Hệ thống phân loại đô thị tại Việt Nam chính thức thay đổi từ hôm nay 1/1/2026

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa ký Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị.

Cả nước có 4 đô thị loại I từ 1/1/2026

Nghị quyết nêu rõ: Đô thị loại đặc biệt là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia, quốc tế, có vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt.

Đô thị loại I là đô thị trung tâm quốc gia, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp của quốc gia.

Đô thị loại II là đô thị trung tâm tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành của tỉnh, thành phố hoặc vùng liên tỉnh.

Đô thị loại III là đô thị trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của tiểu vùng.

Tiêu chí phân loại đô thị gồm: Vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; Mức độ đô thị hóa; Trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.

Đáng chú ý, Nghị quyết cũng quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp đối với các đô thị đã được phân loại trước thời điểm 1/01/2026. Theo Điều 15, 4 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ tiếp tục được xác định là đô thị loại I theo hệ thống phân loại mới.

Trong khi đó, các đô thị loại I (trừ 4 thành phố nêu trên), cùng với đô thị loại II, đô thị loại III, thành phố Thủ Đức và khu vực các phường thuộc phạm vi các quận trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, sẽ được xác định tương đương đô thị loại II theo quy định mới.

Đối với các đô thị loại IV, đô thị loại V, thị xã và thị trấn chưa được công nhận loại đô thị, Nghị quyết xác định chuyển tiếp lên đô thị loại III kể từ ngày 1/1/2026.

Nghị quyết cũng làm rõ việc xác định trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính cấp phường. Theo đó, phường thuộc đô thị loại nào sẽ được xác định đạt trình độ phát triển đô thị tương ứng với loại đô thị đó. Riêng các phường thuộc đô thị loại I, loại II hoặc phường thuộc quận được sắp xếp từ ngày 01/7/2025, nếu có sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới với đơn vị hành chính nông thôn, thì được xác định đạt trình độ phát triển đô thị loại III.

Với các quy định chuyển tiếp nêu trên, 20 thành phố thuộc tỉnh từng được công nhận là đô thị loại I trước khi sắp xếp đơn vị hành chính sẽ được xác định tương đương đô thị loại II kể từ ngày 01/01/2026. Danh sách này gồm: Thái Nguyên, Hoa Lư, Việt Trì, Hạ Long, Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Vinh, Nha Trang, Quy Nhơn, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Đà Lạt, Vũng Tàu, Biên Hòa, Thủ Dầu Một, Mỹ Tho, Long Xuyên, Rạch Giá và Phú Quốc.

Riêng Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hai đô thị đầu tàu về chính trị và kinh tế của cả nước sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt theo hệ thống phân loại mới.

Tiêu chuẩn mới của đơn vị hành chính

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng ký ban hành Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Theo đó, ở nông thôn, quy mô dân số của tỉnh miền núi từ 900.000 người trở lên; tỉnh không thuộc diện miền núi từ 1.400.000 người trở lên. Diện tích tự nhiên của tỉnh miền núi từ 8.000 km2 trở lên; các tỉnh khác từ 5.000 km2 trở lên.

Tiêu chuẩn nữa là có định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của cả nước, có ít nhất 1 đô thị đạt tiêu chuẩn đô thị loại II.

Với đơn vị hành chính đô thị thì thành phố phải có quy mô dân số từ 2.500.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 2.500 km2 trở lên; tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên; tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên.

Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia hoặc cấp vùng về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, đào tạo, du lịch, y tế, khoa học và công nghệ, đầu mối giao thông, giao lưu trong nước và quốc tế, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng hoặc cả nước. Ngoài ra còn có tiêu chuẩn là đã được công nhận là đô thị loại I.

Cân đối ngân sách thuộc nhóm các địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương; Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt từ 80% trở lên; Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của cả nước trong 03 năm gần nhất; Tốc độ tăng trưởng GRDP trong 03 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP); Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của cả nước trong 3 năm gần nhất.

Tiêu chuẩn của phường được quy định tại nghị quyết gồm uy mô dân số từ 21.000 người trở lên. Diện tích tự nhiên từ 5,5 km2 trở lên. Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng trong tỉnh, thành phố, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố hoặc tiểu vùng trong tỉnh, thành phố. Tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính từ 50% trở lên.

Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau: Tỷ lệ tổng thu ngân sách địa phương với tổng chi ngân sách địa phương trên địa bàn từ 100% trở lên; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của tỉnh, thành phố mà mình trực thuộc trong 3 năm gần nhất; tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh, thành phố mà mình trực thuộc trong 3 năm gần nhất.

Nghị quyết quy định, tiêu chuẩn của đặc khu thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 1 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đặc khu đã được công nhận loại đô thị theo quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị thì được xác định là đơn vị hành chính đô thị.

×