Homestay, farmstay trên đất nông nghiệp vẫn "mắc kẹt", đại biểu Quốc hội đề nghị sửa đồng bộ các luật

Homestay, farmstay... vẫn chờ hướng dẫn rõ về đất đa mục đích

Tại tọa đàm "Đất đa mục đích - Cơ hội phát triển và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn" do Báo Tiền Phong tổ chức mới đây, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực du lịch nông nghiệp phản ánh những rào cản kéo dài khiến các dự án homestay, farmstay gần như "đứng bánh".

Ông Lê Văn Tuyên, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Du lịch sinh thái Mù Cang Chải (Lào Cai) cho biết, vướng mắc lớn nhất vẫn là thủ tục đất đai. Theo ông, nhiều trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất thương mại, dịch vụ phải mất nhiều năm mới hoàn thành. Trong khoảng thời gian đó, doanh nghiệp chịu áp lực lớn về vốn, trong khi thiết kế và công năng dự án có thể đã lạc hậu trước khi được triển khai.

Không chỉ vậy, khi chưa hoàn tất thủ tục đất đai, doanh nghiệp cũng không thể thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo.

Ông Tuyên dẫn thực tế tại khu vực Hồ Thác Bà, nơi muốn xây dựng bến thủy nội địa phục vụ khách du lịch phải có đất thương mại, dịch vụ. Thế nhưng để chuyển sang loại đất này lại vướng thủ tục kéo dài, tạo thành vòng luẩn quẩn khiến dự án không thể triển khai.

Đáng chú ý, dù Luật Đất đai đã cho phép sử dụng đất đa mục đích, nhưng tại địa bàn tỉnh Yên Bái cũ vẫn chưa có trường hợp nào được chấp thuận.

Theo ông Tuyên, nguyên nhân không phải doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện mà bởi quy định còn thiếu cụ thể, khiến cơ quan có thẩm quyền e ngại trách nhiệm và "chưa dám ký".

Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh, Luật Đất đai 2024 chỉ cho phép kết hợp thêm các hoạt động trên đất nhưng không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính.

Theo quy định tại Điều 218 Luật Đất đai 2024, đối với đất nông nghiệp kết hợp kinh doanh, các công trình chỉ được phép có kết cấu đơn giản, dễ tháo dỡ. Nếu xây dựng công trình kiên cố bằng bê tông, đặc biệt là nhà ở, homestay hoặc farmstay, thì không còn thuộc phạm vi sử dụng đất đa mục đích mà được xác định là sử dụng đất sai mục đích.

Bà Mỹ cho rằng nhiều doanh nghiệp đang đặt kỳ vọng quá lớn vào chính sách đất đa mục đích, trong khi bản chất nhu cầu của họ là muốn chuyển sang đất thương mại, dịch vụ để phát triển dự án du lịch.

"Không thể đồng nhất nhu cầu làm dự án du lịch với sử dụng đất đa mục đích", bà Mỹ nhấn mạnh.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng khẳng định việc triển khai các mô hình này không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật Đất đai mà còn liên quan đến Luật Xây dựng, Luật Lâm nghiệp, Luật Bảo vệ môi trường cùng nhiều quy định chuyên ngành khác.

Điểm nghẽn không chỉ nằm ở Luật Đất đai…

Ở góc nhìn pháp lý, Luật sư Trần Đại Lâm, Công ty Luật TNHH ANVI cho rằng, hiện vẫn chưa có số liệu thống kê trên phạm vi cả nước về số lượng hồ sơ sử dụng đất đa mục đích đã được phê duyệt hoặc bị từ chối. Điều này khiến việc đánh giá hiệu quả chính sách còn thiếu cơ sở.

Theo ông Lâm, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay có thể không nằm ở việc pháp luật chưa cho phép mà ở chỗ thiếu tiêu chí thống nhất, thiếu cơ chế phối hợp và chưa xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm giải quyết hồ sơ. Người dân và doanh nghiệp vẫn phải đi qua nhiều cơ quan khác nhau để hoàn thiện thủ tục.

Trong khi đó, chính quyền cấp cơ sở cũng chịu áp lực rất lớn khi vừa phải thẩm định hồ sơ, vừa giám sát việc thực hiện sau khi được chấp thuận nhưng lại thiếu hướng dẫn và công cụ quản lý.

Đại biểu Quốc hội: Muốn gỡ vướng phải sửa đồng bộ nhiều luật

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội cho rằng, Điều 218 Luật Đất đai 2024 ra đời nhằm khắc phục tình trạng phân loại đất quá cứng nhắc, cho phép kết hợp nhiều mục đích sử dụng trên cùng một thửa đất mà không phải chuyển mục đích sử dụng đất nếu vẫn giữ mục đích chính.

Tuy nhiên, sau gần hai năm triển khai, quy định này chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng.

Theo ông Hiếu, nguyên nhân không chỉ nằm ở Điều 218 còn thiếu các tiêu chí định lượng rõ ràng mà còn do nhiều luật khác, đặc biệt là Luật Xây dựng, chưa được sửa đổi đồng bộ, dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Ông Hiếu đề xuất nghiên cứu bổ sung một nhóm chính sách riêng về sử dụng đất đa mục đích trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, đồng thời rà soát, điều chỉnh đồng bộ các luật và nghị định liên quan, xây dựng các tiêu chí định lượng rõ ràng và hoàn thiện cơ chế tài chính.

Theo vị đại biểu, tư duy quản lý cũng cần thay đổi theo hướng chỉ quy định rõ những trường hợp không được sử dụng kết hợp hoặc phải đáp ứng điều kiện cụ thể, thay vì quản lý quá chi tiết như hiện nay.

"Nếu không sửa đồng bộ các luật liên quan thì những vướng mắc hiện nay sẽ tiếp tục lặp lại, dù Luật Đất đai đã được sửa đổi", ông Hiếu nhấn mạnh.

×