Hậu cung của hoàng đế Hàm Phong có rất nhiều phi tần, vì sao ông lại đặc biệt sủng ái Từ Hi?

Hậu cung của hoàng đế Hàm Phong có rất nhiều phi tần, vì sao ông lại đặc biệt sủng ái Từ Hi?

Trong lịch sử triều Thanh, Từ Hi Thái hậu là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất. Có người xem bà là "người phụ nữ quyền lực nhất châu Á" cuối thế kỷ XIX, cũng có người coi bà là nguyên nhân khiến đế quốc Thanh suy yếu. Thế nhưng, trước khi trở thành người nắm quyền lực tối cao suốt gần nửa thế kỷ, Từ Hi chỉ là một phi tần bình thường trong hậu cung của vua Hàm Phong.

Điều khiến nhiều người tò mò là, giữa hậu cung có hàng trăm mỹ nhân được tuyển chọn kỹ lưỡng, vì sao Hàm Phong lại đặc biệt sủng ái Từ Hi? Phải chăng bà sở hữu nhan sắc tuyệt trần, hay còn có những nguyên nhân sâu xa hơn?

Theo ghi chép của sử sách, Từ Hi tên thật là Diệp Hách Na Lạp Hạnh Trinh, xuất thân trong dòng họ Mãn Châu Tương Lam kỳ. Năm 1852, bà tham gia kỳ tuyển tú và được tuyển vào hậu cung của Hàm Phong với tước vị Lan Quý nhân. Sau này, bà lần lượt được phong Lan Tần, Ý Phi rồi Ý Quý phi.

Năm 1856, Từ Hi sinh hạ Hoàng trưởng tử Tái Thuần, người sau này lên ngôi với niên hiệu Đồng Trị. Đây cũng là người con trai duy nhất của Hàm Phong còn sống đến tuổi trưởng thành. Chính điều này đã giúp địa vị của Từ Hi trong hậu cung tăng lên nhanh chóng.

Không ít người cho rằng nguyên nhân Hàm Phong sủng ái Từ Hi đơn giản vì bà rất xinh đẹp. Tuy nhiên, đây lại là nhận định thiếu cơ sở.

Những bức ảnh còn lưu giữ của Từ Hi đều được chụp khi bà đã ngoài 60 tuổi, không thể phản ánh dung mạo thời thanh xuân. Gần đây, nhiều hình ảnh phục dựng bằng công nghệ hiện đại mô phỏng gương mặt trẻ của Từ Hi xuất hiện trên Internet, cho thấy bà có dung mạo khá ưa nhìn. Tuy nhiên, đây chỉ là sản phẩm kỹ thuật số chứ không phải bằng chứng lịch sử.

Quan trọng hơn, nếu đặt trong bối cảnh triều Thanh, nhan sắc chưa bao giờ là lợi thế riêng của Từ Hi.

Các phi tần trong hậu cung đều phải trải qua chế độ tuyển tú cực kỳ nghiêm ngặt. Người được chọn không chỉ cần có ngoại hình cân đối, dung mạo thanh tú mà còn phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn về sức khỏe, gia thế và lễ nghi. Có thể nói, gần như tất cả những người được tuyển vào hậu cung đều là những mỹ nhân nổi bật trong xã hội lúc bấy giờ.

Nếu chỉ xét về sắc đẹp, Từ Hi chưa chắc đã vượt trội hơn tất cả những phi tần khác.

Điều khiến bà nổi bật hơn nhiều người lại nằm ở học vấn và khả năng xử lý công việc.

Nhiều tài liệu cho biết Từ Hi là người thông minh, ham học, chữ viết đẹp và có trí nhớ rất tốt. Bà đọc được khá nhiều văn bản triều đình, đồng thời có khả năng nắm bắt nhanh nội dung các tấu chương. Đây là ưu thế mà không phải phi tần nào trong hậu cung cũng có.

Trong khi đó, Hàm Phong lại không phải là vị hoàng đế có sức khỏe tốt.

Ngay từ nhỏ, ông được cho là từng bị ngã ngựa, để lại di chứng về thể chất. Sau khi lên ngôi năm 1850, Hàm Phong phải đối mặt với hàng loạt biến cố nghiêm trọng như khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, chiến tranh Nha phiến lần thứ hai, cùng nhiều cuộc nổi dậy ở các địa phương. Áp lực triều chính khiến sức khỏe của ông ngày càng suy giảm.

Bên cạnh đó, nhiều tài liệu cũng ghi nhận Hàm Phong có lối sống thiếu điều độ, thường xuyên sử dụng thuốc phiện và chìm đắm trong tửu sắc. Điều này khiến thể trạng của ông càng nhanh chóng sa sút.

Chính trong hoàn cảnh ấy, năng lực của Từ Hi bắt đầu được thể hiện.

Theo một số ghi chép và giai thoại lưu truyền, Hàm Phong từng để Từ Hi hỗ trợ đọc hoặc xử lý một số tấu chương khi sức khỏe không cho phép. Bà không chỉ hiểu nội dung mà còn có thể đưa ra những ý kiến khiến nhà vua hài lòng.

Mặc dù vậy, cần nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng sử học đủ mạnh để khẳng định Từ Hi thường xuyên thay Hàm Phong phê duyệt tấu chương như nhiều câu chuyện dân gian vẫn kể. Phần lớn các nhà nghiên cứu hiện nay cho rằng bà chủ yếu hỗ trợ đọc, ghi chép hoặc trao đổi ý kiến với nhà vua, chứ chưa trực tiếp nắm quyền điều hành triều chính trong thời gian Hàm Phong còn sống.

Dẫu vậy, việc được tiếp xúc thường xuyên với các công việc quốc gia đã giúp Từ Hi tích lũy kinh nghiệm chính trị rất sớm.

Một điểm đáng chú ý khác là Từ Hi rất khéo léo trong giao tiếp.

Khác với hình ảnh cứng rắn và độc đoán khi đã trở thành Thái hậu, Từ Hi thời còn là phi tần được nhiều tài liệu mô tả là người biết quan sát, ứng xử linh hoạt và rất giỏi xây dựng các mối quan hệ.

Bà hiểu rõ cách làm vừa lòng hoàng đế nhưng cũng biết giữ quan hệ với các thái giám, cung nữ và nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong hậu cung. Chính khả năng này đã giúp bà từng bước củng cố vị trí của mình.

Việc sinh được Hoàng trưởng tử càng khiến ảnh hưởng của Từ Hi tăng mạnh.

Trong chế độ quân chủ phong kiến, người sinh ra người kế vị thường nhận được sự coi trọng đặc biệt. Khi Tái Thuần trở thành người con trai duy nhất của Hàm Phong còn sống, địa vị của Từ Hi gần như không còn phi tần nào có thể sánh bằng.

Sau khi Hàm Phong qua đời năm 1861 tại Nhiệt Hà, Tái Thuần lên ngôi khi mới 5 tuổi, lấy niên hiệu Đồng Trị.

Lúc này, Từ Hi cùng Hoàng hậu Từ An trở thành hai vị Hoàng thái hậu, mở đầu giai đoạn "lưỡng cung thùy liêm". Không lâu sau, bằng cuộc chính biến Tân Dậu, Từ Hi loại bỏ nhóm đại thần Phúc Tường, Túc Thuận và từng bước trở thành người nắm quyền lực thực tế của triều Thanh trong gần nửa thế kỷ.

Nhìn lại toàn bộ quá trình ấy có thể thấy, sự sủng ái mà Hàm Phong dành cho Từ Hi không đơn thuần xuất phát từ nhan sắc.

Điều khiến bà nổi bật là sự kết hợp giữa trí thông minh, khả năng đọc hiểu văn bản, sự khéo léo trong ứng xử, cùng việc sinh ra người thừa kế duy nhất của hoàng đế.

Đó đều là những yếu tố giúp Từ Hi vượt lên giữa hàng trăm phi tần trong hậu cung và từng bước đặt nền móng cho con đường quyền lực sau này.

Dĩ nhiên, vẫn còn không ít câu chuyện về Từ Hi được thêu dệt qua các tiểu thuyết, phim ảnh và giai thoại dân gian. Vì vậy, khi nghiên cứu lịch sử, cần phân biệt rõ giữa truyền thuyết và những gì được ghi chép trong sử liệu chính thống.

Song có một điều gần như không thể phủ nhận: nếu không sở hữu năng lực chính trị, sự nhạy bén và khả năng nắm bắt thời cuộc hiếm có, một phi tần xuất thân bình thường như Từ Hi khó có thể từ vị trí Lan Quý nhân trở thành người phụ nữ quyền lực nhất triều Thanh, thậm chí ảnh hưởng sâu sắc đến vận mệnh của cả một đế quốc trong gần 50 năm tiếp theo.

×