Iran không dễ khuất phục như Mỹ, Israel nghĩ, đồng minh Trung Đông trút giận vào ông Trump

Iran phản công dữ dội và bền bỉ, gây xáo trộn khắp khu vực

Những ngày qua, tình hình chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã leo thang trên nhiều mặt trận. Israel tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Beirut, đồng thời tăng cường tấn công vào thủ đô Tehran và nhiều mục tiêu khác ở Iran.

Đáp trả, Iran đã phóng thêm một loạt tên lửa nhằm vào lãnh thổ Israel, cho thấy khả năng duy trì sức chiến đấu dù bị tấn công liên tục.

Iran cũng phóng tên lửa và UAV về phía Qatar, nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực. Mục tiêu được cho là căn cứ không quân Al Udeid của Mỹ. Bộ Quốc phòng Qatar cho biết nước này bị tấn công bằng một loạt UAV, trong đó 9/10 chiếc đã bị bắn hạ.

Ả Rập Saudi cũng đã tuyên bố đã đánh chặn 2 tên lửa và nhiều UAV của Iran trước khi chúng đánh trúng mục tiêu. Các mục tiêu bị Iran nhắm vào bao gồm: Prince Sultan Air Base - căn cứ quân sự có lực lượng Mỹ đồn trú; Mỏ dầu Shaybah ở miền đông Ả Rập Saudi.

Iran cũng tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV vào Bahrain, nhắm vào nhà máy lọc dầu quốc gia Bahrain; Đại sứ quán Israel tại Bahrain. Một tên lửa đã đánh trúng nhà máy lọc dầu, gây cháy nhưng được khống chế nhanh chóng. Bahrain cho biết đã đánh chặn hàng chục tên lửa và hơn 100 UAV bay vào lãnh thổ.

Iran cũng nhắm tới các trung tâm dữ liệu lớn của các tập đoàn công nghệ Mỹ tại UAE bao gồm Trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services (AWS). Ngoài ra, một số cơ sở ở Dubai và Abu Dhabi bị UAV đánh trúng, gây mất điện và gián đoạn dịch vụ internet trong khu vực

Ông Matt Pearl, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế cho rằng, đây là lần hiếm hoi hạ tầng công nghệ dân sự trở thành mục tiêu của chiến tranh.

“Đây là cách để Iran gây ảnh hưởng trực tiếp tới khu vực, bởi hạ tầng số hiện là một phần thiết yếu của nền kinh tế”, ông Pearl nhấn mạnh khi Iran nhắm mục tiêu vào các trung tâm dữ liệu lớn của các tập đoàn công nghệ Mỹ trong khu vực.

Cùng lúc đó, cuộc chiến đã gây ảnh hưởng lớn đến giao thông hàng không toàn cầu. Theo dữ liệu tổng hợp, hàng chục nghìn chuyến bay đã bị hủy trên toàn thế giới, gây thiệt hại hàng tỷ USD kể từ khi Iran bắt đầu các đòn trả đũa. Trong nước, Iran cũng rơi vào tình trạng gần như bị cô lập khi internet đã bị cắt suốt nhiều ngày liên tiếp.

Tấn công dầu mỏ khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt

Hạ tầng dầu khí ở Trung Đông cũng đang trở thành một “mặt trận” mới của cuộc chiến, làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng mạnh trong những ngày gần đây.

Cú sốc lớn nhất xảy ra khi một tên lửa được cho là do Iran phóng đã đánh trúng nhà máy lọc dầu quốc gia của Bahrain, cơ sở lọc dầu duy nhất của quốc đảo vùng Vịnh. Vụ tấn công gây cháy lớn tại khu vực xử lý nhiên liệu và buộc chính quyền phải tạm thời hạn chế hoạt động của một phần nhà máy. Ngay sau đó, giá dầu trên thị trường quốc tế lập tức tăng mạnh do lo ngại chuỗi cung ứng năng lượng trong khu vực bị gián đoạn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đòn đánh vào cơ sở lọc dầu Bahrain chỉ là một phần của chuỗi tấn công rộng hơn nhằm vào hệ thống năng lượng Trung Đông trong tuần qua.

Ở chiều ngược lại, lực lượng Mỹ và Israel cũng đã tiến hành nhiều cuộc không kích nhằm vào các cơ sở năng lượng của Iran. Một số mục tiêu bị tấn công bao gồm các kho nhiên liệu, cơ sở lưu trữ dầu và hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu năng lượng gần các cảng chiến lược của Iran. Những đòn đánh này nhằm làm suy yếu khả năng tài chính của Tehran, bởi xuất khẩu dầu vẫn là nguồn thu ngoại tệ quan trọng của nước này.

Trong khi đó, Iran không chỉ đáp trả bằng các đòn tấn công trực tiếp mà còn mở rộng mục tiêu sang hạ tầng dầu khí của các nước đồng minh Mỹ ở vùng Vịnh. Ngoài nhà máy lọc dầu ở Bahrain, các hệ thống phòng không tại Saudi Arabia và United Arab Emirates cũng đã phải đánh chặn nhiều UAV và tên lửa được cho là nhắm vào các mỏ dầu, đường ống và cảng xuất khẩu.

Điều khiến thị trường lo ngại nhất là nguy cơ xung đột lan sang Eo Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới. Khoảng 20% lượng dầu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này mỗi ngày. Nếu tuyến đường này bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công hoặc phong tỏa, thị trường năng lượng có thể đối mặt với cú sốc lớn.

Theo các nhà phân tích năng lượng, việc cả hai bên tham chiến nhắm vào hạ tầng dầu khí – “huyết mạch kinh tế” của khu vực cho thấy cuộc chiến đang bước sang giai đoạn nguy hiểm hơn. Không còn chỉ là các đòn tấn công quân sự, chiến sự đang dần biến thành cuộc chiến kinh tế nhằm gây áp lực tài chính lên đối phương và các đồng minh của họ.

Hệ quả là giá dầu và khí đốt trên thị trường quốc tế tiếp tục tăng mạnh, trong khi nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản nguồn cung bị gián đoạn. Nếu các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu khí tiếp tục leo thang, Trung Đông – và cả thị trường năng lượng toàn cầu – có thể rơi vào một giai đoạn bất ổn kéo dài.

Các đồng minh bắt đầu mất kiên nhẫn, chỉ trích ông Trump

Không chỉ đối mặt với Iran, chính quyền Trump còn đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các đồng minh trong khu vực.

Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cảnh báo cuộc chiến có thể làm sụp đổ nền kinh tế toàn cầu nếu các nước xuất khẩu dầu vùng Vịnh buộc phải ngừng hoạt động.

Ông cho biết nếu xung đột tiếp diễn, các quốc gia xuất khẩu dầu có thể phải tuyên bố ngừng thực hiện hợp đồng do tình huống khẩn cấp.

Điều này có thể khiến giá dầu vọt lên tới 150 USD/thùng. Giới kinh doanh vùng Vịnh đã công khai lên tiếng chỉ trích Trump.

Tỷ phú khách sạn tại Dubai Khalaf Al Habtoor giận dữ công kích ông Trump trên mạng xã hội: “Ai đã trao cho ông quyền kéo cả khu vực của chúng tôi vào một cuộc chiến với Iran?”.

“Ông đã đặt các quốc gia vùng Vịnh và thế giới Arab vào trung tâm của một mối nguy hiểm mà họ không hề lựa chọn", ông Khalaf Al Habtoor nhấn mạnh.

Ngay tại Washington, cuộc chiến cũng đang gây tranh cãi.

Một số nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa đã chỉ trích ông Trump vì phát động một cuộc chiến mới, trong khi trước đó ông từng cam kết chấm dứt các cuộc chiến kéo dài của Mỹ ở nước ngoài.

Chiến lược “gây hỗn loạn” của Iran

Một số nhà phân tích cho rằng Iran đã chuẩn bị từ lâu cho kịch bản chiến tranh. Nhà kinh tế Ed Yardeni nhận định Tehran đang triển khai chiến lược “gây hỗn loạn”.

Theo đó, Iran không chỉ tấn công Mỹ và Israel mà còn mở rộng các đòn tấn công sang các nước láng giềng.

Chiến lược này có thể bao gồm cả việc đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Mục tiêu của Tehran là tạo đủ sức ép để buộc đối thủ phải chấp nhận đàm phán ngừng bắn, qua đó giúp chính quyền Iran tiếp tục tồn tại.

Cuộc chiến có thể còn kéo dài

Những diễn biến trong tuần qua cho thấy Iran không hề dễ bị khuất phục như nhiều người từng nghĩ.

Ngược lại, khả năng phản công của Tehran đang khiến cuộc chiến trở nên phức tạp hơn, trong khi áp lực từ các đồng minh của Mỹ ngày càng gia tăng.

Nếu xung đột tiếp tục kéo dài, Trung Đông – và cả nền kinh tế toàn cầu – có thể phải đối mặt với một giai đoạn bất ổn mới.

×