Hoàng đế Trung Hoa ban hình phạt “sao gia”, vậy nó là gì mà khiến gia đình quan lại tan nát?

Hoàng đế Trung Hoa ban hình phạt “sao gia”, vậy nó là gì mà khiến gia đình quan lại tan nát?

Trong lịch sử các triều đại phong kiến Trung Hoa, có một hình phạt khiến quan lại khiếp sợ hơn cả án tử hình, đó là tịch thu gia sản (sao gia). Một khi hoàng đế ban chiếu "sao gia", điều đó không chỉ đồng nghĩa với việc tài sản tích lũy cả đời bị sung công, mà còn kéo theo bi kịch cho cả gia tộc. Người bị xử tội có thể mất mạng chỉ trong một ngày, nhưng những người vợ, tiểu thiếp và nữ quyến trong phủ mới là những người phải gánh chịu nỗi đau kéo dài suốt quãng đời còn lại.

Trong các bộ phim cung đấu hay dã sử, cảnh quan binh xông vào phủ đệ, niêm phong kho bạc, áp giải gia quyến thường chỉ diễn ra trong vài phút. Thế nhưng ngoài đời thực, đó lại là khởi đầu của một chuỗi bi kịch mà rất ít người có thể thoát khỏi.

Nhà Thanh là triều đại nổi tiếng sử dụng hình phạt tịch biên gia sản để trừng trị quan lại phạm trọng tội. Vụ án của đại tham quan Hòa Thân là ví dụ điển hình. Sau khi vua Gia Khánh lên ngôi, Hòa Thân bị buộc hàng loạt tội danh, toàn bộ phủ đệ bị khám xét. Số vàng bạc, châu báu và bất động sản bị tịch thu được cho là tương đương nhiều năm thu ngân khố của triều đình. Tuy nhiên, trường hợp của Hòa Thân lại được xem là khá đặc biệt. Gia Khánh chỉ buộc ông tự vẫn, còn nhiều thành viên trong gia đình không bị xử lý quá nặng, một phần vì con dâu của Hòa Thân vốn là công chúa, có quan hệ huyết thống với hoàng thất.

Nhưng không phải ai cũng có kết cục "nhẹ nhàng" như vậy.

Trong phần lớn các triều đại, đặc biệt là thời Minh, việc "sao gia" không chỉ nhằm trừng phạt cá nhân phạm tội mà còn mở rộng sang toàn bộ gia tộc. Quan niệm "liên đới trách nhiệm" khiến cha mẹ, con cái, anh em, thê thiếp, thậm chí người hầu trong phủ đều có thể bị cuốn vào vòng xoáy. Đến thời Minh Thành Tổ Chu Đệ còn xuất hiện hình phạt khét tiếng gọi là "qua mạn sao" (瓜蔓抄), tức truy xét và liên lụy như dây dưa bò lan, từ một người phạm tội kéo theo cả dòng họ và những người có quan hệ thân thiết.

Điều khiến hậu thế day dứt hơn cả là số phận của những người phụ nữ trong phủ.

Khác với nam giới thường bị xử trảm, lưu đày hoặc sung quân, nữ quyến hiếm khi bị giết ngay. Không phải vì triều đình nhân từ, mà bởi họ vẫn còn giá trị sử dụng.

Con đường đầu tiên và cũng phổ biến nhất là bị sung làm nô tỳ.

Sau khi gia sản bị tịch thu, những người vợ, tiểu thiếp, con gái chưa xuất giá và nữ tỳ trong phủ sẽ bị ghi tên vào sổ nô tịch rồi phân phối cho các phủ đệ, quan lại hoặc những gia đình có công với triều đình làm tôi tớ.

Từ những phu nhân từng sống trong nhung lụa, có hàng chục người hầu hạ, họ bỗng chốc trở thành người hầu của kẻ khác.

Địa vị của họ lúc ấy thuộc tầng lớp "tiện dân", gần như không còn quyền lợi pháp lý. Họ không được tự do kết hôn với dân thường, con cháu cũng khó thay đổi thân phận. Chỉ một tờ chiếu chỉ của hoàng đế đã khiến cả một gia tộc từ chỗ quyền quý rơi xuống tầng lớp thấp nhất của xã hội.

Con đường thứ hai còn bi thảm hơn.

Nếu vụ án xảy ra tại kinh thành, đặc biệt là thời Minh, nhiều nữ quyến sẽ bị đưa đến Giáo phường ty (教坊司).

Ngày nay, không ít người nhầm tưởng Giáo phường ty chỉ là nơi đào tạo ca múa nhạc trong cung đình. Thực tế, đây là cơ quan quản lý các nữ nhạc công và kỹ nữ của nhà nước. Không ít nữ quyến của các gia đình phạm tội bị sung vào đây để học ca múa, đàn hát rồi phục vụ trong các yến tiệc của triều đình hoặc tiếp đãi quan lại.

Đối với những phụ nữ xuất thân danh giá, đây là nỗi nhục khó có thể chịu đựng.

Hôm qua họ còn là phu nhân nhất phẩm, hôm nay đã phải đứng trước bàn tiệc mua vui cho những vị quan từng cúi đầu chào mình. Nhiều người vì không chịu nổi sự sỉ nhục đã tự tìm đến cái chết, nhưng cũng có người buộc phải tiếp tục sống trong thân phận mới, mang theo nỗi tủi hờn suốt quãng đời còn lại.

Con đường cuối cùng cũng là con đường tàn khốc nhất.

Một số nữ quyến không bị triều đình giữ lại mà bị bán cho các kỹ viện tư nhân.

Nếu Giáo phường ty vẫn thuộc cơ quan nhà nước và đôi khi còn có cơ hội được chuộc thân hoặc được ban ân xá, thì kỹ viện tư gần như là ngõ cụt.

Một khi bị bán vào nơi đó, cuộc đời họ hầu như không còn cơ hội quay lại. Họ trở thành món hàng mua vui, bị mua đi bán lại nhiều lần, sống những ngày tháng không biết tương lai sẽ ra sao.

Đối với các tiểu thư xuất thân quyền quý, đó là cú rơi từ đỉnh cao danh vọng xuống tận đáy xã hội.

Lịch sử Trung Hoa từng ghi lại không ít trường hợp như vậy.

Sau vụ án của đại thần Nghiêm Tung thời Minh hay nhiều đại thần bị kết tội mưu phản dưới thời Thanh, gia quyến đều bị xử lý theo nhiều mức độ khác nhau. Dĩ nhiên, không phải mọi vụ án đều dẫn đến kết cục giống nhau. Mức độ liên lụy còn phụ thuộc vào tội danh, ý chỉ của hoàng đế và bối cảnh chính trị từng thời kỳ.

Thực tế, pháp luật phong kiến cũng không phải lúc nào cũng xử lý toàn bộ nữ quyến như trong các câu chuyện dân gian. Nếu phạm nhân chỉ mắc tội tham ô hoặc sai phạm hành chính, nhiều trường hợp gia đình chỉ bị tịch thu tài sản hoặc lưu đày, chứ không phải tất cả phụ nữ đều bị đưa vào Giáo phường ty hay bán làm kỹ nữ. Những hình phạt nghiêm khắc nhất thường xuất hiện trong các vụ án mưu phản, đại nghịch hoặc những vụ án chính trị đặc biệt nghiêm trọng.

Điều đó cho thấy hình ảnh thường thấy trong phim ảnh đã phần nào khái quát hóa hiện thực lịch sử.

Tuy nhiên, dù hình thức xử lý có khác nhau, "sao gia" vẫn luôn là cơn ác mộng lớn nhất đối với giới quan lại.

Bởi trong quan niệm của xã hội phong kiến, một người làm quan không chỉ đại diện cho bản thân mà còn đại diện cho cả gia tộc. Khi một người phạm tội, hình phạt không dừng lại ở cái chết của cá nhân ấy mà còn nhằm xóa bỏ toàn bộ nền tảng kinh tế, danh dự và địa vị của cả dòng họ, để răn đe những người khác.

Vì vậy, trong các triều đại phong kiến, điều đáng sợ nhất sau một bản án không phải là lưỡi đao trên pháp trường, mà là tiếng quan quân gõ cửa phủ đệ giữa đêm khuya, đọc lên hai chữ "sao gia". Chỉ trong khoảnh khắc ấy, bao nhiêu vàng bạc, quyền thế và vinh hoa tích lũy qua nhiều thế hệ đều tan thành mây khói. Còn những người phụ nữ vốn quen sống sau rèm châu trướng gấm, từ đó phải bước vào một số phận hoàn toàn khác, nơi họ không còn là phu nhân hay tiểu thư của một danh gia vọng tộc, mà chỉ còn là những con người bị cuốn theo cơn sóng dữ của quyền lực và chính trị.

×