TP.HCM có hơn 1.000 sản phẩm OCOP, phấn đấu có sản phẩm 5 sao

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại TP.HCM phát triển rất nhanh trong thời gian qua.

Hơn 1.000 sản phẩm nhưng chưa có sản phẩm OCOP 5 sao

Theo TS. Tô Thị Thùy Trang - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, năm 2021 toàn Thành phố mới có 38 sản phẩm OCOP, nhưng đến năm 2025 con số đã tăng lên 1.006 sản phẩm. Riêng các phường thuộc khu vực nội đô có 60 sản phẩm, chiếm gần 6% tổng số sản phẩm OCOP toàn Thành phố.

Sau quá trình tiếp tục đánh giá, công nhận, đến nay TP.HCM đã có 1.024 sản phẩm OCOP được công nhận. Trong số đó, 798 sản phẩm còn hiệu lực giấy chứng nhận, gồm 141 sản phẩm 4 sao và 657 sản phẩm 3 sao, thuộc 296 chủ thể OCOP.

Con số trên cho thấy độ phủ của Chương trình OCOP tại một đô thị đặc biệt như TP.HCM đã khá lớn. Tuy nhiên, có một khoảng trống đáng chú ý: Thành phố vẫn chưa có sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Điều này càng đáng suy nghĩ khi TP.HCM đang sở hữu nhiều lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có.

Ông Vũ Ngọc Đăng - Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM) cho biết, sau sắp xếp, Thành phố có quy mô dân số khoảng 14 triệu người, riêng khu vực nông thôn khoảng 3,2 triệu người. Diện tích đất nông nghiệp trên 400.000ha, trải rộng từ trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản đến lâm nghiệp, diêm nghiệp.

Không dễ từ OCOP 4 sao lên OCOP 5 sao

Theo Quyết định 26/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sản phẩm OCOP 5 sao phải đạt từ 90 đến 100 điểm, là sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và hội tụ điều kiện để xuất khẩu. Bộ tiêu chí mới không chỉ chấm chất lượng sản phẩm mà còn đánh giá tổ chức sản xuất, sức mạnh cộng đồng, khả năng tiếp thị, câu chuyện sản phẩm, tính độc đáo và cơ hội trên thị trường toàn cầu.

Quan trọng hơn, TP.HCM còn là thị trường tiêu dùng lớn, trung tâm bán lẻ, chế biến, logistics và cửa ngõ xuất khẩu của khu vực phía Nam. Đây là những điều kiện rất thuận lợi để một sản phẩm từ vùng nguyên liệu có thể đi qua chế biến sâu, xây dựng thương hiệu rồi tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại.

Vấn đề vì thế không phải TP.HCM thiếu sản phẩm, thiếu thị trường hay thiếu dư địa phát triển. Điều Thành phố còn thiếu là những sản phẩm đủ sức đi từ “đạt chuẩn OCOP” lên nhóm sản phẩm đặc sắc cấp quốc gia.

Khoảng cách từ OCOP 4 sao lên OCOP 5 sao không chỉ nằm ở chất lượng

TS. Tô Thị Thùy Trang nhận định, sản phẩm OCOP của TP.HCM thời gian qua vẫn có xu hướng gia tăng mạnh về số lượng nhưng chưa chuyển tương xứng sang chất lượng và giá trị gia tăng.

Các sản phẩm tại khu vực nội đô hiện tập trung ở những nhóm có lợi thế như: Thực phẩm, đồ uống, thủ công mỹ nghệ, sinh vật cảnh và dược liệu... Sự phát triển này góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, đồng thời thúc đẩy nông nghiệp đô thị chuyển từ sản xuất nguyên liệu thô sang chế biến, kinh doanh và dịch vụ.

Tuy nhiên, số sản phẩm có giá trị thương hiệu mạnh vẫn còn hạn chế; chưa có nhiều sản phẩm đủ sức cạnh tranh trong phân khúc cao cấp hoặc thị trường xuất khẩu.

Trong thực tế, nhiều chủ thể OCOP TP.HCM vẫn đang gặp khó về vốn, máy móc, thiết bị, mẫu mã, bao bì, chi phí sản xuất và đầu ra thị trường.

Một vấn đề khác được TS. Đào Đức Huấn - Trưởng phòng Quản lý OCOP và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới) nhấn mạnh là tính đặc sắc của sản phẩm.

Theo ông Huấn, bước sang giai đoạn 2026-2030, việc đánh giá, phân hạng OCOP sẽ chặt chẽ hơn. Sản phẩm phải thể hiện rõ bản chất là đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng địa phương, gắn với giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đáp ứng yêu cầu về an toàn, môi trường và trách nhiệm xã hội. Một đô thị lớn như TP.HCM có có ưu thế để đáp ứng các yêu cầu trên.

Ông Huấn cho rằng, các chủ thể OCOP tại TP.HCM cần chú trọng khai thác những giá trị riêng của từng vùng, từng địa phương để tạo sự khác biệt. Sản phẩm OCOP cạnh tranh trên thị trường bằng sự khác biệt, chứ không phải bằng chất lượng đại trà, không phải bằng công nghệ. Những sản phẩm OCOP 5 sao phải là những sản phẩm đặc sắc, gắn với từng địa phương.

Lãnh đạo Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM cũng nêu quan điểm, TP.HCM cần phát triển OCOP theo chiều sâu, tập trung vào chất lượng thay vì chạy theo số lượng.

Thay vì tiếp tục đặt câu hỏi “mỗi năm có thêm bao nhiêu sản phẩm OCOP?”, Thành phố cần chuyển sang câu hỏi “có bao nhiêu sản phẩm được nâng hạng, bao nhiêu thương hiệu đủ sức vào phân khúc cao cấp và bao nhiêu sản phẩm có khả năng xuất khẩu?”.

Với một đô thị khoảng 14 triệu dân, hơn 400.000ha đất nông nghiệp, thị trường tiêu dùng khổng lồ cùng lợi thế mạnh về khoa học công nghệ, chế biến, logistics và xuất khẩu, TP.HCM rõ ràng không thiếu điều kiện để có sản phẩm OCOP 5 sao.

×