Hương vị quê nhà nơi Bắc Mỹ

Đôi khi, trên đường thiên lý ta đi, đôi chân bỗng trở nên hào hứng, hăm hở hơn do bất chợt bắt gặp được những hình bóng gợi nhớ đến những thân thuộc ở nơi cố hương. Một bóng cây quen, một đoạn đường có vẻ như đã từng đi qua dù biết chắc là chưa từng qua, một bữa ăn hợp miệng hay một cốc nước có hương vị quê nhà. Ngược lại, cũng có thể sẽ nản bước, mỏi mệt hơn khi cứ phải cố làm quen với những xa lạ…

Tôi nhớ lần đi Ấn Độ, chỉ độ dăm ba ngày là không nuốt nổi các bữa ăn cứ nồng sực lên mùi cà ri. Có hôm vào quán, thấy họ bày rau trong bếp, có mấy bó rau muống xanh non, thì sướng quá, vội xin họ đừng cầu kỳ, cứ cho vào nồi luộc sôi lên, rồi xin chút muối, chút giấm, chút ớt pha bát nước chấm, thế là ăn vèo qua được bữa cơm. Lại nhớ nhiều chuyến đi Trung Quốc, một đất nước có nền văn hóa ẩm thực rất gần gặn với ta, mà cũng không chịu nổi. Đến bữa, thứ gì cũng đầy bóng dầu mỡ đến phát ngốt, nước chấm thì toàn xì dầu hoặc tương tự, không tìm đâu ra được tí ti nước mắm với với cái hương vị quyến rũ nôn nao quen thuộc.

Hương vị quê hương trong các món ăn, ở một thế giới xa xôi, đó là những tiếng gọi thầm thì vang lên da diết từ quê nhà vẫn luôn luôn ấm áp trong lòng mỗi con người Việt đang mạnh mẽ bước đi, ngày càng lan tỏa trong thế giới lớn rộng…

Lần đi du lịch khám phá Thổ Nhĩ Kỳ, chi phí cao, ở khách sạn xịn, thường ăn búp phê, thực đơn khá phong phú. Thế mà cũng chỉ gần chục ngày là phát chán vì nhớ bát phở phố cổ đến quay quắt. Mấy ông khách đại gia bỏ bữa, ra ngoài hút thuốc nói chuyện: Giá giờ có bát phở bò tái, đắt mấy cũng mua, ăn xong xuýt xoa chén trà nóng, thế mới đã đời…

Thời gian còn công tác, tôi may mắn được đến khá nhiều nước. Các chuyến đi thường không dài, ban đầu thường nhiều hăm hở. Rồi bớt dần đi, kịp đến khi đã chan chán, đã nhớ bữa cơm Việt, nhớ phở, nhớ bún, nhớ trà chén ngoài phố… thì là đến lúc lên đường hồi cố hương.

Lần này đi chơi Canada, thời gian dài đến hơn 2 tháng, nhớ lại những ấn tượng cũ, cứ vẩn vơ lo, không biết đến khi mình nhớ quê, thèm hương vị các món ăn quê, thì sẽ làm sao? Thành ra đấy là lo hão. Hóa ra, dưới trời Bắc Mỹ, có một thế giới đủ đầy những thân thuộc hương vị quê hương, đi đến đâu cũng gặp.

***

Hôm từ thủ đô Ottawa đến TP.Montreal - lớn thứ hai Canada, đặc phong cách Pháp, đứng đầu các thành phố đáng sống nhất ở đất nước này, thì được nghỉ lại trong một ngôi nhà thuần Việt, đậm đặc chất Việt, là nhà dì Thảo. Dì ấy là họ hàng bên vợ tôi, đã định cư ở đây hơn bốn chục năm. Đang đi trên cao tốc ngùn ngụt xe cộ, vào thành phố lại vun vút nhà to phố lớn, người đông như kiến cỏ..., thì bước vào một khuôn viên. Tôi như ồ lên khi nhìn trong vườn lúc lỉu giàn mướp hương, rồi giàn bầu, giàn bí xanh, đậu ván, đậu đũa. Trên các luống đất, các góc đất, là la đà các loại rau thơm, húng dũi, mùi tàu, ngổ hương, húng quế, tía tô, kinh giới, rồi thì như ở vườn quê ta, là rau muống, rau khoai lang, rau dền, ngải cứu…

Đến nhà vào cuối chiều, còn xa bữa tối, trên bàn, dì Thảo đã để sẵn đĩa bánh khúc nóng hổi và cặp bánh chưng mềm mịn. Lại bảo, tối nay sẽ ăn bún chả, thịt miếng, thịt băm kẹp que tre nướng than củi… Chao ôi, khó mà tả được cái cảm giác sung sướng thế nào khi đến một thành phố xa lạ, lớn rộng, cách quê mình trọn nửa vòng trái đất, mà gặp cảnh huống như thế.

Buổi trưa hôm sau, là ăn bún măng vịt. Mà vịt ở vùng Montreal và Québec thì ngon nức tiếng thế giới. Bữa ấy, ăn vịt nuôi giống Rouen gốc Pháp, thân dầy, thơm và ngọt như vịt cỏ Vân Đình mà lại dôi thịt. Vừa ăn vừa tìm hiểu, thì biết ở đây còn nhiều loại vịt trứ danh nữa, như vịt Pekin thịt ngọt da dày thường làm các món quay hoặc hun khói, vịt Mulard nuôi lấy gan như ngan ngỗng Hungary, vịt Muscovy thịt đỏ, hương đậm tựa thịt bò non, chuyên dùng để nấu với rượu vang hay làm món bít tết… Dì Thảo còn hỏi, có muốn ăn bún riêu cua không để nấu. Ở đây có thể mua cua đồng tươi, giá khá đắt, nhưng đã có những hộp thịt và gạch cua chế biến sẵn, nấu riêu tiện lợi vô cùng, mà ngon không kém ở làng quê…

Không kịp ăn bún riêu ở Montreal. Phải sau đó, bay qua mấy ngàn cây số từ bờ Đông biển Đại Tây Dương, sang bờ Tây biển Thái Bình Dương, đến TP.Vancouver, thì được ăn lẩu cua đồng giã tay cùng đậu phụ rán, tóp mỡ, chả xương sông, rau cần ao, hoa chuối thái, bánh đa đỏ… đúng chuẩn đất Hải Phòng. Nhân tiện, nói về Vancouver, đây là thành phố lớn thứ ba Canada, cũng thuộc top thành phố đáng sống nhất. Nó còn được mệnh danh là “Thành phố châu Á nhất ngoài châu Á”. Mà nó cũng rất Việt, vì hôm hạ cánh xuống, từ sân bay đi ra mấy chục phút, tôi đã như lạc vào mấy con phố có đầy các quán ăn với biển hiệu chữ Việt, những quán phở, hủ tiếu, bún chả cá, bún bò Huế, rồi bánh mì pa tê, cháo mì miến…

***

Chuyến đi nước ngoài này của tôi là thong dong, thư thả, nên có điều kiện để đến chơi thăm nhà của những người Việt. Nhà nào cũng có những cách bài trí thật gần gũi, thân quen. Đặc biệt là quan sát các gian bếp, chỗ nào cũng đầy đủ các loại gia vị, nước mắm, mắm nêm, bánh phở, miến dong, trà Việt… Có chuyện buồn cười như sau: Vì lo xa cho cái miệng khó ăn của tôi, vợ tôi đã đóng đầy hai cái va li gửi máy bay, gần nửa tạ những gạo đỗ, mì miến, mộc nhĩ, nấm hương, bánh đa, nước mắm, hành tỏi khô, cả những ớt bột, ớt tươi, gừng nghệ, riềng sả… Sang tới nhà con trai, dỡ ra bày đầy sàn, rồi đi mở tủ gỗ, tủ lạnh, tủ treo, lại thấy ê hề những thứ ấy. Mà thằng này còn độc thân, ở cùng nhà với mấy đưa bạn cũng lộc ngộc. Thế mà chu đáo, cẩn thận, đầy đủ các thứ như thế. Hỏi ở đâu ra vậy, thì nó trả lời, ở đây có đầy các chợ bán đủ các thứ như thế mà…

Thì ra, ở các thành phố như Toronto, Vancouver, Montreal, Québéc, hay những thành phố lớn của Mỹ giáp với Canada, có rất nhiều các khu chợ Việt, từ những quầy trong siêu thị lớn đến cửa hàng nhỏ trên các con phố có nhiều người Việt và người châu Á sinh sống. Vào đó, nhiều khi tưởng như là ta đang ở quê nhà. Có đủ thứ, từ nước mắm Phú Quốc, mắm nêm Đà Nẵng, mắm ruốc Nghệ An, nem chua Thanh Hóa, giò lụa, giò xào, gạo ST 25, gạo tám thơm, séng cù, mì Chũ... Nhiều khi còn nghe xôn xao tiếng Việt trao đổi giữa người bán và kẻ mua nữa chứ.

Gần ngay khu nhà con trai tôi ở North York, Toronto, có một hệ thống các siêu thị - bọn trẻ gọi là chợ, đủ cả chợ Tây, chợ Tàu, lại có các siêu thị chuyên đồ sửa chữa cơ khí, các đồ sử dụng cho căn nhà, đồ làm vườn, đồ làm đẹp, tóc móng da... Có cả siêu thị lớn kiểu bán buôn, hoa quả cả lố, thịt bò cả tảng mua về tự chia lọc ra, bắp gầu gân nạm, thịt lợn cả khối nạc vai, mông, thịt xay đóng gói 3-5kg, cá cua rau đậu, cả đặc trưng vùng đất này, cả châu Á, cả Việt Nam. Thậm chí, nhiều thứ Hà Nội rất ít bán ở chợ, ở đây cũng vẫn nhiều, như bông điên điển vàng tươi, dọc bông súng tím giòn, rau đắng của đồng đất Nam Bộ...

À, cũng có thứ khó kiếm. Chiều ấy tôi bảo, mai chú luộc con gà, đùi vệ lưng nấu miến, lườn ức cánh xé phay bóp gỏi. Rau thơm chợ Tàu mua đủ rồi, chỉ thiếu một thứ không thể thiếu là rau răm. Mấy đứa trẻ hỏi rau răm là thế nào, có phải ăn cùng trứng vịt lộn không? Đúng, đúng. Thế là chúng nó bàn nhau, hôm sau có đứa đi mua đem về một vỉ. Rau ấy màu tím hơn, thơm và non hơn, chỉ bằng nửa mớ 2.000 đồng chợ quê mà giá những 6 đô (bằng gần 120.000 đồng). Đắt vậy, nhưng cần đúng vị, thiếu nó không ra miến gà với món gỏi gà xé phay nữa.

***

Sống giữa những thành phố mang tính chất toàn cầu, đa sắc tộc, đa văn hóa, nhịp điệu luôn sôi động, gấp gáp, thì bữa cơm Việt với những hương vị quê nhà bỗng trở thành như một sợi dây kết nối các thế hệ, là phong vị nhân bản mà theo đó gìn giữ lấy nếp nhà. Trẻ con sinh ra ở đây có thể quen nói tiếng Anh, tiếng Pháp nhiều hơn tiếng mẹ đẻ, bữa cơm gia đình với các món ăn Việt quen thuộc nhiều đời nơi quê cũ lại trở thành một khởi đi để cha mẹ, ông bà tâm tình về gốc tích, để kết nối những câu chuyện của quá khứ, của truyền thống với hiện tại và tương lai. Nhiều hàng quán của người Việt với những món ăn Việt đã trở thành địa điểm hẹn gặp gỡ và tâm tình của những người Việt xa quê, đã mang đến cho họ, dù đang sống giữa thế giới hiện đại nhiều biến động, sống giữa các nền văn hóa rất khác biệt, vẫn không hề cảm thấy xa lạ.

×