Huyền thoại về vai diễn "nạn nhân" của Argentina

Argentina và huyền thoại về vai diễn "nạn nhân"

Đội tuyển nào phải chịu nhiều bất công nhất tại World Cup lần này? Chỉ cần đặt ra câu hỏi đó, bạn sẽ nhanh chóng bị cuốn vào vô số thuyết âm mưu.

Ở một phía là nhà vô địch World Cup 2022 và cũng là đội ba lần đăng quang thế giới - Argentina, tự hào giương cao những tờ rơi với dòng chữ "Chúng tôi chống lại cả thế giới" được in đậm màu đỏ. Ở phía còn lại là, nói ngắn gọn, đại diện của 47 đội tuyển khác tham dự giải.

Tuy nhiên, khi đặt những con số thống kê của giải đấu bên cạnh những gì thực sự diễn ra cả trong lẫn ngoài sân cỏ, mọi thứ lại cho thấy Argentina có lẽ không phải là nạn nhân của hoàn cảnh, mà là nạn nhân của chính câu chuyện mà họ ngày càng tin tưởng và tự xây dựng cho mình.

World Cup 2026 đã khép lại vào thứ Hai, khi Tây Ban Nha xứng đáng nâng cao chiếc cúp vô địch thế giới lần thứ hai sau chiến thắng đầy thuyết phục trước Argentina - một trận đấu mà tỷ số 1-0 còn chưa phản ánh đúng mức độ áp đảo.

Trong khi Argentina đơn giản là không thể hiện được gì, bất kỳ ai theo dõi trận chung kết đều có thể thấy Tây Ban Nha vượt trội đến mức nào. La Roja kiểm soát bóng có chủ đích, liên tục xé toang hàng phòng ngự Argentina bằng lối chơi sắc bén và gần như suốt cả trận không cho Albiceleste có cơ hội tạo thế trận. Khoảng cách giữa hai đội lớn đến mức thay vì đối diện với thực tế trên sân, nhiều CĐV Argentina lại tìm đến các thuyết âm mưu nhằm lý giải một trong những trận chung kết World Cup có thế trận một chiều nhất trong lịch sử gần đây.

Mạng xã hội sau đó tràn ngập những giả thuyết như vậy. Một số người hâm mộ còn tỉ mỉ liệt kê tới 20 tình huống mà họ cho là "đáng ngờ", trong đó nhiều chi tiết xoay quanh câu nói của Lionel Messi với các đồng đội trong đường hầm trước giờ bóng lăn: "Dù có chuyện gì xảy ra, cứ chơi bóng thôi".

Kể từ đó, tâm lý coi mình là nạn nhân càng trở nên mạnh mẽ hơn. Một bộ phận trong nội bộ Argentina cho rằng đội tuyển đã phải hứng chịu sự thù địch quá mức trong suốt giải đấu và theo họ là hoàn toàn không công bằng. Thế nhưng chỉ riêng trận chung kết cũng đã cho thấy Albiceleste tự tạo ra không ít lý do khiến họ phải nhận nhiều chỉ trích.

Các cầu thủ Argentina liên tục lao vào những pha vào bóng quyết liệt nhằm phá vỡ lối chơi mạch lạc của Tây Ban Nha, sử dụng cùi chỏ trong các pha phạm lỗi chiến thuật, thường xuyên ngã vờ, và ngay cả huyền thoại Messi cũng tham gia vào màn kịch đó. Anh dường như cố gắng khiến Marc Cucurella bị truất quyền thi đấu sau khi hậu vệ Tây Ban Nha nói điều gì đó sau bàn tay che miệng, trong lúc tìm cách đánh lạc hướng sự chú ý khỏi pha vào bóng rất mạnh của Enzo Fernandez. Cách đó vài mét, Nicolas Tagliafico còn có màn ăn vạ thái quá đến mức ngay cả Breel Embolo của Thụy Sĩ cũng có lẽ phải ngả mũ.

Rồi tiếng còi mãn cuộc vang lên.

Thay vì chấp nhận thất bại sau khi bị áp đảo hoàn toàn, nhiều cầu thủ Argentina cùng thành viên ban huấn luyện Roberto Ayala đã góp phần thổi bùng một cuộc xô xát đáng xấu hổ. Nahuel Molina lao vào đối đầu Rodri, Leandro Paredes và Thiago Almada xô ngã Gavi, còn Ayala dường như đã tung cú đấm về phía Dani Olmo. Dù Tây Ban Nha đã chứng tỏ họ vượt trội hoàn toàn, Argentina vẫn như quyết tâm phải giành chiến thắng ở điều gì đó - nếu không phải trận đấu thì ít nhất cũng là cuộc ẩu đả.

Cảm giác như đội tuyển Argentina bước vào trận chung kết với đầy đủ "giáo trình" của trường đại học về những mánh khóe đen tối trong bóng đá.

Ngay cả khi Tây Ban Nha dành cho Argentina sự tôn trọng bằng nghi thức xếp hàng danh dự trong lễ trao giải, nhiều cầu thủ Argentina lại không đáp lại cử chỉ ấy, quay lưng với các nhà vô địch thế giới gần như ngay lập tức. Và tất cả những điều đó chỉ diễn ra trong riêng trận chung kết.

Sau trận, Enzo Fernandez - người đã bị truất quyền thi đấu sau khi nhận thẻ vàng thứ hai vì pha vào bóng nguy hiểm - vẫn khẳng định Argentina đã đại diện cho đất nước theo cách tốt nhất có thể.

"Theo thời gian, bạn sẽ nhận ra còn có những điều lớn lao hơn nhiều so với một kết quả. Trong nhiều năm qua, tập thể này luôn đại diện cho đội tuyển theo cách tốt nhất có thể... Thật vinh dự khi được là một phần của tập thể luôn chiến đấu hết mình, cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất và bảo vệ màu cờ sắc áo bằng niềm tự hào, sự khiêm nhường và tinh thần cống hiến", tiền vệ thuộc Chelsea chia sẻ.

Tuy nhiên, sự đối lập lại quá rõ ràng.

Chỉ ít phút trước đó, thủ môn Unai Simon của Tây Ban Nha đã đi đến từng cầu thủ Argentina đang thất vọng để bắt tay và an ủi, bất chấp chính Albiceleste là đội khơi mào cuộc hỗn chiến sau trận. Đó là hình ảnh hoàn toàn trái ngược với Emiliano Martinez - người từng chế giễu Kylian Mbappe sau World Cup 2022 bằng cách dẫn đầu màn hô khẩu hiệu trong phòng thay đồ, rồi ôm một búp bê có gương mặt Mbappe trên xe diễu hành mừng chức vô địch, ngay bên cạnh Messi - đồng đội của Mbappe tại PSG thời điểm đó.

Xét ở nhiều khía cạnh, đó đơn giản chỉ là sự tiếp nối cách Argentina đã hành xử trong suốt sáu tuần trước đó.

Không đội tuyển nào phạm lỗi nhiều hơn Albiceleste tại World Cup lần này. Họ khép lại giải đấu với 113 pha phạm lỗi, 1 thẻ đỏ và 13 thẻ vàng. Riêng trận chung kết đã phản ánh rõ sự tương phản ấy: Argentina nhận 6 thẻ vàng và 1 thẻ đỏ, trong khi Tây Ban Nha chơi hơn hai giờ đồng hồ mà không phải nhận bất kỳ thẻ phạt nào.

Argentina đã dành cả giải đấu để tin rằng họ có thể vượt qua mọi trở ngại bằng sự đối đầu và thái độ quyết liệt không kém gì khả năng chơi bóng. Nhưng trận chung kết cuối cùng lại trở thành một nghịch lý đầy tính biểu tượng. Lối chơi dựa trên kiểm soát bóng, di chuyển và kỹ thuật của Tây Ban Nha đã nhẹ nhàng phá vỡ thứ bóng đá thiên về va chạm và các tiểu xảo của Argentina. Dù chơi đầy thể lực, Argentina không tung nổi một cú sút trúng đích nào trong suốt 120 phút.

Điều đáng chú ý là sau tất cả, câu chuyện được nhắc đến nhiều nhất lại không phải là sự tự nhìn nhận.

"Hôm nay, tôi nhìn thấy biết bao người chờ đợi khoảnh khắc chúng tôi gục ngã, lan truyền những thuyết âm mưu vô căn cứ suốt World Cup chỉ để xoa dịu nỗi đau vì họ không thể trải nghiệm những gì người Argentina chúng tôi đang sống. Bởi nụ cười của chúng tôi khiến họ khó chịu, bởi cách chúng tôi sống khiến họ không thể chấp nhận", tiền vệ Rodrigo De Paul viết trên Instagram.

Đó là phát biểu phản ánh rất rõ chủ đề đã bám theo Argentina trong suốt giải đấu.

Vậy vì sao phần lớn thế giới bóng đá dường như quay lưng với Messi và các đồng đội?

Argentina từng đưa những thông điệp mang màu sắc chính trị vào màn ăn mừng sau chiến thắng trước Anh ở bán kết mà không bị xử phạt. Họ cũng được hưởng lợi từ một số quyết định gây tranh cãi của trọng tài xuyên suốt giải đấu, từ các tình huống phạm lỗi ở giữa sân cho tới những can thiệp lớn của VAR. Họ đi vào nhánh đấu được đánh giá là dễ nhất nếu xét theo thứ hạng FIFA trung bình của các đối thủ, đồng thời nhiều đội bóng sau khi gặp Argentina còn gửi đơn khiếu nại chính thức về công tác trọng tài.

Dẫu vậy, tất cả những điều đó không làm giảm giá trị những gì Argentina đã làm được trên sân cỏ.

Messi một lần nữa tạo ra những khoảnh khắc chỉ riêng anh mới có thể làm được. Argentina thực hiện nhiều cuộc lội ngược dòng đáng nhớ, liên tục thoát khỏi những tình thế tưởng như không thể và thêm một lần chứng minh vì sao họ là bậc thầy về khả năng sinh tồn. Chính bản lĩnh ấy đã đưa họ tới thêm một trận chung kết World Cup.

Nhưng song song với hình ảnh đó là một bản sắc khác ngày càng khó có thể bỏ qua.

Sau mỗi màn ngược dòng ấn tượng lại là một cuộc đối đầu không cần thiết. Sau mỗi khoảnh khắc thiên tài lại là một hành động khiêu khích, đe dọa hoặc cố gắng vượt qua ranh giới của tinh thần thể thao. Theo thời gian, họ dần mang tiếng là một đội bóng luôn tìm cách gây khó chịu cho đối thủ.

Và nhận định đó cũng không chỉ giới hạn trên sân cỏ.

Theo nhiều nguồn tin và các đoạn video lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, một số CĐV Argentina đã xảy ra xô xát và có hành vi bạo lực trong các trận gặp Ai Cập và Cape Verde. Người hâm mộ Ai Cập cáo buộc CĐV Argentina tấn công họ và ném bia về phía họ, trong khi các CĐV Cape Verde tố cáo phía Argentina ném chai lọ trong suốt trận đấu.

Rồi một tranh cãi khác lại nổ ra.

Streamer nổi tiếng người Mỹ IShowSpeed, tham dự World Cup 2026 trong khuôn khổ chương trình hợp tác nội dung giữa FIFA với Fox Sports và YouTube, cáo buộc anh bị một CĐV Argentina phân biệt chủng tộc trong trận đấu gặp Cape Verde. Trong buổi phát trực tiếp của mình, một CĐV Argentina đứng dựa qua hàng rào đã hét vào mặt anh bằng tiếng Tây Ban Nha: "Hãy về sở thú mà khóc đi". Cáo buộc này nhanh chóng vấp phải làn sóng lên án mạnh mẽ trên mạng xã hội.

Những sự việc như vậy không phải tự nhiên mà xuất hiện. Văn hóa bóng đá Argentina từ lâu đã nhiều lần vướng vào những tranh cãi tương tự.

Sau chiến thắng trước Pháp trong trận chung kết World Cup 2022, các cầu thủ Argentina từng bị chỉ trích dữ dội vì hát những bài hát mang nội dung phân biệt chủng tộc và kỳ thị người đồng tính nhằm vào các thành viên đội tuyển Pháp. Hai năm sau, Enzo Fernandez một lần nữa trở thành tâm điểm tranh cãi khi phát trực tiếp trên Instagram cảnh anh cùng các đồng đội hát những câu hát mang tính phân biệt đối xử, chế giễu nguồn gốc châu Phi của các cầu thủ Pháp, đồng thời chứa cả những lời lẽ kỳ thị người đồng tính.

Nếu nhìn riêng lẻ, mỗi sự việc đều có thể có bối cảnh và lời giải thích riêng. Nhưng khi đặt chúng cạnh nhau, tất cả dần tạo thành một khuôn mẫu. Khi một đội bóng liên tục được hưởng lợi từ yếu tố may mắn, chấp nhận sử dụng những "mặt tối" của bóng đá, thường xuyên dính vào tranh cãi cả trong lẫn ngoài sân cỏ, nhưng vẫn tự xem mình là nạn nhân đặc biệt bị đối xử bất công, thì việc duy trì hình ảnh Argentina như "nạn nhân vĩnh viễn" của bóng đá ngày càng trở nên khó thuyết phục.

Argentina là đội tuyển ba lần vô địch thế giới, với nền văn hóa bóng đá được xây dựng trên những huyền thoại đã ăn sâu vào bản sắc dân tộc. Hiếm có quốc gia nào mà bản sắc dân tộc và bóng đá lại gắn kết chặt chẽ như Argentina. Câu chuyện của họ được tạo nên bởi những con người phi thường, và không ai có ảnh hưởng lớn hơn Diego Maradona - một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử, đồng thời cũng là một trong những nhân vật gây nhiều tranh cãi nhất mà bóng đá từng sản sinh.

Maradona đã mang đến cho Argentina có lẽ là huyền thoại thể thao mang tính thách thức nhất khi dẫn dắt đội tuyển vô địch World Cup 1986. Hai bàn thắng của ông vào lưới tuyển Anh ở tứ kết - "Bàn tay của Chúa" khét tiếng và pha solo sau này được bình chọn là "Bàn thắng đẹp nhất thế kỷ" - vẫn là những biểu tượng cốt lõi trong bản sắc bóng đá Argentina. Một bàn thắng tượng trưng cho sự láu lỉnh và tinh thần nổi loạn, bàn còn lại đại diện cho tài năng thiên bẩm không gì sánh được. Kết hợp lại, chúng trở thành hình ảnh phản chiếu cách Argentina luôn nhìn nhận chính mình: tài năng, bất khuất và luôn phải đối đầu với những thế lực lớn hơn.

Messi mang đến cho Argentina một biểu tượng rất khác Maradona - điềm tĩnh hơn, kín tiếng hơn và để bóng đá lên tiếng thay cho cá tính. Thế nhưng tầm ảnh hưởng của anh còn lớn hơn nữa.

Hầu như không còn nhiều tranh cãi khi nói rằng Messi là cầu thủ vĩ đại nhất từng xỏ giày thi đấu. Anh đã giành gần như mọi danh hiệu lớn mà bóng đá có thể mang lại. Những màn trình diễn của anh đã khép lại gần như mọi cuộc tranh luận quan trọng. Các con số thống kê của Messi là phi thường. Sự bền bỉ của anh gần như không có đối thủ. Và tầm ảnh hưởng của anh đã định hình cả một thế hệ.

Thành công, tất nhiên, cũng kéo theo sự soi xét.

Cuộc cạnh tranh giữa Messi và Cristiano Ronaldo đã chia bóng đá hiện đại thành hai phe. Theo thời gian, không ít người hâm mộ cảm thấy mệt mỏi khi bóng đá ngày càng xoay quanh một cá nhân và rộng hơn là quanh Argentina. Tại World Cup lần này, sự đầu tư về mặt cảm xúc ấy dường như còn tiến thêm một bước, khi một bộ phận CĐV Argentina đón nhận tâm lý "chúng tôi chống lại cả thế giới" gần như mang màu sắc sùng bái.

Các nhà tâm lý học xã hội gọi hiện tượng này là "tâm lý nạn nhân tập thể" (collective victimhood) - niềm tin chung của một nhóm rằng họ luôn bị nhắm đến hoặc bị đối xử bất công. Dù niềm tin đó có phản ánh đầy đủ thực tế hay không, theo thời gian nó vẫn có thể trở thành một phần bản sắc của cả tập thể, củng cố sự đoàn kết nội bộ đồng thời tạo ra ranh giới ngày càng cứng nhắc giữa những người trong nhóm và tất cả những người còn lại.

Mô hình đó dường như xuất hiện xuyên suốt hành trình của Argentina tại giải đấu.

Câu chuyện dần được xây dựng quanh những luận điệu quen thuộc: truyền thông chống Argentina; châu Âu chống Argentina; mọi người đều ghen tị với Messi; ai cũng muốn Argentina thất bại. Thế nhưng trong phần lớn thời gian của giải đấu, Argentina vẫn liên tục chiến thắng.

Cuối cùng, ngay cả sự bất đồng quan điểm cũng bị xem là một hành động phản bội.

Hoặc bạn chấp nhận câu chuyện mà Argentina kể, hoặc ý kiến của bạn không còn giá trị. Chỉ cần đặt câu hỏi về một quyết định trọng tài có lợi cho Argentina, bạn sẽ bị quy kết là ghét bóng đá. Nhắc đến những tranh cãi liên quan đến VAR, bạn sẽ bị nói là đang công kích di sản của Messi. Còn nếu cho rằng một cầu thủ khác cũng xứng đáng được ca ngợi tương tự, ngay lập tức bạn sẽ bị kết luận rằng "bạn không hiểu thế nào là sự vĩ đại".

Argentina từng trải qua gần ba thập kỷ không giành được danh hiệu lớn nào trước khi trở thành một trong những thế lực tiêu biểu của bóng đá quốc tế trong 5 năm qua. Kể từ khi chấm dứt cơn khát bằng chức vô địch Copa America 2021, họ tiếp tục đăng quang Finalissima, vô địch World Cup 2022, bảo vệ thành công Copa America 2024 và lại góp mặt ở một trận chung kết World Cup.

Thế nhưng, nếu dành đủ thời gian trong "bong bóng" mạng xã hội của người hâm mộ Argentina, người ta có cảm giác như họ cũng đồng thời là quốc gia bị bóng đá đối xử bất công nhất thế giới.

Có lẽ đó chính là nghịch lý thú vị nhất.

Argentina vừa được mô tả là thế lực thống trị của bóng đá, vừa là nạn nhân lớn nhất của môn thể thao này. Niềm tin rằng cả thế giới đều chống lại họ vẫn tồn tại, ngay cả khi họ liên tục sưu tập thêm những danh hiệu.

Bóng đá từng chứng kiến nhiều triều đại thống trị.

Tây Ban Nha thống trị cả châu Âu lẫn thế giới giai đoạn 2008-2012 bằng một lối chơi làm thay đổi bóng đá hiện đại. Pháp đã dành phần lớn hai thập kỷ qua để góp mặt ở những vòng đấu cuối của các giải đấu lớn. Đức cũng luôn là một thế lực xuyên suốt nhiều thế hệ.

Những đội bóng vĩ đại luôn tồn tại.

Tuy nhiên, rất hiếm đội tuyển nào lại đồng thời nuôi dưỡng niềm tin mạnh mẽ rằng thành công bền vững và việc luôn bị cả thế giới bức hại có thể song song tồn tại.

Chẳng hạn như Tây Ban Nha, trong giai đoạn chiến thắng liên tiếp, họ hiếm khi tự xem mình là nạn nhân của bóng đá. Sự thống trị của họ đã tự nói lên tất cả. Trong khi đó, cách nhìn nhận của Argentina hiện đại dường như kết hợp hai quan điểm vốn khó có thể song hành: "Chúng tôi là đội bóng mạnh nhất thế giới, và cả thế giới đều đang cố ngăn cản chúng tôi".

Có lẽ chính vì vậy mà hành trình của Argentina tại World Cup 2026 bị bao trùm bởi quá nhiều tranh cãi. Trong suốt giải đấu, các quyết định của trọng tài nhiều khi còn tạo ra số lượng tiêu đề trên mặt báo ngang ngửa với những màn lội ngược dòng đầy cảm xúc của Argentina.

Mọi đội bóng thành công đều ít nhiều được hưởng những khoảnh khắc may mắn trong một giải đấu. Argentina chắc chắn cũng vậy.

Vấn đề không phải là được hưởng lợi.

Vấn đề là giả vờ như những điều đó chưa từng xảy ra, trong khi vẫn khăng khăng rằng cả thế giới đang âm mưu chống lại mình.

Nạn nhân hiếm khi là ứng viên vô địch.

Nạn nhân cũng hiếm khi là đội bóng khiến tất cả đối thủ phải e ngại.

Thế nhưng khi World Cup lần này khép lại, bằng một cách nào đó, Argentina lại trở thành hiện thân của cả hai hình ảnh ấy cùng một lúc.

×