Khám phá Khu di tích khảo cổ Cát Tiên, nơi có bộ Linga – Yoni lớn nhất Đông Nam Á

Bí ẩn Khu di tích khảo cổ Cát Tiên

Nằm bên sông Đồng Nai, Khu di tích khảo cổ Cát Tiên hiện nay vẫn mang trong mình bí ẩn mà nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa muốn tìm hiểu. Khu di tích này còn được mệnh danh là “Thánh địa Cát Tiên”, nơi lưu giữ những bằng chứng của một nền văn hóa cách đây hơn 1.000 năm lịch sử.

Theo tài liệu, Thánh địa Cát Tiên được người dân khai hoang phát hiện vào năm 1985. Với diện tích trung tâm khoảng 50ha, khu di tích này là một quần thể dày đặc những phế tích kiến trúc bằng gạch và nhiều phế tích đền tháp trải dài khoảng 15km dọc sông Đồng Nai. Những phế tích này được xác định kéo dài từ thế kỷ III – IV đến thế kỷ X-XI.

Theo Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, trải qua 30 năm nghiên cứu, với 9 lần khai quật chính thức và nhiều cuộc điều tra, thám sát, các nhà khoa học đã làm xuất lộ hàng chục phế tích, kiến trúc tôn giáo đền tháp và mộ tháp. Từ đó, thu về hàng ngàn hiện vật có giá trị lịch sử - văn hóa.

Với quy mô đồ sộ như vậy, Thánh địa Cát Tiên đã khẳng định được vai trò vô cùng quan trọng của một thánh địa chịu ảnh hưởng sâu sắc của Ấn Độ giáo. Cụ thể, khi khai quật, các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều hiện vật với các chất liệu như vàng, bạc, đồng, đá quý, gốm, tượng Linga - Yoni, tượng thần Ganesa, thần Uma, nhẫn, hạt chuỗi, các lá vàng dập nổi hình của các vị thần, các linh vật Bàlamôn giáo.

Đặc biệt, tại Thánh địa Cát Tiên hiện nay vẫn đang lưu giữ, bảo quản ngẫu tượng Linga - Yoni có kích thước lớn được chạm khắc tinh xảo, phản ánh sự phát triển rực rỡ của tôn giáo và nghệ thuật điêu khắc đương thời. Đây là bộ Linga – Yoni lớn nhất Đông Nam Á với chiều cao lên đến 2,1 mét.

Nơi phát hiện bộ Linga – Yoni lớn nhất Đông Nam Á này là ở khu vực Kiến trúc gò 1A tại Thánh địa Cát Tiên. Gò 1A nằm trên một ngọn đồi cao còn được gọi là đồi Khỉ với diện tích 144m2. Sau các cuộc khai quật đã là xuất lộ kiến trúc tháp thờ lớn. Tháp có bình độ vuông, kích thước 12m x 12m, tường xây bằng gạch. Đế tháp cao 1,4 mét, lòng tháp có kích thước 6,4m x 6,4m, chính giữa đặt bệ thờ bằng đá giật cấp, phía trên đặt bộ ngẫu tượng Linga – Yoni lớn nhất Đông Nam Á.

Theo đó, Linga là biểu tượng thiêng liêng được thờ cúng trong các đền thờ của Ấn Độ giáo. Linga biểu trưng cho quyền lực tối thượng và mang tính dương, kết hợp với Yoni mang tính âm, được coi là biểu tượng của sự sáng tạo, sinh sôi nảy nở. Ngoài Linga – Yoni lớn nhất Đông Nam Á trên, tại Thánh địa Cát Tiên còn phát hiện các bộ khác như Linga làm từ chất liệu thạch anh và đồng.

Điểm đến cho người thích văn hóa, lịch sử

Khu di tích khảo cổ Cát Tiên nằm giữa tuyến tỉnh lộ 721 nối Quốc lộ 20 với Quốc lộ 14 nên được xem là vị trí rất thuận lợi để phát triển du lịch. Hàng năm, Thánh địa Cát Tiên đã đón hàng ngàn du khách đến tham quan, tìm hiểu về văn hóa, lịch sử của một nền văn hóa cách đây 1.000 năm.

Đại diện Ban quản lý Khu di tích khảo cổ Cát Tiên cho biết, khu di tích là một phát hiện lớn của khảo cổ học Việt Nam cuối thế kỷ XX, có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu các nền văn hóa cổ ở vùng Nam Bộ và Tây Nguyên. Di tích khảo cổ Cát Tiên được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia năm 1997 và Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014.

Ông Nguyễn Đình Thi (người dân xã Cát Tiên) cho biết: “Di tích khảo cổ Cát Tiên rất đặc biệt, tôi đã từng đến đây rất nhiều lần để tham quan và chụp ảnh. Tại đây trưng bày rất nhiều hiện vật cả ngàn năm tuổi, chứng tỏ tại đây đã tồn tại một nền văn hóa cổ rất độc đáo.

Với giá trị lịch sử, văn hóa như vậy nên tôi cũng đã đưa vợ và hai con đến đây để tham quan, tìm hiểu những giá trị trên. Ngày nay, khu di tích quốc gia đặc biệt này cũng đã đón rất nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu. Hy vọng, du lịch nơi đây sẽ phát triển mạnh hơn nữa để chính quyền, người dân có cơ hội quảng bá hình ảnh, văn hóa của địa phương đến với bạn bè trong nước và quốc tế. Đặc biệt là giới thiệu sự độc đáo của Khu di tích khảo cổ Cát Tiên”.

Ban quản lý Khu di tích khảo cổ Cát Tiên cũng cho biết, trước đây, di tích là điểm đến có sức hút rất lớn đối với các nhà nghiên cứu, nhà khoa học. Tuy nhiên, những năm gần đây khu di tích đã thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu. Trung bình, mỗi năm có khoảng 10.000 người đến tham quan Thánh địa Cát Tiên.

Ghi nhận của phóng viên Dân Việt, tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng (phường Xuân Hương – Đà Lạt) cũng đang trưng bày nhiều hiện vật được khai quật tại Thánh địa Cát Tiên như bộ ngẫu tượng Linga, Yoni làm bằng các chất liệu như đá sa thạch, thạch anh, đồng…Đặc biệt, những hình ảnh ghi lại những phế tích của Khu di tích khảo cổ Cát Tiên từ những ngày đầu khai quật cũng được trưng bày, giới thiệu đến du khách, người dân tham quan bảo tàng.

×