham gia vào Ban chỉ đạo. Điều này thể hiện rõ sự lãnh đạo của Đảng, giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tế và huy động được sức mạnh tổng thể của hệ thống chính trị.

Thứ ba là huy động nguồn lực đa dạng. Ngoài ngân sách Nhà nước, còn có sự đóng góp của doanh nghiệp, xã hội và nhân dân. Quan trọng hơn, đã phát huy được truyền thống đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái, khơi dậy ý chí vươn lên và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Thứ tư là chính sách hỗ trợ phù hợp thực tiễn. Trước những khó khăn về tiến độ và nguồn vốn, Chính phủ đã bổ sung các chính sách thiết thực. Ngân hàng Chính sách xã hội cho các hộ vay 50 triệu đồng/hộ, không tính lãi trong 5 năm để xây nhà. Đây là giải pháp quan trọng, tạo động lực cho nhân dân chủ động xây dựng nhà ở.

Thứ năm là vai trò của lực lượng công an, quân đội và chính quyền cơ sở; trực tiếp đồng hành, sâu sát nhân dân, giúp triển khai hiệu quả chương trình.

Cuối cùng là phong trào thi đua, đổi công, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều này vừa tạo động lực, vừa nâng cao nhận thức của người dân, nhất là hộ nghèo và cận nghèo.

Với thành tích đã đạt được, tỉnh Lào Cai, một trong những địa phương được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba vì đạt được thành tích xuất sắc trong thực hiện Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Một “công trình” đã hoàn thiện, thành tích rất đáng tự hào trong phong trào thi đua yêu nước mừng đất nước 80 năm.

Những con số ấn tượng của “công trình” đặc biệt

Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát là chương trình quốc gia đặc biệt, được phát động để chào mừng kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh (2/9/1945 - 2/9/2025). Mục tiêu đề ra ban đầu tại Nghị quyết 42-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.

Kết quả rà soát cuối năm 2023 cho thấy cả nước vẫn còn gần 400.000 căn nhà tạm, nhà dột nát, chưa đảm bảo “3 cứng”, thiếu hụt về chất lượng, vẫn còn nhiều hộ dân sống trong những căn nhà đơn sơ, tạm bợ, không đảm bảo an toàn tối thiểu.

Đây là trăn trở của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành, địa phương, nhất là khi đất nước đã độc lập 80 năm và 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Hình ảnh những ngôi nhà tranh, vách nữa như thế này không còn trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Ảnh: Mã Hiệp

Chỉ sau 1 năm 4 tháng 13 ngày kể từ ngày phát động và 10 tháng 21 ngày triển khai cao điểm 450 ngày đêm, đến nay: Việt Nam đã cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm cả nước, về đích sớm hơn 5 năm 4 tháng so với mục tiêu tại Nghị quyết 42.

Đây được coi là một kỳ tích của “ý Đảng, lòng dân” và là một “công trình quốc gia đặc biệt”, thể hiện sự quyết tâm của toàn hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn xã hội trong việc chăm lo đời sống cho người dân, đặc biệt là các hộ nghèo, gia đình chính sách.

Tính đến ngày 26/8/2025, trên cả nước đã xây mới và sửa chữa hơn 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát với tổng số vốn huy động cho chương trình đạt gần 50 nghìn tỷ đồng, từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, các tổ chức, doanh nghiệp, và đóng góp của cộng đồng.

Chương trình đã thể hiện được sức mạnh đoàn kết của cộng đồng, huy động được 2,7 triệu ngày công lao động và hơn 454.000 lượt người tham gia hỗ trợ trực tiếp người dân xây dựng, sửa chữa nhà ở.

Chương trình xóa nhà tạm, nhà đột nát không chỉ mang lại nơi ở ổn định, an toàn cho hàng trăm nghìn người dân mà còn góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo bền vững và đảm bảo an sinh xã hội. Sự kiện này là minh chứng cho những nỗ lực không ngừng nghỉ của cả dân tộc trong việc thực hiện các chính sách xã hội mang tính nhân văn sâu sắc.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua xóa nhà tạm, nhà dột nát ngày 26/8/2025: “Hôm nay, với hàng trăm nghìn ngôi nhà được khánh thành khang trang khắp cả nước, là hàng trăm nghìn gia đình được sống trong mái ấm tình thương, là hàng triệu mảnh đời được thắp sáng tương lai, chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh, cả hệ thống chính trị và toàn dân, toàn quân ta tiếp tục nỗ lực, phấn đấu, thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ, góp phần đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc Việt Nam, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc”.

×