Hoàng đế thời xưa đều có thái giám nếm thử thức ăn, vậy nếu là thuốc độc phát tác chậm thì sao?

Hoàng đế thời xưa đều có thái giám nếm thử thức ăn, vậy nếu là thuốc độc phát tác chậm thì sao?

Trên thực tế, khi xem các bộ phim cung đình, chúng ta có thể nhận thấy trước khi hoàng đế dùng bữa, thường sẽ có một thái giám nhỏ bước tới, dùng đũa gắp mỗi món trên bàn một ít bỏ vào bát rồi ăn thử.

Sau một khoảng thời gian, khi xác định thái giám thử món không có biểu hiện bất thường, hoàng đế mới bắt đầu ăn. Đây cũng là lý do Phổ Nghi nói rằng mình hầu như không bao giờ được ăn món nóng. Sau hàng loạt công đoạn, đặc biệt là khâu nếm thử, dù thức ăn được giữ nhiệt tốt đến đâu cũng khó tránh khỏi bị nguội.

Vậy tại sao nhất thiết phải có người thử món?

Lý do thường được nhắc tới là thái giám thử món có thể bảo đảm ở mức cao nhất sự an toàn trong ăn uống của hoàng đế. Tuy nhiên, cũng có một câu hỏi đặt ra: Nếu người ta sử dụng thuốc độc phát tác chậm thì sao?

Thực ra, chế độ thái giám thử món không hoàn toàn chỉ nhằm mục đích thử độc. Hoàng cung vốn là nơi được bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt. Có thể nói rằng bất kỳ ai có cơ hội tiếp xúc với thức ăn của hoàng đế đều phải trải qua quá trình kiểm tra lai lịch nhiều lần và thuộc nhóm được hoàng đế hoặc triều đình tin tưởng.

Không những vậy, toàn bộ quá trình hoàng đế dùng bữa đều phải tuân theo những tiêu chuẩn giám sát, quản lý hết sức nghiêm ngặt. Vì thế, biện pháp hữu hiệu nhất để ngăn hoàng đế bị đầu độc thực chất không phải chỉ dựa vào người thử độc, mà là cả một hệ thống kiểm soát chặt chẽ.

Vậy trong hoàng cung, việc ăn uống của hoàng đế được quản lý như thế nào?

Có thể lấy triều Thanh làm ví dụ.

Hoàng đế thời cổ đại được xem là bậc “cửu ngũ chí tôn”, vì vậy mọi thứ liên quan đến hoàng đế đều phải khác với dân thường.

Cơm của hoàng đế không gọi đơn giản là “cơm” mà gọi là “thiện”. Hoàng đế ăn cơm được gọi là “tiến thiện”; mang thức ăn lên gọi là “truyền thiện”; còn nhà bếp chuyên chuẩn bị đồ ăn cho hoàng đế được gọi là “Ngự thiện phòng”.

Các hoàng đế nhà Thanh thông thường mỗi ngày ăn hai bữa chính, thời gian không hoàn toàn cố định.

Về cơ bản, sau khi giải quyết xong công việc hoặc khi cảm thấy đói, hoàng đế sẽ ra lệnh cho thái giám “truyền thiện”. Mệnh lệnh được truyền tới Ngự thiện phòng, sau đó hàng chục thái giám nhỏ sẽ mang theo các hộp thức ăn khác nhau, xếp thành một hàng dài đưa tới nơi hoàng đế dùng bữa.

Sau khi bàn ăn được sắp xếp xong, các món mới lần lượt được đưa lên.

Vậy một bữa của hoàng đế có bao nhiêu món?

Theo thông lệ được lưu truyền về triều Thanh, mỗi bữa ăn của hoàng đế có thể có tới 120 món. Ngoài số món ăn này, cơm, các loại món chính, điểm tâm và hoa quả còn được tính riêng.

Tất nhiên, đây chỉ là quy cách hoặc thông lệ, chứ không có nghĩa tất cả các hoàng đế đều nhất thiết ăn 120 món mỗi bữa.

Đến thời Đạo Quang, hoàng đế cho rằng số lượng như vậy quá nhiều. Nhằm tiết kiệm, ông giảm xuống còn 64 món mỗi bữa.

Đến thời Hàm Phong, tài chính triều đình ngày càng eo hẹp, số món tiếp tục được giảm xuống còn 32.

Sau khi Hàm Phong qua đời, xảy ra Chính biến Tân Dậu, Từ An và Từ Hi cùng buông rèm nhiếp chính. Trong thời kỳ này, Từ An tiếp tục giảm số món xuống còn 24. Có thể nói, sau nhiều lần cắt giảm, số lượng món ăn trong cung đã ít đi đáng kể.

Tuy nhiên, sau khi Từ An qua đời, Từ Hi Thái hậu nắm quyền một mình thì bắt đầu phô trương hơn. Không những bà khôi phục quy cách 120 món theo “tổ chế”, mà theo một số ghi chép, về sau mỗi bữa thậm chí có thể lên tới hơn 200 món. Qua đó có thể thấy mức độ xa hoa trong đời sống của Từ Hi Thái hậu.

Nhưng với nhiều món ăn như vậy, chẳng lẽ không có nguy cơ bị bỏ độc?

Trên thực tế, chính vì số lượng món quá nhiều nên khả năng đầu độc hoàng đế thông qua thức ăn lại trở nên rất thấp.

Việc quản lý đồ ăn của hoàng đế cực kỳ nghiêm ngặt. Từ lựa chọn nguyên liệu cho tới khi món ăn được đặt lên bàn, toàn bộ quá trình đều nằm dưới sự giám sát chặt chẽ.

Chẳng hạn, với mỗi món ăn, ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu, nhặt rau, sơ chế đều có người chuyên trách, đồng thời từng bước đều được ghi chép rõ ràng.

Đến khâu nấu nướng, vốn là công đoạn quan trọng nhất, cũng có người phụ trách lập hồ sơ và giám sát.

Đồng thời, trong quá trình chế biến mỗi món ăn thường phải có ít nhất ba đầu bếp Ngự thiện phòng phối hợp với nhau. Điều này có nghĩa là rất khó để một người đơn độc có thể bí mật bỏ độc mà không bị người khác phát hiện.

Khi truyền thiện, mỗi thái giám phụ trách một món ăn. Sau khi thức ăn được cho vào hộp, trước khi được mang tới cho hoàng đế thì tuyệt đối không được tự ý mở ra giữa đường.

Toàn bộ quá trình này cũng có người chuyên giám sát và ghi chép.

Khi các món được đặt trước mặt hoàng đế, trước hết sẽ có người kiểm tra bằng kim bạc, sau đó thái giám thử món mới bước lên nếm thử.

Chỉ sau khi toàn bộ các thủ tục ấy hoàn tất, hoàng đế mới chính thức dùng bữa.

Do số lượng món quá nhiều nên đương nhiên hoàng đế không thể ăn hết. Ông chỉ lựa chọn một số món mình muốn ăn.

Trong cung còn có một quy tắc đáng chú ý gọi là “ăn một món không quá ba thìa”.

Nghĩa là dù một món ngon đến đâu, hoàng đế cũng không được thể hiện mình đặc biệt yêu thích món đó. Thông thường chỉ ăn tối đa ba miếng hoặc ba thìa, sau đó món ăn sẽ được dọn đi.

Quy tắc này được xem là một biện pháp bảo vệ an toàn và ngay cả hoàng đế cũng khó tùy tiện phá bỏ.

Từ toàn bộ quy trình trên có thể hình dung việc muốn đầu độc hoàng đế khó khăn đến mức nào.

Ngay cả trong trường hợp một người nào đó trong chuỗi cung ứng thức ăn sơ suất hoặc phản bội, người ấy về cơ bản cũng chỉ có cơ hội tác động tới món ăn mà mình phụ trách.

Trong khi đó, mỗi bữa của hoàng đế có rất nhiều món, không ai có thể biết chắc hôm đó hoàng đế sẽ ăn món nào.

Những tình tiết thường thấy trong phim truyền hình, chẳng hạn hoàng đế hoặc hoàng hậu khen một đầu bếp nào đó vì nấu một món quá ngon, phần lớn chỉ là hư cấu.

Trên thực tế, hoàng đế thậm chí không biết món ăn nào do đầu bếp nào làm.

Vì lý do an toàn, người trong cung cũng cố gắng không để người khác biết hoàng đế thích ăn món gì.

Theo lời kể của những người từng phục vụ bên cạnh Từ Hi Thái hậu, có người theo hầu bà hơn 40 năm nhưng vẫn không biết chính xác bà thích ăn món nào nhất.

Do đó, xác suất bỏ độc thành công đã thấp, xác suất món có độc lại đúng lúc được hoàng đế lựa chọn ăn càng thấp hơn.

Ngay cả khi tình huống đó thực sự xảy ra, chưa chắc hoàng đế lập tức bị trúng độc nghiêm trọng.

Bởi một món hoàng đế chỉ ăn tối đa vài miếng. Nếu sử dụng thuốc độc mãn tính, lượng độc trong một lần ăn như vậy rất khó lập tức dẫn tới tử vong.

Muốn dùng thuốc độc mãn tính hiệu quả, thông thường phải cho nạn nhân sử dụng liên tục trong một thời gian dài, ngày nào cũng hấp thụ một lượng nhất định.

Nhưng với quy trình quản lý ăn uống của hoàng đế như đã mô tả ở trên, việc ngày nào cũng bí mật bỏ độc vào đúng món hoàng đế sẽ ăn gần như không thể thực hiện được.

Vì vậy, khả năng đầu độc hoàng đế bằng thuốc độc mãn tính được cho là cực thấp.

Vậy mục đích thực sự của thái giám thử món là gì?

Không chỉ để kiểm tra chất độc.

Một nhiệm vụ quan trọng khác của họ là nếm trước để đánh giá độ mặn, nhạt, hương vị cũng như tình trạng của thức ăn, xem món đó có phù hợp để hoàng đế sử dụng hay không.

Nếu phát hiện thức ăn có vấn đề hoặc không thích hợp, món đó sẽ không được đưa lên cho hoàng đế ăn.

Tại sao có những món có thể không phù hợp?

Bởi một số loại thực phẩm được các địa phương tiến cống tới kinh thành. Trong điều kiện giao thông thời cổ đại còn chậm chạp, quá trình vận chuyển có thể kéo dài rất lâu.

Trong thời gian đó, nguyên liệu có còn được bảo quản tốt hay không, có bị biến chất không, tính chất của nguyên liệu có phù hợp với thể trạng của hoàng đế không, hoặc kỹ thuật chế biến món đó có đạt yêu cầu hay không, đều cần người thử món kiểm tra trước.

Tóm lại, trong điều kiện quyền lực của hoàng đế vẫn được duy trì bình thường và hệ thống cung đình hoạt động chặt chẽ, khả năng một hoàng đế bị đầu độc chết bằng thuốc độc mãn tính là vô cùng thấp.

Chỉ trong trường hợp quyền lực của hoàng đế đã bị tước bỏ hoặc bị người khác khống chế, nguy cơ bị đầu độc mới tăng lên đáng kể.

Một trường hợp thường được nhắc tới là Hoàng đế Quang Tự, người qua đời trước Từ Hy đúng một ngày.

Về sau, khi các nhà nghiên cứu tiến hành kiểm tra di hài Quang Tự, họ phát hiện trong cơ thể ông có hàm lượng thạch tín rất cao.

Từ kết quả này, bài viết cho rằng Quang Tự đã chết do bị đầu độc, đồng thời xem đây là bằng chứng gián tiếp liên hệ cái chết của ông với Từ Hi Thái hậu.

×