HĐND Hà Nội: Vội khởi công để "làm hình ảnh", nhiều dự án nhà xã hội chưa đủ điều kiện

Khởi công khi mặt bằng mới giải phóng 70 - 80%

Nhiều dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội được khởi công khi điều kiện triển khai chưa thực sự hoàn thiện, thậm chí có chủ đầu tư vì áp lực tiến độ hoặc muốn "làm hình ảnh" với khách hàng nên vội vàng tổ chức lễ khởi công.

Đây là một trong những tồn tại nổi bật được Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội chỉ ra trong báo cáo kết quả giám sát về nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng từ ngày 1/8/2024 đến nay.

Theo báo cáo, số lượng dự án nhà ở xã hội đang thi công vẫn chiếm tỷ lệ khá thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư. Trong quá trình giám sát, Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội ghi nhận một số chủ đầu tư khởi công dự án khi điều kiện thực tế chưa đáp ứng đầy đủ. Có dự án trên hồ sơ đã đủ điều kiện triển khai nhưng công tác giải phóng mặt bằng mới hoàn thành khoảng 70 - 80%, khiến việc thi công diễn ra theo kiểu "xôi đỗ", tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.

"Đùn đẩy, né tránh trách nhiệm" trong xác nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội

Bên cạnh đó, quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư vẫn mất nhiều thời gian, phổ biến kéo dài từ một đến hai năm, làm chậm tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Không chỉ ở khâu đầu tư, báo cáo giám sát cũng chỉ ra hàng loạt bất cập trong quá trình người dân tiếp cận chính sách nhà ở xã hội. Một trong những nút thắt lớn nhất là điều kiện vay vốn và thủ tục chứng minh đối tượng được hưởng chính sách.

Theo Ban Đô thị HĐND. TP Hà Nội, trên thực tế vẫn xảy ra tình trạng người có điều kiện kinh tế, thu nhập cao vẫn mua được nhà ở xã hội, trong khi nhiều người thu nhập thấp lại không thể hoàn thiện hồ sơ vì vướng các thủ tục xác nhận.

Đáng chú ý, quy định yêu cầu người dân phải xin xác nhận về tình trạng nhà ở và điều kiện thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã đang phát sinh nhiều khó khăn. Báo cáo giám sát nêu rõ, đã xuất hiện tình trạng "cơ quan có thẩm quyền đùn đẩy, né tránh trách nhiệm xác nhận do không có dữ liệu đối chiếu", khiến quá trình hoàn thiện hồ sơ của người dân kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở xã hội.

Ngoài ra, các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho cả doanh nghiệp và người mua nhà cũng được đánh giá giải ngân chậm do điều kiện tiếp cận còn chặt chẽ, chưa tạo thuận lợi cho các đối tượng thụ hưởng chính sách.

Từ thực tế trên, Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội đề nghị UBND thành phố nghiên cứu, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp cho doanh nghiệp và người dân, trong đó có việc nới điều kiện vay vốn đối với người thu nhập thấp theo hướng dễ tiếp cận hơn.

Đoàn giám sát cũng kiến nghị triển khai các gói tín dụng ưu đãi ổn định, dài hạn dành cho doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà ở xã hội cũng như người có nhu cầu mua, thuê mua loại hình nhà ở này.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội đề xuất UBND thành phố rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển nhà ở xã hội, đồng thời nghiên cứu cắt bỏ khâu thẩm định và ban hành quyết định miễn tiền sử dụng đất nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Bên cạnh đó, thành phố được kiến nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt trong việc chuyển đổi giữa quỹ nhà ở xã hội, nhà tái định cư và các quỹ nhà khác để nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực.

Đối với Sở Xây dựng, đoàn giám sát đề nghị xem xét giảm hoặc bãi bỏ một số thủ tục hành chính như thủ tục chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai và thủ tục cấp phép xây dựng đối với các dự án nhà ở xã hội, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Ở lĩnh vực nhà tái định cư, báo cáo cho thấy một số địa phương vẫn chưa chủ động chuẩn bị đầy đủ quỹ nhà theo nhu cầu giải phóng mặt bằng. Việc bố trí tái định cư còn gặp nhiều khó khăn do quy định yêu cầu phải hoàn thành xây dựng hoặc bàn giao nhà trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, khiến tiến độ nhiều dự án bị ảnh hưởng.

Theo kết quả điều tra, thống kê giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu nhà ở xã hội của Hà Nội được dự báo vào khoảng 375.000 căn. Trong Kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu tối thiểu hoàn thành 120.000 căn ở kịch bản cấp độ 1.

Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 101.300 căn, tương đương 85% mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, để hoàn thành chỉ tiêu trong thời gian tới, việc tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục đầu tư, tín dụng ưu đãi và cơ chế thực thi được đánh giá là yêu cầu cấp thiết.

×