Iran tìm đến Nga để cầu cứu về cuộc chiến với Mỹ, vì sao?

Trước cuộc gặp, ông Araghchi nói với các phóng viên ở St. Petersburg hôm thứ Hai rằng các cuộc đàm phán trước đó đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu mặc dù đã có tiến triển do những yêu cầu "quá đáng" của Mỹ, truyền thông nhà nước Nga đưa tin.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn vô thời hạn thỏa thuận ngừng bắn mà Washington và Tehran đã đạt được vào ngày 7 tháng 4, vốn đã phần nào chấm dứt các cuộc giao tranh sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28 tháng 2, mặc dù một thỏa thuận lâu dài vẫn chưa thể đạt được.

Có nhiều đồn đoán về việc liệu các cuộc đàm phán tại thành phố quê hương của ông Putin, người có mối quan hệ tốt với ông Trump, có thể giúp ích cho những nỗ lực hòa bình đang gặp khó khăn của Iran với Mỹ và việc tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng cho xuất khẩu năng lượng hay không.

"Ông Putin đã từng đề nghị giúp đỡ trước đây. Nhưng điều đó đã không hiệu quả vì nhiều lý do. Điều cần thiết không phải là những lời khuyên về cách đối phó với ông Trump mà là sự linh hoạt từ cả hai phía", ông Ali Vaez, giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nói với Newsweek.

Ông Vaez cũng tin rằng Moscow cũng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong bất kỳ giải pháp nào cho eo biển Hormuz cần sự công nhận quốc tế.

Uranium làm giàu của Iran

Một điểm bất đồng trong các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ là số phận của uranium làm giàu của Tehran, thứ mà ông Trump gọi là "bụi hạt nhân" và khẳng định Iran sẽ đồng ý giao nộp. Trong vấn đề này, Moscow có thể đóng vai trò then chốt.

"Vai trò tiềm năng của Nga đặc biệt quan trọng đối với vấn đề hạt nhân, cụ thể là vấn đề kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran," Hamidreza Azizi, một chuyên gia về Iran tại viện nghiên cứu SWP Berlin, nói với Newsweek.

Ông Azizi cho biết một cơ chế tương tự đã tồn tại theo thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, được gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), trong đó uranium làm giàu được chuyển giao cho Nga, và đổi lại, nhiên liệu hạt nhân được cung cấp cho Iran cho mục đích dân sự.

"Nga đã nhiều lần thể hiện sự sẵn lòng đóng vai trò tương tự một lần nữa, điều này khiến chuyến thăm Moscow của Araghchi trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nỗ lực giải quyết một trong những điểm mấu chốt gây bế tắc trong các cuộc đàm phán", ông Azizi nói.

Như Newsweek đã đưa tin trước đó, Iran muốn Trung Quốc đóng vai trò lớn hơn trong việc làm trung gian cho một thỏa thuận hạt nhân và có thể nắm giữ uranium được làm giàu cao của nước này, theo Mohamed Amersi, người đứng đầu Quỹ Amersi, người đang liên lạc với các nhà đàm phán Iran.

Chuyến thăm Nga của ông Araghchi diễn ra sau các chuyến đi tới Pakistan và Oman, nơi ông đã gặp gỡ các quan chức đang nỗ lực chấm dứt xung đột - khi phạm vi các bên trung gian hòa giải ngày càng được mở rộng.

Vuk Vuksanovic, một cộng tác viên tại viện nghiên cứu LSE IDEAS thuộc Trường Kinh tế London, cho biết Nga là một trong số ít các quốc gia trên trường quốc tế đủ mạnh và có kênh liên lạc với Mỹ, Israel và Iran.

"Nga được hưởng lợi từ việc Mỹ một lần nữa bị sa lầy ở Trung Đông và việc ít có sự chú ý cũng như nguồn lực được dành cho cuộc chiến ở Ukraine", ông nói với Newsweek.

"Nga cũng nhận thấy những lợi ích kinh tế từ giá năng lượng cao hơn và việc Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga, và còn có cả lợi ích ngoại giao: uy tín của Mỹ suy giảm trong thế giới Hồi giáo rộng lớn hơn và khu vực phía Nam toàn cầu, điều này luôn có lợi cho Moscow và Bắc Kinh," ông tiếp tục.

Nga cũng có thể đóng vai trò trong việc giải quyết chương trình hạt nhân của Iran, như họ đã từng làm trong quá khứ. "Câu hỏi đặt ra là liệu Nga có quan tâm đến việc đóng vai trò đó hay không", ông Vuksanovic nói. "Điều quan trọng không kém là ngay cả khi người Nga đồng ý giúp đỡ, họ cũng sẽ yêu cầu một điều gì đó đổi lại từ phía Mỹ, chẳng hạn như những nhượng bộ ở Ukraine".

Quan hệ Nga-Iran

Đại sứ Tehran tại Nga Kazem Jalali cho biết, Iran và Nga "đứng chung một chiến tuyến chống lại các chiến dịch của các thế lực bá quyền nhằm vào các quốc gia độc lập và tìm kiếm công lý".

Tehran và Moscow đều phản đối trật tự toàn cầu do Mỹ dẫn đầu và các lệnh trừng phạt của Mỹ, và Nga đã dựa vào công nghệ máy bay không người lái của Iran để thực hiện các cuộc tấn công vào Ukraine.

Tháng 1 năm 2025, Nga và Iran đã ký một thỏa thuận đối tác chiến lược toàn diện, nhưng không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào về quốc phòng chung.

Nga đã lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, và mặc dù không trực tiếp hỗ trợ Tehran bằng quân đội hay phòng không, nhưng theo các nguồn tin và quan chức an ninh phương Tây, Nga đang hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Iran bằng những cách khác.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đã đề nghị cung cấp máy bay không người lái phòng thủ và hỗ trợ cho các quốc gia vùng Vịnh bị Iran tấn công trong cuộc chiến, đã nhấn mạnh "bằng chứng không thể chối cãi" rằng Moscow đang cung cấp khả năng tình báo tín hiệu và tình báo điện tử cho chế độ Iran.

Tháng trước, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot gọi mối quan hệ giữa Nga và Iran là "sự hợp tác hai chiều", và Araghchi nói với NBC tháng trước rằng "sự hợp tác quân sự giữa Iran và Nga không phải là điều mới mẻ".

Nga có thể ủng hộ Iran về mặt biểu tượng, nhưng không thể giải cứu chiến lược cho nước này.

Các cuộc đàm phán tại Islamabad có sự tham gia của các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã không diễn ra vào cuối tuần qua sau khi ông Trump hủy chuyến thăm của họ, nói rằng nếu Tehran muốn đàm phán "chỉ cần gọi điện".

Ông Aurélien Colson, đồng giám đốc học thuật của Viện Địa chính trị và Kinh doanh thuộc Trường Kinh doanh ESSEC nói với Newsweek rằng, việc hủy bỏ này càng củng cố ấn tượng về một quy trình ứng biến.

"Cả Witkoff lẫn Kushner đều không phải là chuyên gia về vấn đề hạt nhân, cũng không phải về Iran. Điều đó càng làm tăng thêm bầu không khí hỗn loạn - quá nhiều kênh liên lạc, không đủ nhà đàm phán giàu kinh nghiệm, và chưa có đủ bằng chứng về một cấu trúc đàm phán bài bản", chuyên gia Colson nói.

Ông Colson cho biết Tehran vẫn muốn có sự bảo trợ ngoại giao của Nga và biểu tượng về sự ủng hộ của một cường quốc, nhưng Nga không có khả năng cứu vãn chiến lược thực sự cho Iran.

×