"Hổ giấy": Vì sao cỗ máy chiến tranh 21.000 tỷ USD của Mỹ thất bại đau đớn trước Iran?

Trong khi đó, Iran chỉ dành một phần rất nhỏ cho quốc phòng, với ngân sách quân sự năm 2025 được SIPRI ước tính khoảng 7,5 tỷ USD, tương đương chỉ 2% mức chi tiêu của Mỹ. Tuy nhiên, theo các tác giả Medea Benjamin và Nicolas J.S. Davies, Tehran vẫn đang duy trì khả năng chống trả đáng kể trước sức mạnh quân sự vượt trội của Washington, theo Counterpunch.

Điểm khác biệt quan trọng, nằm ở khả năng phòng thủ của Iran. Mỹ và Israel chưa thể phá hủy hoàn toàn mạng lưới phòng không Iran, khiến máy bay chiến đấu Mỹ khó hoạt động sâu trong không phận nước này mà không đối mặt nguy cơ tổn thất.

Iran được cho là đã xây dựng nhiều cơ sở quân sự quan trọng dưới lòng đất, trong đó có nhà máy sản xuất vũ khí, kho vũ khí và các trận địa phóng. Điều này khiến việc vô hiệu hóa năng lực quân sự của Tehran trở nên khó khăn hơn nhiều so với một số chiến dịch quân sự trước đây của Mỹ.

Mỹ tiêu hao kho tên lửa đắt đỏ

Theo Counterpunch, Washington hiện chủ yếu sử dụng các loại vũ khí tấn công tầm xa phóng từ ngoài lãnh thổ Iran thay vì đưa máy bay chiến đấu tiến sâu vào không phận đối phương.

Điều này đang tạo áp lực lớn lên kho vũ khí của Mỹ. Counterpunch dẫn số liệu cho biết, Mỹ đã tiêu hao khoảng 1/3 kho vũ khí tấn công tầm xa và phòng không, trong đó có tên lửa hành trình JASSM, Tomahawk, tên lửa phòng không SM-2, SM-3, SM-6 cùng nhiều tên lửa đánh chặn Patriot và THAAD.

Một số loại vũ khí có giá cực cao. JASSM có giá khoảng 700.000 USD/quả, trong khi tên lửa đánh chặn THAAD có thể lên tới 12 triệu USD/quả. Đáng chú ý, nhiều loại vũ khí này cần nhiều năm để bổ sung vào kho dự trữ.

Bài viết cho rằng sự chênh lệch chi phí trở nên đặc biệt đáng chú ý khi Mỹ phải sử dụng tên lửa trị giá hàng triệu USD để đánh chặn UAV Shahed có giá ước tính chỉ 20.000-50.000 USD mỗi chiếc.

Để duy trì các chiến dịch tấn công, Mỹ thậm chí phải điều máy bay ném bom B-1 từ căn cứ Fairford ở Anh để phóng tên lửa Tomahawk vào Iran, đồng thời tăng cường đáng kể lực lượng máy bay tiếp dầu nhằm phục vụ các hoạt động ở khoảng cách xa.

“Vũ khí đắt tiền” chưa chắc quyết định chiến tranh

Counterpunch lấy cuộc chiến Nga-Ukraine làm ví dụ cho thấy số lượng và khả năng sản xuất nhanh các loại vũ khí tương đối rẻ, đặc biệt là đạn pháo và UAV, có thể đóng vai trò quan trọng không kém những hệ thống vũ khí đắt đỏ.

Tác giả đồng thời chỉ trích tổ hợp công nghiệp-quân sự Mỹ, cho rằng Washington đã dành quá nhiều nguồn lực cho các chương trình vũ khí có chi phí ngày càng cao. Theo tác giả, ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ hiện tập trung chủ yếu vào 5 tập đoàn lớn gồm Lockheed Martin, Boeing, RTX, General Dynamics và Northrop Grumman.

Bài viết cho rằng mô hình này đã khiến Mỹ sở hữu những hệ thống vũ khí cực kỳ đắt đỏ nhưng lại gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn cung khi chiến sự kéo dài.

Trong khi đó, ngân sách quốc phòng Mỹ tiếp tục tăng. Tổng thống Donald Trump đã đề xuất 1.500 tỷ USD chi tiêu quân sự cho tài khóa 2027, trong khi dự luật quốc phòng được Hạ viện thông qua cho phép chi 1.150 tỷ USD từ ngân sách tùy nghi, chưa tính các khoản bổ sung khác.

Iran làm thay đổi cán cân quân sự?

Bài viết nhận định tên lửa và UAV Iran đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cán cân quân sự tại Trung Đông. Theo Counterpunch, các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV đã buộc lực lượng Mỹ phải điều chỉnh vị trí triển khai, trong khi các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ phải hoạt động cách bờ biển Iran khoảng 1.000 dặm để giảm nguy cơ bị tấn công.

Iran cũng được cho là đã tấn công các cơ sở quân sự Mỹ ở khu vực, khiến Washington phải tiếp tục điều chỉnh hệ thống chỉ huy và bố trí lực lượng.

Từ đó, bài viết đặt câu hỏi về hiệu quả thực sự của mô hình đầu tư quốc phòng khổng lồ của Mỹ. Counterpunch cho rằng việc sở hữu ngân sách quân sự lớn nhất thế giới không đồng nghĩa với khả năng nhanh chóng đạt được mục tiêu trên chiến trường, đặc biệt khi đối phương sở hữu mạng lưới phòng thủ phân tán, cơ sở ngầm và năng lực sản xuất vũ khí có thể duy trì lâu dài.

Cuối cùng, bài viết lập luận rằng chiến tranh kéo dài không chỉ gây tổn thất về người và của mà còn tạo ra “chi phí cơ hội” đối với nền kinh tế Mỹ, khi nguồn lực khổng lồ được dành cho quân sự thay vì y tế, giáo dục, tiền lương và các chương trình an sinh xã hội.

Theo Counterpunch, những diễn biến tại Iran đang buộc Mỹ phải đối mặt với câu hỏi lớn hơn: Liệu một cỗ máy chiến tranh trị giá hàng chục nghìn tỷ USD có thực sự hiệu quả nếu không thể nhanh chóng áp đảo một đối thủ có ngân sách quân sự nhỏ hơn rất nhiều?

×