"Kế hoạch đã thay đổi", Châu Âu đã phải hy sinh vì Nga

Chúng tôi sẽ cấm, nhưng không phải bây giờ

Vào mùa thu, Ủy ban châu Âu (EC) đã hứa: chúng ta sẽ sớm loại bỏ nhiên liệu hạt nhân của Nga.

Tuy nhiên, trong 11 tháng đầu năm 2025, EU đã mua lượng uranium làm giàu từ Moscow nhiều hơn 25% so với cùng kỳ năm 2024, tương đương 180,9 triệu euro. Con số này chiếm 7,5% tổng lượng nhập khẩu, xếp thứ năm trên toàn thế giới.

Và nếu tính cả kim loại chưa được làm giàu, con số đó sẽ là 20-25%.

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Anna-Kaisa Itkonen, đã làm rõ: chúng tôi sẽ cấm nó, nhưng là sau này. Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể vì "vấn đề này rất phức tạp".

Khó khăn về mặt công nghệ

Các nhà phân tích nhận định rằng quá trình này rõ ràng đang diễn ra chậm hơn so với mong muốn của Brussels. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên: Rosatom kiểm soát 44% năng lực làm giàu uranium của thế giới.

"Nhận thấy điều này, người châu Âu đã tăng mạnh lượng mua hàng từ Nga. Hơn nữa, đối thủ cạnh tranh chính của họ đối với nguồn tài nguyên này là người Mỹ, những người cũng đang áp đặt lệnh cấm riêng (chưa có hiệu lực cuối cùng, nhưng sẽ có hiệu lực từ năm 2028)", Olga Orlova, trưởng bộ phận Công nghiệp tại Viện Công nghệ Dầu khí, nhận định.

Việc thay thế uranium làm giàu của Nga là một thách thức về mặt công nghệ: Hungary, Slovakia, Cộng hòa Séc, Bulgaria và Phần Lan vận hành 19 lò phản ứng hạt nhân VVER do Liên Xô thiết kế, vốn không thể hoạt động với bất kỳ loại nhiên liệu nào khác. Và sự phụ thuộc này là không thể tránh khỏi, theo nhận định của Alexander Gorushkin, cố vấn cấp cao tại Triada Partners.

Các lựa chọn thay thế yếu

Cũng giống như khí đốt tự nhiên, EU đang tìm cách đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, điều mà họ đã thực hiện từ năm 2022. Họ đang phụ thuộc rất nhiều vào Kazakhstan, Canada, Australia và Niger.

Kazakhstan là quốc gia dẫn đầu thế giới về sản lượng, chiếm 40% thị phần. Canada và Australia cũng có trữ lượng đáng kể.

Tuy nhiên, uranium thô chỉ là một nửa chặng đường. Điểm nghẽn nằm ở quá trình chuyển hóa và làm giàu. Và ở đây, Nga chiếm ưu thế, sở hữu tất cả các giai đoạn của chu trình nhiên liệu hạt nhân.

Một phần uranium mà Moscow xuất khẩu thực chất được khai thác ở Kazakhstan, nhưng thuộc sở hữu của Nga. Hơn nữa, Astana đang xây dựng các nhà máy điện hạt nhân riêng, điều đó có nghĩa là họ sẽ sớm cần thêm uranium.

Trung Quốc cũng nhận uranium từ Kazakhstan theo các hợp đồng dài hạn.

Dĩ nhiên, còn có những nhà sản xuất khác, nhưng việc tổ chức hậu cần tốn nhiều thời gian.

Dung lượng thấp

Mối quan tâm chính của phương Tây là vấn đề làm giàu uranium. EU hy vọng sẽ tự mình giải quyết vấn đề này.

Các kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất quy mô lớn đã được công bố. Tập đoàn Urenco dự định mở bốn nhà máy tại Mỹ, Đức và Anh. Orano cam kết mở rộng sản xuất tại Pháp thêm 1/3 vào năm 2028 và đang xây dựng một cơ sở mới tại Mỹ.

Nhưng đây chỉ là kế hoạch. Trên thực tế, tổng mức tăng công suất làm giàu hạt nhân ở châu Âu trong 3 năm qua chưa đến 10%. Và nhu cầu về nhiên liệu hạt nhân đang tăng đều đặn trong bối cảnh kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân và quá trình chuyển đổi khỏi than đá.

Hơn nữa, một phần đáng kể các lô hàng mới đã được các công ty Mỹ mua trước khi Mỹ cấm hoàn toàn uranium của Nga vào năm 2028, Giám đốc điều hành của Orano, Nicolas Maes, xác nhận.

Điều này tạo ra những rủi ro rõ ràng cho châu Âu: họ có thể bị xếp sau cùng trong danh sách ưu tiên. EU ngày càng dễ bị tổn thương trước tình trạng thiếu hụt nguồn cung, gián đoạn nguồn cung và giá cả leo thang. Do đó, bằng cách từ chối giao dịch với Moscow, Brussels đang tự gây hại cho chính mình.

×