Iran có mỏ"vàng trắng" lớn thứ 2 thế giới, đó là gì mà Trung Quốc sẵn sàng chi hàng chục tỷ USD đầu tư?

Lithium – “vàng trắng” của kỷ nguyên công nghệ là gì?

Lithium (ký hiệu Li, số nguyên tử 3) là kim loại kiềm nhẹ nhất, có màu bạc, rất mềm và phản ứng mạnh. Nhờ mật độ năng lượng cao, nhẹ và khả năng sạc lại, Lithium là thành phần cốt lõi trong sản xuất pin Lithium-ion (Li-ion) cho xe điện, điện thoại, laptop, cũng như dùng trong công nghiệp gốm sứ và y học (thuốc ổn định tâm trạng).

Lithium không chỉ đơn thuần là nguyên tố thứ 3 trong bảng tuần hoàn mà còn là nhân tố then chốt trong ngành năng lượng và y tế hiện đại. Với những đặc tính vật lý cực đoan và khả năng ứng dụng đa dạng, kim loại nhẹ nhất thế giới này đang trở thành tâm điểm của nền kinh tế toàn cầu.

Lithi thuộc nhóm kim loại kiềm với sắc trắng bạc đặc trưng và độ mềm cao. Ở điều kiện tiêu chuẩn, đây là kim loại nhẹ nhất và là chất rắn có mật độ thấp nhất từng được biết đến. Tuy nhiên, vẻ ngoài ánh kim của Lithium rất dễ biến đổi; khi tiếp xúc với không khí ẩm, bề mặt chúng nhanh chóng bị oxy hóa, chuyển từ xám bạc sang xỉn đen.

Do tính phản ứng cực mạnh và dễ cháy khi gặp nước, Lithium không tồn tại ở dạng nguyên chất trong tự nhiên. Thay vào đó, chúng xuất hiện dưới dạng hợp chất liên kết ion trong các khoáng sản pegmatit, nước biển hoặc đất sét. Để khai thác thương mại, các nhà khoa học thường sử dụng phương pháp điện phân hỗn hợp Lithi Chloride và Kali Chloride.

Mặc dù có khối lượng nguyên tử rất nhẹ, Lithium lại ít phổ biến trong hệ Mặt Trời hơn so với nhiều nguyên tố nặng khác. Nguyên nhân nằm ở sự kém ổn định của hạt nhân, khi hai đồng vị bền của nó có năng lượng liên kết trên mỗi nucleon thấp nhất trong số các hạt nhân bền.

Dù vậy, chính đặc tính này đã đưa Lithium trở thành "ngôi sao" trong vật lý hạt nhân:

Ngày nay, hơn 75% sản lượng Lithium toàn cầu được tiêu thụ bởi các ngành công nghiệp chiến lược. Không chỉ dừng lại ở sản xuất thủy tinh cách nhiệt, gốm sứ hay phụ gia luyện kim, Lithi còn là thành phần không thể thay thế trong công nghệ pin Lithium-ion – "trái tim" của xe điện và thiết bị điện tử.

Mỏ “vàng trắng” khổng lồ của Iran khiến Trung Quốc sẵn sàng chi hàng chục tỷ USD đầu tư

Bên cạnh vị thế dẫn đầu về năng lượng truyền thống, Iran còn được giới chuyên gia đánh giá là một trong những thực thể khoáng sản quan trọng nhất hành tinh, nắm giữ tiềm năng kinh tế lên đến hàng trăm tỷ USD.

Từ lâu, Iran đã khẳng định vị thế cường quốc năng lượng khi sở hữu trữ lượng khí đốt lớn thứ hai và dầu mỏ lớn thứ tư thế giới. Tuy nhiên, sức mạnh thực sự của quốc gia này còn nằm ở "phần chìm" của tảng băng trôi: nguồn tài nguyên khoáng sản ngoài dầu khí.

Hiện nay, Iran đang nắm giữ khoảng 7% tổng tài nguyên khoáng sản toàn cầu, chính thức ghi danh vào nhóm 15 quốc gia giàu khoáng sản nhất thế giới.

Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Khảo sát Địa chất Iran, tiềm năng khai khoáng của quốc gia này là vô cùng đồ sộ. Theo đó, trữ lượng xác thực đạt mức 37 tỷ tấn, trữ lượng dự báo có khả năng chạm mốc 57 tỷ tấn nếu tính cả các khu vực chưa được thăm dò đầy đủ. Ước tính khối tài nguyên này trị giá khoảng 770 tỷ USD (con số này chưa bao gồm giá trị khổng lồ từ dầu mỏ và khí đốt).

Với nguồn lực dồi dào này, ngành khai khoáng được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, giúp Iran đa dạng hóa nền kinh tế và giảm bớt sự phụ thuộc vào xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch trong tương lai.

Đặc biệt, theo báo cáo mới nhất từ Bộ Công nghiệp, Khai khoáng và Thương mại Iran (MIMT), mỏ Lithium được xác nhận tại vùng Qahavand sở hữu trữ lượng ước tính lên đến 8,5 triệu tấn.

Với con số kỷ lục này, Iran chính thức vượt qua nhiều đối thủ lớn để trở thành quốc gia sở hữu trữ lượng Lithium lớn thứ hai thế giới, chỉ xếp sau Chile. Đây được xem là một "cú hích" cực mạnh đối với nền kinh tế Iran trong bối cảnh thị trường khoáng sản chiến lược đang ngày càng khan hiếm.

Phát hiện này được giới phân tích đánh giá là một bước ngoặt địa chính trị quan trọng. Việc nắm giữ nguồn cung Lithium dồi dào giúp Iran gia tăng vị thế mặc cả trên trường quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ cao toàn cầu, giảm dần sự phụ thuộc vào dầu mỏ truyền thống.

Sự xuất hiện của Iran với tư cách là "người chơi mới" có trữ lượng Lithium khổng lồ sẽ gây ra những biến động đáng kể. Trong đó, có thể phá vỡ thế độc quyền trong cung ứng nguồn nguyên liệu này.  Hiện nay, chuỗi cung ứng Lithium phụ thuộc lớn vào Úc, Chile và sự chi phối xử lý của Trung Quốc. Nguồn cung từ Iran có thể làm giảm áp lực khan hiếm nguyên liệu thô vào thập kỷ tới.

Khi nguồn cung tăng lên, giá thành Lithium Carbonate (nguyên liệu sản xuất cathode) có xu hướng ổn định, giúp giá xe điện trở nên dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng.

Ngoài ra, với trữ lượng này, Iran không chỉ xuất khẩu thô mà còn có tham vọng xây dựng các nhà máy sản xuất pin nội địa, cạnh tranh trực tiếp trong chuỗi giá trị năng lượng tái tạo.

Theo phân tích từ Reuters, sự lột xác của ngành khai khoáng Iran là kết quả trực tiếp từ mối quan hệ đồng minh chặt chẽ với Bắc Kinh. Trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác chiến lược 25 năm, Trung Quốc đã cam kết rót hàng chục tỷ USD vào hệ thống hạ tầng khai thác và chế biến khoáng sản tại quốc gia Trung Đông này.

Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà còn là sự chuyển giao công nghệ quan trọng giúp Iran đánh thức những "kho báu" ngủ quên dưới lòng đất.

Trong bối cảnh Trung Quốc vốn đã kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng pin toàn cầu, việc tiếp cận được nguồn Lithium và đồng dồi dào từ Iran như "hổ mọc thêm cánh".

Nhận định về xu hướng này, chuyên gia năng lượng tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) cho rằng: Sự cộng hưởng giữa năng lực chế biến thượng tầng của Trung Quốc và nguồn tài nguyên thô khổng lồ của Iran đang hình thành một cực đối trọng mới. Liên minh này có đủ khả năng xoay chuyển dòng chảy của thị trường khoáng sản chiến lược thế giới.

×