Hiếm có:  Gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai - 2 mẹ con nhận danh hiệu Anh hùng cùng ngày, 2 cha con là tướng công an

Gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai: Hiếm có, 2 mẹ con được phong anh hùng cùng một ngày

Thiếu tướng Phan Văn Lai sinh ngày 25/10/1930 tại xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, nay thuộc xã Ninh Giang, tỉnh Ninh Bình. Ông sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha và anh trai ông tham gia cách mạng từ sớm.

Ngay trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cả bốn anh em trai trong gia đình ông đều tham gia lực lượng vũ trang theo tiếng gọi của Đảng và Bác Hồ.

Riêng Phan Văn Lai bắt đầu hoạt động cách mạng tại địa phương từ năm 16 tuổi. Hai năm sau, ông trở thành cán bộ Huyện đoàn rồi thoát ly, dấn thân vào con đường cách mạng chuyên nghiệp. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông được giao hoạt động tại vùng địch hậu thuộc tỉnh Hà Nam.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, Bộ Công an xác định việc chi viện toàn diện cho lực lượng an ninh miền Nam là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, trong đó tăng cường cán bộ được coi là khâu then chốt.

Những cán bộ được đưa vào chiến trường không chỉ bổ sung lực lượng mà còn trực tiếp triển khai các biện pháp nghiệp vụ đặc thù của ngành Công an, phối hợp với lực lượng tại chỗ đấu tranh với các tổ chức tình báo, gián điệp, biệt kích và bộ máy cảnh sát của chính quyền Sài Gòn.

Hưởng ứng tinh thần “tất cả vì tiền tuyến lớn”, đầu năm 1964, Phan Văn Lai tình nguyện lên đường vào Nam chiến đấu. Ông tạm biệt mẹ già, người vợ tảo tần cùng ba con nhỏ, chấp nhận mọi gian khổ, hiểm nguy và cả sự hy sinh có thể xảy đến. Từ chiến trường ác liệt, trong một lá thư gửi về quê nhà, ông viết: “Con của mẹ cũng là con của Đảng, của cách mạng và của nhân dân. Mẹ hãy vui mừng và tự hào vì đã có mấy người con trai biết lo, biết nghĩ đến hạnh phúc của dân tộc”.

Chiến trường Trị Thiên - Huế những năm ấy vô cùng khốc liệt. Trong điều kiện thiếu thốn, bom đạn luôn rình rập, Phan Văn Lai vẫn kiên trì bám địa bàn, bám cơ sở, cùng đồng đội gây dựng và bảo vệ phong trào cách mạng. Bằng sự mưu trí, gan dạ và kinh nghiệm công tác, ông nhiều lần hoàn thành những nhiệm vụ khó khăn giữa vùng địch kiểm soát.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Ban An ninh khu được Khu ủy Trị Thiên - Huế giao phối hợp tham gia mũi tiến công ở phía tây nam thành phố Huế. Một trong những mục tiêu quan trọng là lao Thừa Phủ, nơi địch bố trí hệ thống mìn dày đặc nhằm ngăn lực lượng bên ngoài đột nhập cũng như đề phòng tù nhân vượt ngục.

Các đơn vị tiến công dùng loa thông báo thắng lợi của quân giải phóng, kêu gọi giám thị và lính gác hạ vũ khí đầu hàng, đồng thời động viên những người bị giam đứng lên phá ngục. Trong lúc hàng ngũ đối phương rơi vào hoang mang, một binh sĩ chính quyền Sài Gòn chạy ra đầu hàng và khai về một đường hầm bí mật nối từ bên trong nhà lao ra ngoài.

Từ thông tin này, lực lượng ta bí mật đột nhập, tạo thế bất ngờ khiến đối phương không kịp chống trả, giải thoát khoảng 2.300 cán bộ, đảng viên và du kích đang bị giam giữ tại lao Thừa Phủ.

Trong một nhiệm vụ truy bắt Phó Tỉnh trưởng chính quyền Sài Gòn tại Huế, Phan Văn Lai phát hiện một chiếc thang dựng sát tường rào và phán đoán đối tượng có thể đang ẩn náu bên trong. Ông lập tức lên tiếng kêu gọi đầu hàng. Tuy nhiên, từ trên trần nhà, đối tượng bất ngờ ném lựu đạn chống trả và sau đó bị lực lượng cách mạng tiêu diệt.

Có thời điểm đơn vị của ông Lai rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhiều đồng đội liên tục đau ốm, lương thực cạn kiệt. Bất chấp bom đạn, Phan Văn Lai vượt xuống xã Phong Sơn, nơi quân địch đang đóng chốt, tìm cách đưa gạo và thực phẩm về căn cứ.

Không chỉ trực tiếp chiến đấu, ông còn khẩn trương đào tạo nghiệp vụ cho 30 cán bộ an ninh xã, đồng thời xây dựng 10 đầu mối “an ninh mật” cắm sâu trong các ấp chiến lược để nắm tình hình và phục vụ hoạt động cách mạng.

Ngày đất nước thống nhất, nhiệm vụ của ông vẫn chưa kết thúc. Tình hình an ninh tại Huế lúc đó còn phức tạp, một số đối tượng tìm cách chống phá, trong khi tội phạm, đặc biệt là các nhóm cướp, có thời điểm hoạt động manh động. Sau 11 năm liên tục bám chiến trường, Phan Văn Lai tiếp tục ở lại Huế, tham mưu và trực tiếp hỗ trợ công tác bảo đảm an ninh trật tự, góp phần ổn định tình hình địa phương. Đến năm 1976, ông mới trở về Hà Nội.

Sau đó, ông về Bộ Công an công tác và được phong hàm Thiếu tướng. Ông Lai lần lượt đảm nhiệm các chức vụ: Vụ phó Nghiên cứu Tổng hợp, Vụ phó Tổ chức cán bộ, Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Xây dựng lực lượng. Đến năm 1990, Thiếu tướng Phan Văn Lai giữ chức Chánh Thanh tra Bộ Công an cho đến ngày nghỉ hưu năm 1996.

Với những chiến công và thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thiếu tướng Phan Văn Lai được Nhà nước ghi nhận, phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đặc biệt, hiếm có một gia đình nào cả 2 mẹ con đều nhận danh hiệu anh hùng chung một ngày như gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai.

Mẹ Thiếu tướng Phan Văn Lai - Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Mỵ (1901 - 1989), quê ở Trực Ninh, Nam Định (cũ), sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo nhưng có truyền thống yêu nước.

Mẹ có bốn người con trai và cả bốn đều gắn bó với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Người con cả tham gia Giải phóng quân tại Chiến khu Trần Hưng Đạo, sau đó anh dũng hy sinh trên mặt trận Đường 5 (Hải Dương) trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, mẹ Lê Thị Mỵ tiếp tục động viên ba người con trai còn lại lên đường nhập ngũ, trực tiếp chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Trong số đó, người con trai út đã hy sinh tại chiến trường Khu V vào năm 1970.

Một người con khác của mẹ là Thiếu tướng Phan Văn Lai. Với những đóng góp và chiến công trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ông được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 2016, Đảng bộ và chính quyền xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định (cũ) đã tổ chức trọng thể lễ đón nhận danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng dành cho cụ Lê Thị Mỵ, đồng thời đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của Thiếu tướng Phan Văn Lai.

Việc 2 mẹ con cùng được đón nhận những danh hiệu cao quý trong một ngày là trường hợp đặc biệt, hiếm gặp, ghi dấu những đóng góp và hy sinh to lớn của một gia đình đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai: 2 cha con cùng là Thiếu tướng công an nhân dân

Gia đình Thiếu tướng Phan Văn Lai còn đặc biệt hơn nữa khi cả 2 cha con cùng là tướng lĩnh công an nhân dân.

Ông Lai bén duyên với cô du kích Nguyễn Thị Y quê ở Hà Nam sau một lần theo ông Trần Lung đi công tác ở vùng địch tạm chiếm là xã Trác Văn, huyện Duy Tiên, vào năm 1951. Đầu năm 1954, lễ cưới giản dị diễn ra. Năm 1962, Bộ Công an phát động phong trào viết đơn tình nguyện đi chiến trường, Phan Văn Lai viết đơn xin vào Nam chiến đấu. Đầu năm 1964, ông được Bộ Công an chi viện vào Ban An ninh tỉnh Thừa Thiên. Lúc này, ông đã có ba cậu con trai: Phan Quốc Thái 5 tuổi, Phan Quốc Thịnh 3 tuổi và Phan Quốc Thắng mới sinh còn chưa cai sữa.

Sau này, tiếp nối truyền thống của gia đình giàu cách mạng, con trai cả của Thiếu tướng Phan Văn Lai là Phan Quốc Thái và con út Phan Quốc Thắng cũng đứng trong hàng ngũ Công an nhân dân. Thiếu tướng Phan Quốc Thái sinh năm 1957, nguyên là Cục trưởng Cục Hậu cần, Tổng cục An ninh 1, Bộ Công an.

(Nguồn tham khảo: Báo Quân đội nhân dân, Báo Công an nhân dân)

×