Hợp tác Nam - Nam: Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm tổ chức, hoạt động của khuyến nông

Mong muốn học hỏi kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của Việt Nam

Để định vị chiến lược Hợp tác Nam - Nam, bà Nguyễn Phương Trà, Vụ trưởng Vụ Trung Đông - Châu Phi (Bộ Ngoại giao) cho biết, trong bối cảnh chiến tranh thương mại, Việt Nam đang ở thời điểm cần châu Phi và các nước châu Phi cũng đang ở thời điểm cần tìm kiếm hỗ trợ của Việt Nam để bổ trợ thế mạnh, đa dạng hóa thị trường.

Theo đại diện Bộ Ngoại giao, việc ra mắt Nhóm công tác diễn ra thuận lợi khi quan hệ giữa hai bên khởi sắc, với hàng chục đoàn cấp cao thăm lẫn nhau trong 3 năm trở lại đây, chiếm hơn một nửa tổng lượng trao đổi đoàn trong 10 năm trước đó. Hợp tác Việt Nam - châu Phi đang dịch chuyển sang một chiến lược dài hạn.

Về định hướng dài hạn, Vụ trưởng Vụ Trung Đông - Châu Phi Nguyễn Phương Trà đề xuất củng cố sự tin cậy chính trị thông qua xây dựng chiến lược hợp tác dài hạn với các nước châu Phi, duy trì sự quan tâm của lãnh đạo cấp cao hai bên nhằm tạo nền tảng chính trị - ngoại giao thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng hợp tác, phát triển ổn định.

Đồng thời, hoàn thiện khung chính sách, pháp lý cho các hiệp định khuyến khích, bảo hộ đầu tư; nghiên cứu chính sách ưu đãi theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 về phát triển kinh tế tư nhân. Từ đó, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng không gian phát triển, bảo lãnh rủi ro, tiếp cận vốn và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp tại châu Phi.

Riêng về nông nghiệp, bà Nguyễn Phương Trà kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét và tham mưu thúc đẩy khuôn khổ đối tác chiến lược với các quốc gia châu Phi tiềm năng; tạo thuận lợi cho mở cửa thị trường, kiểm dịch hàng hóa song phương và vận động các đối tác phát triển trong các mô hình hợp tác ba bên, bốn bên.

Châu Phi không tìm kiếm những công nghệ hiện đại hay mô hình đầu tư quy mô lớn, mà nhấn mạnh nhu cầu về giải pháp phù hợp.

"Sau 27 năm nội chiến, Angola đang bước vào giai đoạn tái thiết nông nghiệp với ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an ninh lương thực", Đại sứ Angola tại Việt Nam Fernando Miguel cho hay. Dù sở hữu đất đai màu mỡ và điều kiện khí hậu thuận lợi, nước này vẫn đối mặt với năng suất thấp, thiếu hệ thống thủy lợi, thiếu cơ giới hóa phù hợp và phụ thuộc vào phương thức canh tác truyền thống.

Điều Angola cần từ Việt Nam không đơn thuần là giống cây trồng, mà là kinh nghiệm canh tác nhiệt đới, kỹ thuật chế biến, giải pháp tưới tiêu chi phí thấp và mô hình phù hợp với nông hộ nhỏ. Theo ông Fernando Miguel, thế mạnh của Việt Nam nằm ở cách tiếp cận “vừa học vừa làm”, chuyển giao trực tiếp cho nông dân làm chủ kỹ thuật.

Còn theo đánh giá của Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Zambia tại Việt Nam Morecome Mumba, Việt Nam là hình mẫu đáng tham khảo trong cải cách nông nghiệp. Trong khi đó, Zambia hiện có tới 42 triệu ha đất nông nghiệp nhưng mới khai thác khoảng 6 triệu ha. 62% dân số tham gia sản xuất nông nghiệp, nhưng khu vực này chỉ đóng góp khoảng 5% GDP.

"Zambia không chỉ muốn học kinh nghiệm nâng cao năng suất lúa gạo, cà phê hay thủy sản, mà còn muốn phát triển nông nghiệp theo chuỗi và kết nối thị trường như cách Việt Nam đã làm", Đại sứ Morecome Mumba nói.

Những chia sẻ này cho thấy "giải pháp Việt Nam" được quan tâm không phải ở công nghệ đắt tiền, mà ở khả năng thích ứng thực tiễn: phát triển từ điều kiện hạn chế, tối ưu hóa nguồn lực nhỏ lẻ và xây dựng hệ sinh thái sản xuất đồng hành cùng nông dân.

Sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm của khuyến nông

"Hợp tác Nam - Nam vượt khỏi tư duy viện trợ kỹ thuật ngắn hạn để chuyển sang xây dựng thể chế, đào tạo nhân lực, hệ thống khuyến nông và quản lý thủy lợi", PGS.TS Bùi Bá Bổng, nguyên Thứ trưởng Bộ NNPTNT nhấn mạnh những yếu tố làm nên thành công của nông nghiệp nước nhà.

Nhờ đó, Việt Nam duy trì “sợi chỉ đỏ” về an ninh lương thực suốt gần 40 năm Đổi mới. Chính sự kiên định này đã giúp Việt Nam đi từ thiếu lương thực trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu.

Còn theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh, sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, từ một nước thiếu lương thực, phải nhập khẩu, giờ đây, Việt Nam đã trở thành cường quốc xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Với kinh nghiệm của Việt Nam, bài học lớn nhất của hợp tác Nam - Nam không nằm ở việc đưa giống mới hay thiết bị mới sang châu Phi. Khoảng cách giữa khoa học công nghệ và thực tiễn sản xuất vẫn là vấn đề then chốt.

"Không phải là có giống, kỹ thuật mới đưa vào sản xuất sẽ mang đến sự phát triển. Nông nghiệp khác với các ngành kinh tế khác", ông Thanh nói.

Đối với sản xuất nông nghiệp, câu hỏi đặt ra: “Ai đồng hành với người sản xuất và đưa các giải pháp, công nghệ mới vào ứng dụng".

Việt Nam với kinh nghiệm của mình đã xây dựng được hệ thống khuyến nông từ Trung ương đến các địa phương. Theo đánh giá, tổng kết, sau 40 năm đổi mới, ngoài thể chế, KHCN, thủy lợi, đội ngũ làm công tác khuyến nông cũng đã góp phần rất lớn vào kết quả đột phá của ngành nông nghiệp. Khuyến nông luôn đồng hành trực tiếp với người sản xuất.

Hiện nay, Việt Nam đã chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Một trong những lĩnh vực đã được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trực tiếp chỉ đạo, đó là "công tác khuyến nông phải đến với người sản xuất ở cấp xã".

Cũng theo ông Thanh, khi chúng ta muốn đưa công nghệ vào để thúc đẩy sản xuất thì luôn luôn phải có lực lượng đồng hành với các giải pháp công nghệ ấy. Và đó chính là lực lượng khuyến nông.

"Chúng tôi đã đi Mozambique, Angola, Senegal, Sudan, Cuba, Venezuela. Tại các quốc gia này, chúng tôi đã nhìn thấy các mô hình mô hình trồng lúa tăng lên 7-8 tấn/ha, nhưng chủ yếu họ vẫn sản xuất theo kinh nghiệm".

Khi chuyên gia Việt Nam về nước thì họ tiếp tục quay lại sản xuất theo tập quán cũ. Câu hỏi quan trọng nhất là 'ai sẽ ở lại' sau dự án"?

Chính vì vậy, ông Thanh mong muốn trong giai đoạn tới, ngoài chuyển giao các tiến bộ KHKT, phương thức sản xuất của Việt Nam với các bạn châu Phi, có thể chia sẻ thêm các kinh nghiệm trong xây dựng, tổ chức lực lượng khuyến nông của Việt Nam.

×