Hình vẽ bàn chân bị xiềng xích và những dòng chữ dang dở dưới mộ liệt sĩ vô danh ở Hà Tĩnh

Phát hiện tấm tăng có hình bàn chân bị xiềng xích dưới mộ liệt sĩ ở Hà Tĩnh

Trong quá trình khai quật 63 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài (phường Thành Sen, Hà Tĩnh), lực lượng chức năng phát hiện một tấm tăng cũ với những dòng chữ viết tay đã mờ nhòe cùng hình vẽ bàn chân bị xiềng xích. Di vật đặc biệt này có thể là dấu tích hiếm hoi giúp kể lại câu chuyện về một người lính đã mãi mãi nằm lại với đất mẹ.

Sáng 29/7, những phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính đầu tiên tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài được khai quật để thu nhận mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN.

Trong không khí trang nghiêm, từng phần mộ được mở một cách cẩn trọng. Từng lớp đất được bóc tách, kiểm tra và ghi nhận tỉ mỉ. Với những người tham gia, đây không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đến phần mộ số 8, hàng 2, lô 8, tổ khai quật và số hóa bất ngờ phát hiện một tấm tăng đã ngả màu theo thời gian nằm lẫn trong lớp đất.

Nhận định đây có thể là di vật gắn với người nằm dưới mộ, các thành viên tổ khai quật xử lý hiện vật hết sức nhẹ nhàng. Từng hạt đất được phủi đi, từng nếp gấp cũ kỹ được mở ra.

Khi tấm tăng dần lộ diện, những dòng chữ viết tay cũng hiện lên. Dù đã mờ nhòe sau hàng chục năm, một số câu chữ vẫn có thể đọc được: “Những người như con...”, “Hôm ấy mắt con tràn...”, “Con trằn trọc...”. Những câu chữ ngắn ngủi, dang dở khiến khu vực khai quật lặng đi.

Không ai biết chính xác người đã viết những dòng chữ này là ai, viết trong hoàn cảnh nào. Nhưng qua những gì còn lại, có thể hình dung đó là những tâm sự của một người lính trong những năm tháng chiến tranh.

Đáng chú ý, phía dưới những dòng chữ còn có hình vẽ một bàn chân bị xiềng xích bằng bút mực. Hình vẽ mộc mạc nhưng ám ảnh, gợi về những tháng ngày tù đày, tra tấn khốc liệt mà người chiến sĩ cách mạng từng phải trải qua.

Đại tá Nguyễn Hà - Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh cho biết, tấm tăng là vật dụng gắn bó với bộ đội, được sử dụng để che mưa nắng, làm lều bạt... Những dòng chữ lưu lại trên đó có thể là một đoạn nhật ký hoặc những vần thơ được người lính viết trong những phút lặng hiếm hoi giữa chiến trường.

Dù chưa thể xác định danh tính người viết, những nét chữ còn sót lại vẫn gợi về một thế hệ thanh niên lên đường chiến đấu với niềm tin, lý tưởng và khát vọng giành độc lập cho dân tộc.

Tại phần mộ số 8, tổ khai quật còn phát hiện nhiều kỷ vật khác như 10 chiếc cúc áo và một chiếc lược chải tóc. Những vật dụng nhỏ bé ấy đã nằm dưới lòng đất hàng chục năm, nay được đưa lên và bảo quản cẩn thận. Mỗi hiện vật có thể là một manh mối góp phần vào hành trình xác định danh tính người đã hy sinh.

Ông Lê Đăng Minh - quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài chia sẻ, nhiều năm gắn bó với nghĩa trang, những phần mộ chưa xác định danh tính luôn là điều khiến ông day dứt. “Mỗi lần người thân đến thắp hương, nhìn họ lặng lẽ đứng trước những ngôi mộ vô danh, tôi càng mong một ngày các anh được gọi đúng tên mình”, ông Minh nói.

Theo ông Minh, chứng kiến quá trình khai quật, thu nhận mẫu ADN và nâng niu từng kỷ vật được tìm thấy, ông rất xúc động. Những chiếc cúc áo, chiếc lược hay tấm tăng với những dòng chữ còn sót lại như mang theo hơi ấm của người lính năm xưa.

Ông tin rằng, các di vật không chỉ góp thêm manh mối để xác định danh tính liệt sĩ, mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về cuộc đời và những tâm tư mà các anh đã gửi lại trước khi nằm xuống vì Tổ quốc.

Trong hai ngày 29 và 30/7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh tiến hành khai quật, số hóa và thu nhận mẫu ADN từ 63 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài. Bên cạnh các mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, nhiều kỷ vật cũng được tìm thấy dưới lớp đất đã vùi lấp suốt hàng chục năm.

Đại tá Mai Ngọc Việt - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh cho biết, quá trình khai quật, số hóa và thu nhận mẫu ADN được các lực lượng thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao, tuân thủ nghiêm quy trình chuyên môn. Từng phần mộ được khai quật cẩn trọng, tỉ mỉ; từng mẫu sinh phẩm và hiện vật được phát hiện đều được ghi nhận, bảo quản và số hóa đầy đủ.

Theo Đại tá Mai Ngọc Việt, những di vật được phát hiện có giá trị đặc biệt, vừa là nguồn thông tin phục vụ xác minh danh tính liệt sĩ, vừa là minh chứng về cuộc đời và quá trình chiến đấu của các anh. Vì vậy, mọi hiện vật đều được xử lý, bảo quản với sự cẩn trọng và trân trọng cao nhất.

Sau hàng chục năm nằm sâu dưới lòng đất, tấm tăng với những dòng chữ đã mờ nhòe vẫn còn đó. Có thể những câu chữ ấy chưa đủ để xác định người đã viết, nhưng chúng đã giúp một phần ký ức về người lính năm xưa được đánh thức.

×