Hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai: Chuyên gia chỉ ra những việc cần làm ngay để tránh bị truy thu

Cảnh báo: Cá nhân vi phạm thủ tục thuế có thể bị phạt 100 triệu đồng

Mới đây, Cục Thuế (Bộ Tài Chính) có văn bản cho biết sẽ không kiểm tra thuế, hay sử dụng doanh thu khai thuế của hộ, cá nhân kinh doanh năm 2026 để hồi tố, truy thu nghĩa vụ thuế của các năm trước.

Đại diện Cục thuế cho hay, điều kiện là các hộ thuế khoán từ 2025 trở về trước được cơ quan thuế ấn định doanh thu, xác định mức nộp theo quy định. Trường hợp không bị truy thu bao gồm cả hộ, cá nhân kinh doanh thay đổi quy mô hoạt động dẫn đến doanh thu tính thuế thay đổi 50% trở lên.

Trường hợp nếu cơ quan thuế phát hiện hành vi gian lận, che giấu doanh thu dẫn đến thiếu thuế, hộ, cá nhân kinh doanh sẽ bị xử phạt theo Nghị định 125/2020. Cụ thể, vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn có thể bị phạt cảnh cáo hoặc tiền. Mức phạt tiền tối đa tới 200 triệu đồng với tổ chức, 100 triệu đồng với cá nhân vi phạm thủ tục thuế; 100 triệu đồng với tổ chức, 50 triệu đồng với cá nhân vi phạm hóa đơn. Người dân có hành vi khai sai bị phạt 20% số thuế thiếu, trốn thuế phạt 1-3 lần số tiền thuế trốn.

Ngoài phạt tiền, họ có thể bị đình chỉ hoạt động in hóa đơn. Người vi phạm buộc nộp đủ thuế thiếu, thuế trốn, tiền chậm nộp, điều chỉnh kê khai, thực hiện đúng quy định về hóa đơn và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Mức phạt cụ thể xác định theo mức trung bình của khung, điều chỉnh tăng hoặc giảm 10% cho mỗi tình tiết, hộ kinh doanh áp dụng mức phạt như cá nhân.

Như vậy, từ năm 2026, hàng triệu cá nhân, hộ kinh doanh khoán chuyển sang kê khai, nộp thuế. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh phát sinh tâm lý lo ngại doanh thu thực tế tăng cao so với mức khoán của các năm trước, dẫn đến bị truy thu thuế.

Hộ kinh doanh cần ghi chép đầy đủ hoặc dùng phần mềm bán hàng

Trao đổi với Dân Việt, ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TP.HCM, CEO Công ty Dịch vụ thuế và kế toán Việt Tín cho biết, đây là văn bản cần thiết trong việc hướng dẫn người dân nộp thuế, nhất là trong bối cảnh chuyển từ thuế khoán sang kê khai.

“Vì vậy, dù có những rủi ro trong thời điểm trước 2025 nhưng ngành thuế vẫn hướng đến việc hỗ trợ bà con, không truy thu hồi tố với hộ, cá nhân kinh doanh. Ngoài ra, đối với những hộ, cá nhân có những sai phạm, ngành thuế đều có những tình tiết giảm nhẹ, xử phạt nhẹ. Tôi cho rằng việc này là hết sức phù hợp, hướng tới việc hỗ trợ tối đa cho bà con”, ông Sơn nói.

Ông Sơn cũng lưu ý đối với những cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng cần dùng phần mềm bán hàng để kiểm soát hàng hóa, thực hiện các quy định về việc nộp thuế.

Còn đối với cá nhân, hộ cá nhân có doanh thu dưới 500 triệu đồng ông cho rằng nên ghi chép chi tiết hoặc dùng phần mềm bán hàng. Trường hợp ghi sổ tay, cần ghi rõ nội dung ngày bán, nội dung bán hàng, số tiền thu được, theo dõi theo ngày, tuần, tháng.

Chuyên gia khuyến khích dù dưới mức chịu thuế, người bán hàng vẫn nên dùng phần mềm bán hàng để chứng minh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được kê khai đầy đủ khi cơ quan thuế có yêu cầu.

“Dù ghi chép đơn giản, không tính chi phí đầu vào nhưng hộ kinh doanh vẫn nên lấy hóa đơn đầy đủ khi mua hàng hóa và dịch vụ. Việc làm này nhằm này nhằm chứng minh nguồn gốc đầy đủ của hàng hóa và khi phát sinh doanh thu quá 500 triệu đồng sẽ sẵn sàng chuyển sang việc thực hiện kê khai tính thuế”, ông Sơn chia sẻ.

Đối với trường người dân không lấy được hóa đơn, có thể lấy phiếu bán hàng, cùng với thông tin của người bán, địa chỉ cửa hàng và lập bảng kê thu mua.

Và điều quan trọng nữa theo ông Sơn nên giao dịch bằng chuyển khoản, việc này giúp minh bạch tài chính, dễ giải trình khi cơ quan thế có yêu cầu trong trường hợp doanh thu tăng cao. Khi chuyển khoản nên ghi rõ nội dung và nên có tài khoản riêng để tiện kiểm soát giao dịch.

Ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn cũng cho rằng, việc cơ quan thuế khẳng định không truy thu hồi tố với hộ, cá nhân kinh doanh khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai thể hiện chính sách nhân văn, phù hợp, hướng đến mục tiêu tạo thuận lợi cho người dân, cá nhân, hộ kinh doanh. Cá nhân ông ủng hộ chủ trương, quy định này của Cục thuế.

“Có một thực tế là hiện nay tôi thấy có nhiều hội nhóm đào tạo cho các cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ về việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, các lớp học lại không thống nhất về nội dung nên bà con có phần hoang mang. Vì vậy, tôi đề nghị Chính phủ, Bộ Tài Chính sớm ra nghị định hướng dẫn chi tiết cho bà con, cá nhân, hộ kinh doanh nắm rõ quy trình, thực hiện nghiêm theo quy định hiện nay”, ông Phụng chia sẻ.

Theo ông Phụng, việc nâng ngưỡng từ 100 triệu lên 500 triệu phải nộp thuế GTGT đã tạo nhiều thuận lợi cho người dân. Bởi những người kinh doanh lớn, thực thụ họ sẽ không bị hưởng. Quy định này chỉ ảnh hưởng đối với những người kinh doanh nhỏ lẻ, lâu nay thực hiện theo hình thức thuế khoán, đến bây giờ phải kê khai minh bạch có thể họ sẽ bị ảnh hưởng.

“Cũng có thể trước đây có một số hộ kinh doanh, khi thực hiện theo hình thức thuế khoán, họ khai thấp mức chịu thuế. Còn bây giờ thực hiện minh bạch, áp dụng thực hiện hóa đơn điện tử, cũng như công khai thực hiện việc kết nối dữ liệu giữa các cơ sở, đơn vị với nhau thì họ sẽ phải thực hiện nghiêm túc, nộp sát hơn so với thực tế ”, ông Phụng chia sẻ.

Ông cũng khuyến cáo, người dân nên bình tĩnh, thực hiện các quy định, trong trường hợp các văn bản, quy định chưa phù hợp có thể kiến nghị cơ quan chức năng xem xét điều chỉnh, sửa đổi. Như vậy, người dân sẽ yên tâm kinh doanh, thực hiện theo đúng quy định của Nhà nước.

Khoản 4 điều 5 Nghị quyết số 198/2025/QH15 quy định, nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động kinh doanh như sau: Không được áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Trường hợp các cơ quan có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hành vi gian lận, che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế theo quy định tại điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, hoặc trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo quy định tại điều 200 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

×